ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1993/22
Karar Sayısı : 1993/44
Karar Günü : 25.11.1993
R.G. Tarih-Sayı :02.04.1994-21893
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Danıştay 10. Dairesi
İTİRAZIN KONUSU : 23.12.1988 günlü, 351 sayılı "Çeşitli Kanunve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun HükmündeKararname"nin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36. maddesinin"Ortak Hükümler" başlıklı ikinci fıkrasının (B) bendinin 3. alt bendinindeğiştirilmesine ilişkin 3/a hükmü ile bu hükmün yürürlüğe girmesini öngören21. maddesinin Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırılığı savı ile iptaliistemidir.
I- OLAY
Polis memurluğundan 9.2.1982 tarihinde re'sen emekliye sevk edilendavacıya, İçişleri Bakanlığı'nca 4.8.1989 tarihli işlemle,331 sayılı KanunHükmünde Kararname gereğince intibakının 5. derecenin 6. kademesineyükseltildiği bildirilmiştir.
Davacı, hakkında 351 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerininuygulanarak intibakının 3. derecenin 1. kademesine yükseltilmesi gerektiğiniileri sürerek İçişleri Bakanlığı'nın sözü edilen işleminin iptali istemiyleAnkara İdare Mahkemesi'ne dava açmıştır.
Ankara 3. İdare Mahkemesi yaptığı inceleme sonucunda, davacının331 sayılı KH.K. uyarınca intibakının yapıldığı tarihte 351 sayılı KH.Kdeyürürlükte bulunduğundan 5. derecenin 6. kademesi yerine 4. derecenin 3.kademesine intibakının yapılmasının gerektiğini kabul ederek davalı İçişleriBakanlığı'nın sözü edilen işleminin iptaline karar vermiştir.
Bu kararın davalı Bakanlıkça temyiz edilmesi üzerine Danıştay 10.Dairesi, uyuşmazlığın kaynaklandığı 351 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 657sayılı Yasa'nın 36. maddesinin "Ortak Hükümler" bölümünün (B)bendinin üçüncü fıkrasının değiştirilmesine ilişkin 3 maddesinin 3-a hükmü ilebu hükmün 15.1.1989 tarihinde yürürlüğe girmesini öngören21. maddesininAnayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırı olduğu kanısına vardığını belirterekiptal istemiyle doğrudan 16.4.1993 günü Anayasa Mahkemesi'ne başvurmuştur.
II- YASA METİNLERİ
A- İptali İstenilen Kanun Hükmünde Kararname Kuralı
23.12.1988 günlü, 351 sayılı "Çeşitli Kanun ve Kanun HükmündeKararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname"niniptali istenen 3/a bendi ile 21. maddesi aynen şöyledir:
1- "Madde3- 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 36ncı maddesinin "Ortak Hükümler" bölümünün (B) bendinin 3 üncü fıkrasıaşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"3- Emniyet Hizmetleri Sınıfı mensuplarından:
a) Emniyet müdürleri ve bu sıfatı taşımakta olan emniyet teşkilatımensupları ile başkomiser ve emniyet amirleri dışında kalanlar 3 üncü dereceninson kademesine, kadar yükselebilirler."
2- "Madde 21- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 2, 7, 15, 16 ve20 nci maddeleri yayımını izleyen aybaşında , 3, 5, 9, 10, 11, 12, 17 ve 18inci maddeleri 15/1/1989 tarihinde, diğer maddeleri ise yayımlandığı tarihteyürürlüğe girer."
B- Dayanılan Anayasa Kuralları :
İtiraz yoluna başvuran mahkemenin iptali istemini dayandırdığıAnayasa kuralları şunlardır :
1- "MADDE 2.- Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millîdayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürkmilliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik,lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir."
2- "MADDE 10.- Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasîdüşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırımgözetilmeksizin kanun önünde eşittir.
Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.
Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanunönünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar."
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Yekta GüngörÖZDEN, Yılmaz ALİEFENDİOĞLU, Servet TÜZÜN, Mustafa ŞAHİN, İhsan PEKEL, SelçukTÜZÜN, Ahmet N. SEZER, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN ve SacitADALI'nın katılmalarıyla 29.4.1993 günü yapılan ilk inceleme toplantısındadosyadaki eksiklik giderildiğinden işin esasının incelenmesine oybirliğiylekarar verilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
İşin esasına ilişkin rapor, başvuru kararı ve ekleri, iptaliistenilen Kanun Hükmünde Kararname kuralı ile dayanılan Anayasa kuralları,bunların gerekçeleri okunup incelendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Anayasa Mahkemesi'ne başvuran Danıştay 10. Dairesinin Anayasa'yaaykırılık savlarını değerlendirmeden önce, itiraza konu olan kural hakkındaaykırılık savında bulunulup bulunulamayacağı sorunu çözümlenmelidir.
