Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.1991/28, K.1991/26 Sayılı Karar - 19/07/1991

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı: 1991/28

Karar Sayısı: 1991/26

Karar Günü: 19.7.1991

R.G. Tarih-Sayı :28.09.1991-21005

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Trabzon Asliye 2. Hukuk Mahkemesi.

İTİRAZIN KONUSU: 25.10.1984 günlü, 3065 sayılı Katma Değer VergisiYasası'nın 24. maddesinin (C) bendinde yer alan "Faiz"in Katma DeğerVergisi matrahı içine alınmasının Anayasa'nın 35. ve 36. maddelerine aykırılığısavıyla iptali istemidir.

I- OLAY:

Türkiye Elektrik Kurumu, sözleşme ile satınaldığı ve kullandığıelektrik bedelini zamanında ödemeyen Davacı AKFA AŞ'nin 8.9.1988-6.1.1989dönemine ait, elektrik bedeli, gecikme zammı ve gecikme zammına uygulanacakkatma değer vergisi toplamı olarak 425.983.771 lira ödemesi istemiyleTrabzon 1.icra Mahkemesi'ne yaptığı ilamsız icra yolu başvurusu 1989/178 no.lu dosyadaişlem görmüştür.

Tarafların Mahkemeye verdikleri dilekçelerdeki sav vesavunmalarla, duruşma tutanaklarından, söz konusu 425.983.771 liranın,borçlu-davacı AKFA AŞ. tarafından TEK'na ödendiği anlaşılmaktadır.

İcra Dairesi'nce daha sonra borçlu AKFA Şirketi adına 461.143.247liralık bir borç listesi düzenlenmiş; bu listede, ilkin istenen ve ödendiğianlaşılan 425.983.771 lira "Baş Para" biçiminde gösterilerek, kimiicra masrafları ile ayrıca 10.1.1989-14.2.1989 dönemine ilişkin olmak üzere21.725.172 liralık faiz istenmiştir. Ancak,, istenen bu faizin ne tür bir faizolduğu borç listesinde yazılı değildir.

Bu bildirim üzerine AKFA AŞ., Mahkemeye başvurarak, borçluoldukları 425.983.771 liranın taksitlerle ödendiğini, sonradan istenen faizinreeskont faizi (faize faiz uygulaması) ve bu faize ilişkin katma değervergi&i olduğunu, Katma Değer Vergisi Yasası'nın 10. maddesine göre,elektrik kullanımında verginin tahakkuk ettirilmesi durumunda alınacağını, sözkonusu reeskont faizi ve buna uygulanan katma değer vergisinin haksız vekanunsuz istendiğini bildirerek, böyle bir borçlarının olmadığının Mahkemecetesbitini istemiştir.

Alacaklı TEK, enerji satış tarifesinde belirlenen son ödemetarihinde borcun ödenmemesi durumunda gecikme zammı isteneceğini, AKFA AnonimŞirketi'nin bu nitelikteki borcunun icraya konduğu tarihten başlayarak borçtoplamına (elektrik bedeli ve gecikme zammına) gecikme faizi uygulandığını,gecikme zammı ile gecikme faizinin öğelerinin farklı olduğunu, alacakisteklerinin Borçlar Yasası'nın 104. maddesine aykırı bulunmadığını, gecikmezammına katma değer vergisi uygulanmasında TEK'nun arası olduğunu ve buverginin, Katma Değer Vergisi Yasası'nın 24/c maddesine göre uygulandığınıbildirmiştir.

Dava bu asamda iken AKFA Anonim Şirketi vekilince Mahkemeyeverilen bir dilekçe ile, sonradan istenen alacağın TEK veznesine yatırıldığı,İcra iflas Yasası'nın 72. maddesine göre davaya istirdat davası olarak devametmek istediklerini bildirmiş ve Katma Değer Yasası'nın 24. maddesinin (c)bendinin vergilendirmenin ruhuna ve Anayasa'ya aykırı bulunduğunu ileri sürerekbu hükmün Anayasa Mahkemesi'nce iptali için dosyanın Anayasa Mahkemesi'negönderilmesini istemiştir.

Mahkemece, davacı vekilinin savı ciddi görülerek, AnayasaMahkemesi'ne başvurulmasına karar verilmiştir.

III- YASA METİNLERİ:

A. iptali istenen Yasa Kuralı:

25.10.1984 günlü ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Yasası'nın 24.maddesinin iptali istenen "Faiz" sözcüğünün yer aldığı (C) bendi,aynen şöyledir:

"Madde 24- Aşağıda yazılı unsurlar matraha dahildir.

c- Vade farkı, fiyat farkı, faiz, prim gibi çeşitli gelirler ileservis ve benzer adlar altında sağlanan her türlü menfaat, hizmet vedeğerler."

B. Dayanılan Anayasa Kuralı:

Anayasa'ya aykırılık savının dayandığı Anayasa kurallarışunlardır:

1- "Madde35.- Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir.Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkınınkullanılması toplum yararına aykırı olamaz."

2- "Madde 36.- Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmaksuretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunmahakkına sahiptir.

Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktankaçınamaz."

IV- İLK İNCELEME:

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince yapılan ilkinceleme toplantısında; itiraz yoluna başvuran mahkemenin iptalini istediğikurallar yönünden bakmakta olduğu bir davanın bulunup bulunmadığı sorunuöncelik taşıdığından ilk inceleme raporu, itiraz konusuyla ilgili dava dosyasıve ekleri, iptali istenen yasa ve dayanılan Anayasa kuralları ile bunlarıngerekçeleri ve öbür yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:

Anayasa'nın 152. maddesinin birinci fıkrasıyla 2949 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Yasa'nın 28. maddesiuyarınca bir davaya bakmakta olan mahkemenin itiraz yolunu izleyerek iptalistemiyle Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için Anayasa'ya aykırı gördüğü yada davanın yanlarından birinin ileri sürdüğü aykırılık savının ciddi olduğukanısına varacağı kuralın elindeki davada uygulanacak kural olması başlıcakoşuldur. Bu zorunluluk bulunmadıkça itiraz yolunun izlenmesi olanaksızdır.

Olayda, katma değer vergisine faiz uygulanması eklenmesi ve katmadeğer vergisi ile faizin nitelikler1, öğeleri hakkında görevli vergimahkemesinin konuyu temelden çözen bir kararı olmadıkça, istirdat (geri alma)davasına bakmakta olan Asliye Hukuk Mahkemesi'nin miktarların yerinde olupolmadığına ilişkin bir belirleme yapamayacağı açıktır. Hukuksal açıklığın birön sorun olarak çözümünden sonra Asliye Hukuk Mahkemesi miktarlar yönünden vealacağın gerçeğe uygunluğu bakımından incelenmesini yapıp istemi kararabağlayacaktır. Bu evre, itiraz yoluna başvurularak iptali istenilen kuralın VergiMahkemesi'nce değerlendirilmesinden sonraki süreçtir. Bu nedenle, hakkındadoğrudan değerlendirme yapamayacağı, uygulayamayacağı bir kural için iptalistemiyle itiraz başvurusu yapmaya Asliye Hukuk Mahkemesi'nin yetkisi yoktur.

Yargıcının adı yazılı bulunmayan, Anayasa Mahkemesi'nce eksikliknedeniyle geri çevirmeden sonra duruşma yapılıp yapılmadığı, bir karara dayanıpdayanmadığı belli olmayan tezkere (yazı) üzerinde durulmadan, Mahkemeninyapmaya yetkili olmadığı bu tür başvurusunun reddine karar verilmesi gerekir.

V- SONUÇ:

Mahkemenin yukarda belirtilen nedenlerle yapmaya yetkili olmadığıbaşvurusunun REDDİNE,

19.7.1991 gününde oybirliğiyle karar verildi.