ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1992/2
Karar Sayısı : 1992/22
Karar Günü : 31.3.1992
R.G. Tarih-Sayı :05.01.1994-21809
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Giresun Ağır Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 12.4.1991 günlü, 3713 sayılı Terörle MücadeleKanunu'nun geçici 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin Anayasa'nın 2.ve 10. madddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY :
Toplu Kaçakçılık suçundan 1918 sayılı Yasa'nın 27/3-4, 33/son, 41.ve Türk Ceza Yasası'nın 59. maddeleri uyarınca sonuçta on yıl ağır hapis ve141.029.980.- lira ağır para cezasına çarptırılan ve cezasını Giresun YarıaçıkCezaevinde çekmekte olan hükümlü, 18.12.1991 günlü dilekçe ile, Giresun AğırCeza Mahkemesi'ne başvurarak şartla salıverilmesi isteminde bulunmuştur.
Görüşü sorulan Cumhuriyet Savcısı, hükümlünün 3713 sayılı Yasa'nıngeçici 1. maddesinden yararlanması için 141.029.980.- lira olan para cezasınıödemesi gerektiğini, bu nedenle istemin reddini talep etmiş, ancak bu zorunluğugetiren 3713 sayılı Yasa'nın geçici 4. maddesinin birinci fıkrasının (c)bendinin Anayasa'ya aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
Anayasa'ya aykırılık savını ciddi bulan Giresun Ağır CezaMahkemesi (c) bendinin iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ :
A. İptali İstenen Yasa Kuralı :
3713 sayılı Yasa'nın iptali istenen kuralı şöyledir :
"Geçici Madde 4.- 8.4.1991 tarihine kadar;
a).........
b).........
c) Türk Ceza Kanununun ikinci kitabının "Devlet İdaresiAleyhinde İşlenen Cürümler" başlıklı üçüncü babında yer alan hükümlereaykırı hareket edenler ile Bankalar Kanununa aykırı hareketle bankalardanhaksız ve usulsüz para alanlar, 1918 sayılı Kaçakçılığın Men ve Takibi HakkındaKanun hükümlerine muhalefet ederek menfaat temin edenler; usulsüz, yolsuz vegerçek dışı işlemlerle ihracat, ithalat ve yatırım teşvikleri suretiyle vergiiadesi, prim, kredi, faiz farkı ve benzeri adlarla kamu kaynaklarından haksızmenfaat temin edenler, yukarıda belirtildiği şekilde haksız, usulsüz ve yolsuzolarak sağladıkları menfaat karşılıkları ve bunların fer'ilerini zamanaşımınabakılmaksızın ödemedikleri takdirde,
d).........
Hakkında bu Kanunun geçici 1 inci maddesi hükümleri uygulanmaz.Ancak, bu maddede sayılan suçlar dolayısı ile verilen ölüm cezaları yerinegetirilmez. Bu hükümlüler hakkında;
Ölüm cezasına hüküm giyenler 20 yıllarını; müebbet ağır hapiscezasına hükümlüler 15 yıllarını; diğer şahsî hürriyeti bağlayıcı cezalaramahkûm edilmiş olanlar hükümlülük süresinin 1/3 ünü; çektikleri takdirde iyihalli olup olmadıklarına bakılmaksızın ve talepleri olmaksızın şartlasalıverilirler.
Bu sürelerin tayininde hükümlünün tutuklu kaldığı süreler dehesaba katılır. Bu hükümlüler hakkında 647 sayılı Cezaların İnfazı HakkındaKanunun Ek 2 nci maddesindeki indirim hükümleri uygulanmaz.
Geçici 2 nci madde (son fıkrasındaki Geçici 1 inci maddeye yapılanatıf hükmü hariç) ve Geçici 3 üncü madde hükümleri, bu hükümlüler hakkında dauygulanır."
B. İlgili Yasa Kuralı :
"Geçici Madde 1.- 8/4/1991 tarihine kadar işlenen suçlarsebebiyle;
a) Verilen ölüm cezaları yerine getirilmez. Bu durumda olanlar 647sayılı Cezaların İnfazı Hakkında Kanunun 19 uncu maddesi hükmüne göre çekmelerigereken cezalarının on yılını,
b) Müebbet ağır hapis cezasına hükümlü olanlar çekmeleri gerekencezalarının sekiz yılını,
c) Diğer şahsi hürriyeti bağlayıcı cezaya mahkûm edilmiş olanlarhükümlülük süresinin beşte birini,
Çektikleri takdirde iyi halli olup olmadıklarına bakılmaksızın vetalepleri olmaksızın şartla salıverilirler.