23.12.1988 günlü ve 351 sayılı KHKnin 3. maddesiyle, 657 sayılıDevlet Memurları Yasası'nın 36. maddesinin "Ortak Hükümler" bölümünün(B) bendinin üçüncü fıkrası değiştirilerek "Emniyet Hizmetleri sınıfımensuplarından; emniyet müdürleri ve bu sıfatı taşımakta olan emniyet teşkilatımensupları ile başkomiser ve emniyet amirleri dışında kalanların 3. dereceninsonkademesine kadar yükselebilmeleri öngörülmüştür.
351 sayılı KHK, 30.12.1988 tarihinde yayımlanmış, iptali istenilen3/a hükmünün yürürlüğe gireceği tarih ise aynı Kararnamenin 21. maddesinde15.1.1989 olarak belirtilmiştir.
İtiraza konu hüküm, halen memuriyet statüsünde olan emniyethizmetleri sınıfı mensuplarına ilişkin bir düzenlemedir. Ayrıca bir intibakkuralı olmadan emeklilere uygulanması olanağı bulunmamaktadır.
Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanunun 28. maddesi gereğince, bir davaya bakmaktaolan mahkemenin, bir yasa veya KHK. kuralının Anayasa'ya aykırılığı nedeniyleiptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi, ancak yasa veya KHK. kuralınındavada uygulanacak kural olmasiyle olanaklıdır.
Olayda ise, davacı 9.2.1982 tarihinde emekli edilmiş, memuriyetstatüsü sona ermiştir. Bu nedenle itiraz konusu 3/a ve 21. madde hükümleridavada uygulanacak kural niteliğinde değildir.
İtiraz yoluna başvuran mahkemenin isteminin yetkisizlik nedeniylereddi gerekir.
Selçuk TÜZÜN, bu görüşe katılmamıştır.
VI- SONUÇ
23.12.1988 günlü, 351 sayılı "Çeşitli Kanun ve Kanun HükmündeKararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname"nin:
A. 3. maddesiyle düzenlenen 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun36. maddesinin "ORTAK HÜKÜMLER" başlıklı ikinci fıkrası nın (B)bendinin 3. alt bendinin değiştirilmesine ilişkin 3/a kuralı ile,
B. Yürürlüğe ilişkin 21. maddesinin,
Davada uygulanacak kural niteliğinde olmadığına, başvuranmahkemenin yetkisizliği nedeniyle itirazın REDDİNE, Selçuk TÜZÜN'ün"Uygulanacak kural olduğundan esasın incelenmesine geçilmesigerekeceği" yolundaki karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
25.11.1993 gününde karar verildi.
Başkan
Yekta Güngör ÖZDEN
Üye
Mustafa GÖNÜL
Üye
İhsan PEKEL
Üye
Selçuk TÜZÜN
Üye
Ahmet N. SEZER
Üye
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Mustafa BUMİN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Lütfi F. TUNCEL
KARŞIOYYAZISI
Esas Sayısı : 1993/22
Karar Sayısı : 1993/44
İtiraz yoluna başvuran Danıştay 10. Dairesi'nce incelenmekte olaniptal davasının konusunu oluşturan İçişleri Bakanlığı işlemi Ankara 3. İdareMahkemesi'nce iptal edilmiştir.
Danıştay 10. Dairesi'nin davacının intibakının 351 sayılı KHK'yegöre yapılması gerektiği gerekçesiyle Bakanlık işlemini iptal eden Ankara 3.İdare Mahkemesi kararını onaması halinde bu hükmün uygulanacak hüküm olduğu,Danıştay 10. Dairesi'nin davacının 351 sayılı KHK'nin anılan hükmü kapsamınagirmediğini belirterek hükmü bozması halinde ise, ortada olumsuz biruygulamanın bulunacağı açıktır.
Bu nedenle dava konusu 36/B-3 madde hükmü davada uygulanacak hükümniteliği taşıdığından ve itiraz yoluna başvuran mahkemenin başvurusunda yeralan 351 sayılı KHK'nin 21. maddesi hükmünün uygulanacak hüküm niteliğindebulunup bulunmadığının esasla birlikte düşünülmesi gerektiği kanısıyla çoğunlukgörüşüne katılmıyorum.
Üye
Selçuk TÜZÜN