ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1993/2
Karar Sayısı : 1993/2
Karar Günü : 19.1.1993
R.G. Tarih-Sayı :16.03.1993-21526
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Bilecik Asliye Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 24.2.1983 günlü, 2802 sayılı "Hakimler veSavcılar Kanunu"nun 76. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan "Şukadar ki bu konuda kovuşturma yapılması Adalet Bakanlığının izninebağlıdır." tümcesinin Anayasa'nın 36. ve 40. maddelerine aykırılığı ilerisürülerek iptali istemidir.
I- OLAY :
İtiraz yoluna başvuran mahkeme, sıfat ve hizmetinden dolayı hakimegıyapta hakaret suçundan sanıkların TCK'nun 64/1. maddesi aracılığıyla aynıYasa'nın 482/2. ve 273 maddeleri uyarınca cezalandırılmaları için açılan kamudavasında, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Yasası'nın 76. maddesi üçüncüfıkrası sontümcesinin Anayasa'nın 36. ve 40. maddelerine aykırı olduğugörüşüyle iptali için 19.11.1992 günlü kararıyla Anayasa Mahkemesi'nebaşvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ :
A) İtiraza Konu Yasa Kuralı :
24.2.1983 günlü, 2802 sayılı Yasa'nın itiraza konu 76. maddesiüçüncü fıkrasının son tümcesi aynen şöyledir :
"MADDE 76.- ..............
Disiplin cezasını gerektirecek mahiyette olan ihbar ve şikayetinkötü niyetle yapıldığı veya delillerin uydurulduğu anlaşılan hallerde,mahkemece yukarıdaki fıkra hükmü uygulanmakla birlikte Türk Ceza Kanununun 285inci maddesinin birinci fıkrasında yazılı ceza hükmolunur. Şu kadar ki bukonuda kovuşturma yapılması Adalet Bakanlığının iznine bağlıdır."
B) Dayanılan Anayasa Kuralları :
Mahkemenin itirazında dayandığı Anayasa kuralları şunlardır:
"MADDE 36.- Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmaksuretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunmahakkına sahiptir.
Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktankaçınamaz."
"MADDE 40.- Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlaledilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkanının sağlanmasınıisteme hakkına sahiptir.
Kişinin, resmi görevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucuuğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olanilgili görevliye rücu hakkı saklıdır.
IV- İLK İNCELEME :
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilkinceleme tutanağında, itiraz yoluna başvuran mahkemenin iptalini istediği yasakuralının bakmakta olduğu davada uygulanıp uygulanmıyacağı sorunu önceliktaşıdığından, ilk inceleme raporu, dava dosyası ve ekleri, iptali istenilenhüküm ve dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri ve öbür yasamabelgeleri incelendikten sonra bu konuya öncelik verilerek gereği görüşüldü :
Anayasa'nın 152. maddesinin birinci fıkrasıyla, 2949 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Yasa'nın 28.maddesine göre, bir davaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak bir yasa veyakanun hükmünde kararname hükümlerini Anayasa'ya aykırı görür veya taraflardanbirininileri sürdüğü aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırsa o hükmün iptaliiçin Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidir. Ancak, bir mahkemenin AnayasaMahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve görevine girenbir davanınbulunması ve iptali istenen kuralların o davada uygulanacak kuralolması gerekmektedir. İtiraz yoluna başvuran mahkemenin bakmakta olduğu dava,sıfat ve hizmetinden dolayı hakime gıyapta hakaret suçundan sanıkların TCK'nun64/1. maddesi aracılığıyla aynı Yasa'nın 482/2. ve 273. maddeleri uyarıncacezalandırılması istemiyle açılmış kamu davası olup, hakarete uğrayan hakim desavcılık yanında davaya katılmıştır.
İtiraza konu yasa hükmü, 2802 sayılı Yasa'nın Disiplin Cezalarınıdüzenleyen altıncı kısım birinci bölümünde yer almaktadır. İhbar ve şikayetbaşlıklı anılan yasa maddesi, disiplin cezası gerektirecek mahiyetteki ihbar veşikayetin kötü niyetle yapıldığının veya delillerin uydurulduğunun anlaşılmasıhallerinde uygulanacak ceza yasası hükmünü ve izlenecek yöntemi göstermektedir.Olayda olduğu gibi, ilgililerin şikayeti sonucu hakim veya savcı aleyhinedisiplin soruşturmasına konu olmayan durumlarda 76. maddenin üçüncü fıkrasıhükmü uyarınca Adalet Bakanlığı'nın izninin alınması gerekmemektedir.
Bu duruma göre, itiraz yoluna başvuran Bilecik Asliye CezaMahkemesi'nin iptalini istediği 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Yasası'nın 76.maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan ve "Şu kadar ki bu konuda kovuşturmayapılması Adalet Bakanlığının iznine bağlıdır." tümcesi davada uygulanacakkural olmadığından mahkemenin itiraz yoluna başvurmaya yetkisi yoktur.
V- SONUÇ :
Anayasa'nın 152. maddesinin birinci fıkrası ile 2949 sayılıYasa'nın 28. maddesine göre, iptali istenen kuralın başvuran mahkemeninbakmakta olduğu davada uygulayacağı kural olmaması nedeniyle itirazın REDDİNE,
19.1.1993 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Yekta Güngör ÖZDEN
Başkanvekili
Güven DİNÇER
Üye
Servet TÜZÜN
Üye
Mustafa GÖNÜL
Üye
Mustafa ŞAHİN
Üye
İhsan PEKEL
Üye
Selçuk TÜZÜN
Üye
Ahmet N. SEZER
Üye
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Mustafa BUMİN