Bu sürelerin tayininde hükümlünün tutuklu kaldığı süreler dehesaba katılır.
Bu hükümlüler hakkında 647 sayılı Cezaların İnfazı HakkındaKanunun Ek 2 nci maddesindeki indirim hükümleri uygulanmaz."
C. Dayanılan Anayasa Kuralları :
İtirazın gerekçesinde dayanılan Anayasa kuralları şunlardır.
1. "MADDE 2.- Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millîdayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürkmilliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanandemokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir."
2. "MADDE 10.- Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasîdüşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırımgözetilmeksizin kanun önünde eşittir.
Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.
Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanunönünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar."
IV- İLK İNCELEME :
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Yekta GüngörÖZDEN, Güven DİNÇER, Servet TÜZÜN, Mustafa ŞAHİN, İhsan PEKEL, Selçuk TÜZÜN,Ahmet N. SEZER, Erol CANSEL, Yavuz NAZAROĞLU, Haşim KILIÇ ve Yalçın ACARGÜN'ünkatılmalarıyla 31.3.1991 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında konununözelliği nedeniyle başka hususlar üzerinde durulmaksızın işin esastanincelenmesi uygun bulunarak başvuru kararı ve ekleri, Anayasa'ya aykırı olduğuileri sürülen yasa kuralı ile iptal istemine dayanak yapılan Anayasa kuralları,bunların gerekçeleri ve öteki yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:
A. Sınırlama Sorunu :
Salıverilme isteminde bulunan hükümlü Türk Ceza Yasası'nın diğermaddeleri ile birlikte 1918 sayılı Kaçakçılığın Men ve Takibi Hakkında Kanunuyarınca cezalandırılmıştır.
Bu bakımdan itiraz konusu kurala ilişkin esas inceleme (c)bendindeki (1918 sayılı Kaçakçılığın Men ve Takibi Hakkında Kanun hükümlerinemuhalefet ederek menfaat temin edenler;) hükmüyle sınırlı olarak yapılmalıdır.
B. Dava Konusu Fıkranın Anlam ve Kapsamı :
3713 sayılı Kanunun geçici 4. maddesinin birinci fıkrasının (c)bendinde;
- Türk Ceza Yasası'nın 202- 281. maddeleri hükümlerine aykırıhareket edenler,
- Bankalar Kanununa aykırı hareketle bankalardan haksız ve usulsüzpara alanlar,
- 1918 sayılı Kanun hükümlerine muhalefet ederek menfaat teminedenler,
- Usulsüz, yolsuz ve gerçek dışı işlemlerle ihracaat, ithalat veyatırım teşvikleri suretiyle vergi iadesi, prim, kredi, faiz farkı ve benzeriadlarla kamu kaynaklarından haksız menfaat temin edenler hakkında Yasa'nıngeçici 1. maddesinden yararlanabilmeleri için kimi koşullar getirilmektedir.
Buna göre; yukarıda belirtilen hükümlere aykırı hareket edenler,haksız, usulsüz ve yolsuz olarak sağladıkları menfaat karşılıklarını vebunların fer'ilerini zaman aşımına bakılmaksızın ödemedikleri takdirde geçici1. maddeden yararlanamazlar.
C. Anayasa'ya Aykırılık Sorunu :
Anayasa'nın 38. maddesinde, ceza hukuku alanında yapılacakdüzenlemelerde yasa koyucunun suç ve cezalara ilişkin uyması gereken temelilkeler belirlenmiştir. Suç ve cezalara ilişkin bu ilkelerin gözetilmesikoşuluyla ne tür eylemlerin suç sayılacağı, suç sayılan eylemlere ne kadar vene tür ceza verileceği, nelerin cezayı ağırlaştırıcı ya da hafifletici nedensayılacağı yasa koyucunun takdir alanı içindedir.
Suç ve ceza yönünden sınırları belirtilen bu takdir alanı, cezasisteminin tamamlayıcı bölümünü oluşturan infaz hukuku için de geçerlidir. Bunedenle yasakoyucu, şartla salıverilme de hükümlünün yararlanma koşullarını,suç türüne göre ayrım yaparak zaman içinde toplumsal koşul ve gereklere göreserbestçe farklı biçimde takdir edebilir.
