ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı: 1992/31
Karar Sayısı: 1992/37
Karar Günü: 26.5.1992
R.G. Tarih-Sayı :22.06.1992-21262
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Van İcra (Ceza) Hakimliği
İTİRAZIN KONUSU: 9.6.1932 günlü, 2004 sayılı "icra iflasKanunu'na 6.6.1985 günlü, 3222 sayılı Kanunla eklenen 352/a maddesinde yer alan"cezalar tecil edilemez, hürriyeti bağlayıcı cezalar 647 sayılı Cezalarıninfazı Hak kında Kanunun 4. maddesinde yazılı para cezasına ve tedbirlereçevrilemez" ibaresi nin iptali istemidir.
I- OLAY :
Haklarında icra takibi nedeniyle düzenlenen ödeme emrine itirazetmeyen ve yasal süresi içinde mal beyanında bulunmayan borçluların icra veiflas Kanunu'na göre cezalandırılmaları istemiyle alacaklı vekilinin icra(ceza) hakimliğine başvurması üzerine borçlu olmadıklarını ve mal beyanındabulunmadıklarını açıklayan borçlu-sanıklar, mahkemece ceza verilirse cezanınertelenmesini istemişlerdir.
Davayı gören mahkeme baktığı dava uygulayacağı icra ve iflasKanununun 352/a maddesinin kendiliğinden Anayasa'ya aykırı görerek iptali içinAnayasa Mahkemesine başvuru karan vermiştir.
III- YASA METİNLERİ :
A- iptali istenilen Yasa Kuralı :
9.6.1932 günlü, 2004 sayılı İcra ve İflas Yasası'na 6.6.1985günlü, 3222 sayılı Yasa'nın 44. maddesiyle eklenen itiraz konusu ibareyi deiçeren "352/a" maddesi şöyledir :
"MADDE 352/A- Bu Kanun uyarınca hükmolunan cezalar teciledilemez, hürriyeti bağlayıcı cezalar 647 sayılı Cezaların İnfazı Hakkında Kanunun4 üncü maddesinde yazılı para cezasına ve tedbirlere çevrilemez, faillerihakkında Türk Ceza Kanunun 119 uncu maddesi hükmü uygulanmaz."
B- ilgili Yasa Kuralı :
icra ve iflas Yasası'nın itiraz konusu maddeyle ilgili, önce18.2.1965 günlü, 538 sayılı Yasa'nın 132. maddesiyle, sonra 6.6.1985 günlü,3222 saydı Yasa'nın 39. maddesiyle değişik 337. maddesinin son biçimi deşöyledir :
"Müddeti içinde beyanda bulunmak üzere mazereti olmaksızınicra dairesine gelmeyen veya yazılı beyanda bulunmayan borçlular, alacaklınınşikayeti üzerine, tetkik mercii tarafından on günden bir aya kadar hafif hapiscezasıyla mahkum edilir. Borçlunun haczi kabil mallarını alacaklının bildiğiveya bilmesi lazım geldiği ispat olunursa borçluya ceza verilmez.
162, 209, 216 ncı maddeler hükümlerine muhalefet eden müflishakkında da iflas idaresinin vereceği müzekkere üzerine tetkik merciitarafından aynı ceza hükmolunur."
C- Dayanılan Anayasa Kuralı :
itiraz yoluna başvuran Mahkemenin, aykırılık görüşünü dayandırdığıAnayasa'nın "Kanun önünde eşitlik" başlıklı 10. maddesi şudur :
"MADDE 10.- Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce,felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanunönünde eşittir.
Hiçbir kişiye, aileye, zümreye vaya sınıfa imtiyaz tanınamaz.
Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanunönünde eşitlik ilkesine uygun hareket etmek zorundadırlar."
IV- İLK İNCELEME :
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince yapılan ilkinceleme toplantısında, itiraz konusu maddeye ilişkin iptal isteminin AnayasaMahkemesi'nde daha önce işin özüne inilerek reddedilmiş olması karşısında başkabir husus üzerinde durulmadan bu evrede konuyu öz yönünden sonuçlandıran birkarar verilmesi uygun bulunarak ilk inceleme raporu, itiraz konusuyla ilgilidava dosyası içeriğinin örnekleri, iptali istenilenyasa ve dayanılan Anayasakurallarıyla bunların gerekçeleri ve ilgili öbür yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü :
Kendisine ödeme emri tebliğ edilmesine karşın on günlük yasalsüresi içinde mal beyanında bulunmayan borçlu-sanığın cezalandırılmasınıisteyen alacaklı vekilinin başvurusuna bakan icra (ceza) hâkimliğinin davadauygulanacak yasa kuralı için itiraz yolunu izlemesi Anayasa'nın 152. maddesiyle2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri HakkındaYasa'nın 28. maddesine uygundur.
Ancak, itiraz konusu icra ve iflas Kanunu'nun 352/a maddesininAnayasa'ya uygunluk denetimi, daha önce Anayasa Mahkemesi'nce bir başvurunedeniyle yapılmış ve maddenin Anayasa'ya aykırı olmadığı 11.3.1986 günündeEsas 1985/32, Karar 1986/9 sayı ile karara bağlanmıştır. Bu karar 9.5.1986günlü, 19102 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
Anayasa'nın 152. maddesinin son fıkrası, Anayasa Mahkemesi'ninişin özüne girerek verdiği red kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından sonraon yıl geçmedikçe aynı yasa hükmü için Anayasa'ya aykırılık savıyla yeniden başvurudabulunulamayacağını öngörmüştür.
İcra ve İflas Kanunun anılan hükmü hakkında Anayasa Mahkemesi'neyeni bir başvurunun yapılabilmesi için önceki kararın resmi Gazete'deyayımlanmasından başlayarak geçmesi zorunlu on yıllık Anayasal süre geçmedenyerel mahkemenin başvuruda bulunmaya yetkisi yoktur.
İtiraz yetkisizlik sebebiyle reddedilmelidir.
V- SONUÇ :
İtiraz konusu kuralın iptali istemi, daha önce AnayasaMahkemesi'nin 9.5.1986 günlü, 19102 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 11.3.1986günlü, Esas 1985/32, Karar : 1986/9 sayılı kararıyla işin esasına girilerekreddedilmiş olduğundan, Anayasa'nın 152. maddesinin son fıkrası ile 2949 sayılıYasa'nın 28. maddesinin son fıkrası gereğince başvuran mahkemenin yetkisizliğinedeniyle itirazın REDDİNE,
26.5.1992 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Yekta Güngör ÖZDEN
Başkanvekili
Güven DİNÇER
Üye
Yılmaz ALİEFENDİOĞLU
Üye
Mustafa ŞAHİN
Üye
İhsan PEKEL
Üye
Selçuk TÜZÜN
Üye
Ahmet N. SEZER
Üye
Erol CANSEL
Üye
Yavuz NAZAROĞLU
Üye
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN