FulLegal · İçtihat Detay

Türkiye 06.10.1993 TR

Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.1993/40, K.1993/38 Sayılı Karar - 06/10/1993

Anayasa MahkemesiNorm Denetimi

Karar Metni

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 1993/40

Karar Sayısı : 1993/38

Karar Günü : 6.10.1993

R.G. Tarih-Sayı :03.12.1993-21777

İPTAL DAVASI AÇAN : Anamuhalefet (Anavatan) Partisi Türkiye BüyükMillet Meclisi Grubu adına Grup Başkanı A. Mesut YILMAZ.

İPTAL DAVASININ KONUSU : 16.9.1993 tarihli 21700 sayılı MükerrerResmi Gazete'de yayımlanan 508 Sayılı "Hazine ve Dış Ticaret MüsteşarlığıTeşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına İlişkin KanunHükmünde Kararname"nin Anayasanın Başlangıçtaki temel ilkelerine, 2., 10.,91.,123., 128. ve 153. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.

II- YASA METİNLERİ :

A. İptali İstenilen Kurallar :

508 sayılı "Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı Teşkilat veGörevleri Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun HükmündeKararname"

Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında3274 sayılı Kanunda değişiklik yapılması; 24/6/1993 tarih ve 3911 sayılıKanunun verdiği yetkiye dayanılarak, Bakanlar Kurulunca 3/9/1993 tarihindekararlaştırılmıştır.

MADDE 1- 3274 sayılı Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı Teşkilat veGörevleri Hakkında Kanunun 1 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"Amaç

Madde 1- Bu Kanunun amacı hazine, dışticaret ve teşvikpolitikalarını tespit etmek ve bu suretle ekonomi politikalarının tespitineyardımcı olmak; bu politikalar çerçevesinde faaliyetlerin düzenlenmesi,uygulanması, uygulamanın izlenmesi ve geliştirilmesi için Hazine ve DışticaretMüsteşarlığının kurulmasına, teşkilat ve görevlerineilişkin esaslarıdüzenlemektir."

MADDE 2- 3274 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin (i), (j), (k), (l),(m), (n), (o) ve (p) bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeyeaşağıdaki bentler eklenmiştir.

"i) Fonların faaliyetlerinin para politikası ve bütçe uygulamalarıile koordinasyonunu sağlayarak, kaynakların kullanımındaki etkinliği arttırmakve bu amaçla gerekli önlemleri almak,

j) Teşvik politikalarının tesbiti ile ilgili çalışmaları yapmak,mevzuatı hazırlamak ve kararlaştırılan politikaları uygulamak,

k) Kamu ve özel sektör yatırım teşviklerinin kalkınma plan veyıllık programlarda öngörülen hedefler çerçevesinde yürütülmesini sağlamak,

l) 1173 sayılı Kanun çerçevesinde ikili ve çok taraflı yatırımanlaşmaları ile yabancı ülkelerle yapılacak yatırımların karşılıklı teşviki vekorunması anlaşmalarına ilişkin hizmetleri ve müzakereleri yürütmek,

m) Yatırımlara ve ihracata yönelik kredilerle ilgili esaslarıbelirlemek ve ilgili kuruluşlara iletmek ve uygulanmasını takip etmek,

n) Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri ile ilgili uygulamalarıyürütmek, teşvik edilmesini, geliştirilmesini ve koordinasyonunu sağlamak,

o) Özel sigortacılığa ilişkin politikaları hazırlamak,uygulamaları izlemek ve denetlemek,

p) Kambiyo politikalarını hazırlamak, uygulamasını izlemek vedenetlemek,

r) Yerli ve yabancı özel sektörün yatırım ve sermayefaaliyetlerinin plan, hedef ve gayelerine uygun bir şekilde yürütülmesiniteşvik ve tanzim edecek tedbirleri, tesbit ve teklif etmek, uygulamak,uygulamayı takip etmek,

s) Kalkınma planları ve yıllık programlar çerçevesinde serbestbölgeleri kurmak, işletmek, serbest bölgelerde yapılabilecek faaliyetkonularını belirlemek ve bununla ilgili mevzuatı düzenlemek,

t) Kamu ihalelerinin yabancı kuruluşlara verilmesi karşılığındataahhüt edilecek ihracat, yatırım ve teknoloji transferleri ile ilgili off-setanlaşmalarını inceleyerek onaylamak ve izlemek,

u) Türk Devletleri ile ekonomik ve ticari ilişkilerin kurulması,geliştirilmesi ve koordine edilmesi faaliyetlerini yürütmek,

v) Türkiye Cumhuriyeti adına yabancı ülkelerden, bu ülkelerdekikurum ve kuruluşlar ile mali piyasalardan borç ve hibe almak ve yabancıülkelere veya bunların kamu kurum ve kuruluşlarına borç ve hibe vermek,

y) Uluslararası mali ve ekonomik kuruluşlarla üyelik ve temsililişkilerini 1173 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde düzenlemek ve yürütmek,bu kuruluşlara katılım paylarını ödemek için her türlü işlemi yapmak vegerektiğinde devlet adına sermaye katkısını karşılamak için taahhüt senedivermek,

z) Dışticarete konu malların standartlaştırılmasını sağlamak,ihracat ve ithalatın kalite ve standartlar yönünden denetlenmesine ait mevzuatıhazırlamak ve uygulamak."