Geçici 4. maddenin (c) bendinde belirtilen suçları işleyenler içinözel salıverme şartlarının öngörülmesi Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırılıkoluşturmaz. Anayasa Mahkemesi'nin birçok kararında belirtildiği gibi, yasaönünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı olacağı anlamınagelmez. Anayasa'nın 10. maddesinde öngörülen eşitlik mutlak anlamda bir eşitlikolmayıp, haklı nedenlerin ve ayrı konumların bulunmaması durumunda uygulanacakbir ilkedir.
Geçici 4. maddenin (c) bendinde sayılan suçları işleyenlerin benthükmünde belirtilen şekilde haksız, usulsüz ve yolsuz olarak sağladıklarımenfaat karşılıklarını ve bunların fer'ilerini zamanaşımına bakılmaksızınödemeleri koşuluna tabi tutularak şartla tahliyesini öngören dava konusu kuraliçin yasakoyucuyu farklı düzenlemeye yönelten haklı nedenler vardır. Toplumdüzeni ve kamu yararı gözetilerek suça göre ayrım yapılmış, değişik adlarlakamu kaynaklarından haksız menfaat temin edenlerin şartla salıverilmesi içinayrıca sağladıkları menfaat karşılıklarını ve fer'ilerini ödeme koşulugetirilmiştir.
Suçun neden olduğu zararın ödenmesi ile şartla salıverme kurumuarasında ilişki kurulmasının çeşitli örnekleri mevcuttur. Şartla salıverilmedeher türlü zararın ödenmesi koşulu kimi yabancı infaz yasalarında görülmektedir.Verilen zararın veya sağlanan menfaat karşılığının ödettirilmesinin cezaya veşartla salıvermeye etkisini düzenleyen kurallar hukukumuzda da mevcuttur. TürkCeza Yasası'nın 532. maddesinde iade veya zararın tazmininin kimi koşullardacezanın tayininde üçte ikiye varan indirim sebebi olarak kabul edilmiştir. 647sayılı Cezaların İnfazı Hakkında Kanun'un şartla salıverilmeyi düzenleyen 19.maddesinde, şartla salıverilmenin hükümlünün maddî gücü nisbetinde kişiselhakları tazmin etmesi şartına talik edilebileceği öngörülmektedir.
Bu nedenlerle 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun geçici 4.maddesinin birinci fıkrasının dava konusu (c) bendinde (1918 sayılıKaçakçılığın Men ve Takibi Hakkında Kanun hükümlerine muhalefet ederek menfaattemin edenler;) tümcesi yönünden Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırılıkgörülmemiştir.
V- SONUÇ :
12.4.1991 günlü, 3713 sayılı "Terörle MücadeleKanunu"nun;
A- Geçici 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin iptalineyönelik itiraza ilişkin esas incelemenin, bent içeriğinde geçen "...1918sayılı Kaçakçılığın Men ve Takibi Hakkında Kanun hükümlerine muhalefet ederekmenfaat temin edenler;..." hükmüyle sınırlı olarak yapılmasına,OYBİRLİĞİYLE,
B- Sınırlı olarak incelenmesine karar verilen bu kuralınAnayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, Yekta Güngör ÖZDEN, SelçukTÜZÜN, Ahmet N. SEZER ve Yalçın ACARGÜN'ün karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
31.3.1992 gününde karar verildi.
Başkan
Yekta Güngör ÖZDEN
Başkanvekili
Güven DİNÇER
Üye
Servet TÜZÜN
Üye
Mustafa ŞAHİN
Üye
İhsan PEKEL
Üye
Selçuk TÜZÜN
Üye
Ahmet N. SEZER
Üye
Erol CANSEL
Üye
Yavuz NAZAROĞLU
Üye
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
KARŞIOYYAZISI
Esas Sayısı : 1992/2
Karar Sayısı : 1992/22
Karar Günü : 31.3.1992
25.12.1991 günlü, Esas: 1991/49, Karar: 1991/54 sayılı kararnedeniyle yazdığım Karşıoy Gerekçesini bu karar için de tekrarlıyorum.
Üye
Selçuk TÜZÜN