ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1993/4
Karar Sayısı : 1993/3
Karar Günü: 19.1.1993
R.G. Tarih-Sayı :16.03.1993-21526
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Şaphane Asliye Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 29.6.1956 günlü, 6762 sayılı Türk TicaretKanunu'nun 707. maddesinin, Anayasa'nın 13. ve 43/2. maddelerine aykırılığıileri sürülerek iptali istemidir.
I- OLAY :
İtiraz yoluna başvuran mahkeme, bankaca karşılığı olmadığı yolundayapılan ihtara karşın karşılıksız çek düzenlemesi nedeniyle keşidecinin 3167sayılı Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması HakkındaYasa'nın 13. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca cezalandırılması için açılankamu davasında 6762 sayılı Türk Ticaret Yasası'nın 707. maddesinin, Anayasa'nın13. ve 43/2. maddelerine aykırı olduğu görüşüyle iptali için 24.12.1992 günlükararıyla Anayasa Mahkemesi'ne başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ :
A- İtiraza Konu Yasa Kuralı :
29.6.1956 günlü, 6762 sayılı Yasa'nın itiraza konu olan707.maddesi hükmü aynen şöyledir :
"MADDE 707.- Çek görüldüğünde ödenir. Buna aykırı herhangibir kayıt yazılmamış hükmündedir.
Keşide günü olarak gösterilen günden önce ödenmek için ibrazolunan bir çek ibraz günü ödenir."
B) Dayanılan Anayasa Kuralları :
Mahkemenin itirazında dayandığı Anayasa kuralları şunlardır:
"MADDE 13.- Temel hak ve hürriyetler, Devletin ülkesi vemilletiyle bölünmez bütünlüğünün, milli egemenliğin, Cumhuriyetin, milligüvenliğin, kamu düzeninin, genel asayişin, kamu yararının, genel ahlakın vegenel sağlığın korunması amacı ile ve ayrıca Anayasa'nın ilgili maddelerindeöngörülen özel sebeplerle, Anayasa'nın sözüne ve ruhuna uygun olarak kanunlasınırlanabilir.
Temel hak ve hürriyetlerle ilgili genel ve özel sınırlamalardemokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olamaz ve öngörüldükleri amaçdışında kullanılamaz.
Bu madde de yer alan genel sınırlama sebepleri temel hak vehürriyetlerin tümü için geçerlidir."
Mahkemenin itirazında dayandığı Anayasa'nın 43. maddesininsözleşme serbestisi ile ilgili bulunmamaktadır.
IV- İLK İNCELEME :
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında, itiraz yoluna başvuran mahkemenin iptalini istediğiyasa kuralının bakmakta olduğu davada uygulanıp uygulanmayacağı sorunu önceliktaşıdığından, ilk inceleme raporu, dava dosyası ve ekleri, iptali istenilenhüküm ve dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri veöbür yasamabelgeleri incelendikten sonra bu konuya öncelik verilerek gereği görüşüldü :
Anayasa'nın 152. maddesinin birinci fıkrasıyla, 2949 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılanma Usulleri Hakkında Yasa'nın 28.maddesine göre, bir davaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak bir yasa veyakanun hükmünde kararname hükümlerini Anayasa'ya aykırı görür veya taraflardanbirinin ileri sürdüğü aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırsa o hükmüniptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidir. Ancak, bir mahkemeninAnayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yönetemince açılmış ve görevinegiren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralların davada uygulanacakkural olması gerekmektedir.
İtiraz yoluna başvuran mahkemenin bakmakta olduğu dava, kendisineyapılan uyarıya rağmen uyarıdan itibaren belli bir süre içinde çek keşideetmeme kuralına aykırı davranış nedeniyle sanığın 3167 sayılı Çekle ÖdemelerinDüzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkında Yasa'nın 13. maddesininikinci fıkrası uyarınca cezalandırılması istemiyle açılmış bir ceza davasıdır.Başka bir anlatımla, bakılmakta olan dava nedeniyle uygulanacak yasa kuralıiptali istenilen yasa kuralı değil, 3167 sayılı Yasa'nın 13. maddesinin ikincifıkrasıdır.
Bu nedenle, itiraz yoluna başvuran Şaphane Asliye CezaMahkemesi'nin iptalini istediği 6762 sayılıTürk Ticaret Kanunu'nun 707. maddesidavada uygulanacak kural olmadığından mahkemenin itiraz yoluna başvurmayayetkisi yoktur.
V- SONUÇ :
Anayasa'nın 152. maddesinin ikinci fıkrası ile 2949 sayılıYasa'nın 28. maddesine göre, iptali istenen kuralın başvuran mahkemeninbakmakta olduğu davada uygulayacağı kural olmaması nedeniyle itirazın REDDİNE,
19.1.1993 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Yekta Güngör ÖZDEN
Başkanvekili
Güven DİNÇER
Üye
Servet TÜZÜN
Üye
Mustafa GÖNÜL
Üye
Mustafa ŞAHİN
Üye
İhsan PEKEL
Üye
Selçuk TÜZÜN
Üye
Ahmet N. SEZER
Üye
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Mustafa BUMİN