MADDE 3- 3274 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi aşağıdaki şekildedeğiştirilmiştir.

"Madde 3- Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı Başbakanabağlıdır.

Başbakan bu Müsteşarlığın yönetimi ile ilgili yetkilerini DevletBakanı ve Başbakan Yardımcısı veya Devlet Bakanı vasıtasıyla kullanabilir.

Müsteşarlık merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatı ile bağlıkuruluşlardan oluşur."

MADDE 4- 3274 sayılı Kanunun "İKİNCİ KISIM" başlığı"Müsteşarlık Merkez Teşkilatı ve Para-Kredi ve Koordinasyon Kurulu"olarak değiştirilmiştir.

MADDE 5- 3274 sayılı Kanuna ekli Ek-I sayılı cetvel, ektebelirtildiği şekilde yeniden düzenlenmiştir.

MADDE 6 -3274 sayılı Kanuna aşağıdaki 4/A maddesi eklenmiştir.

"Para-Kredi ve Koordinasyon Kurulu

Madde 4/A- a) Para-Kredi ve Koordinasyon Kurulu, Hazine veDışticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın başkanlığında, Başbakanınbelirleyeceği Bakanlar ile Maliye Bakanlığı Müsteşarı, Devlet PlanlamaTeşkilatı Müsteşarı, Hazine ve Dışticaret Müsteşarı ve Türkiye CumhuriyetMerkez Bankası Başkanından oluşur.

Kurul toplantılarına Başkan tarafından konuyla ilgili Bakanlardavet edilebilir ve görüşülecek konuların gerektirdiği hallerde diğer kamugörevlileri de çağırılabilir.

Kurulun sekreterya hizmetleri Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığıtarafından yürütülür.

b) Para-Kredi ve Koordinasyon Kurulunun görevleri şunlardır:

1) Ülkenin yurtiçi ve yurtdışı ekonomi, para, kredi ve mali yepolitikalarını tesbit ederek uygulanmasında koordinasyon sağlamak ve bununlailgili gerekli tedbirleri ve kararları almak,

2) Bakanlar Kurulunun veya Yüksek Planlama Kurulunun incelenmesiniistediği konularda görüş bildirmek,

3) Destekleme politikalarının esaslarını belirleyerek desteklemefiyatları konusunda Bakanlar Kuruluna tavsiyelerde bulunmak,

4) Ödemeler dengesindeki gelişmeleri takip ederek gereklitedbirleri almak, ithalattan alınacak teminat ve fonlar hakkında BakanlarKuruluna teklifte bulunmak,

5) Bakanlar Kurulunca verilen diğer görevleri yapmak,

6) Kurul kararlarının uygulanmasını takip etmek."

MADDE 7- 3274 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin son cümlesiaşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"Müsteşara yardımcı olmak üzere beş Müsteşar Yardımcısıgörevlendirilebilir."

MADDE 8- 3274 sayılı Kanunun değişik 6 ncı maddesine aşağıdakibentler eklenmiştir.

"m) Fon Yönetimi Genel Müdürlüğü,

n) Türk Devletleri İle Ekonomik ve Ticari İlişkiler GenelMüdürlüğü."

MADDE 9- 3274 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin (e) bendi aşağıdakişekilde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki (f) ve (g) bentleri eklenmiştir.

"e) Türkiye Cumhuriyeti adına yabancı ülkelerden, buülkelerdeki kurum ve kuruluşlar ile mali piyasalardan borç ve hibe almak veyabancı ülkelere veya bunların kamu kurum ve kuruluşlarına borç ve hibe vermek;bu işlemlerle ilgili ülke içinde ve dışında yapılacak her türlü temas vemüzakereleri yürütmek ve esas ve şartları belirlemek,"

"f) Uluslararası mali ve ekonomik kuruluşlarla üyelik vetemsil ilişkilerini 1173 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde düzenlemek veyürütmek, bu kuruluşlara katılım paylarını ödemek için her türlü işlemi yapmakve gerektiğinde devlet adına sermaye katkısını karşılamak için taahhüt senedivermek,"

"g) Uluslararası mali piyasalarda mevcut finansman araçlarınıkullanmak suretiyle dış borç yükünü hafifletici her türlü işlemi yapmak."

MADDE 10- 3274 sayılı Kanunun 8 inci maddesine aşağıdaki (e) bendieklenmiştir.

"e) Özel sigortacılığa ilişkin politikaları hazırlamak,uygulamaları izlemek ve denetlemek."

MADDE 11- 3274 sayılı Kanunun 10 uncu maddesine aşağıdaki (i)bendi eklenmiştir.

"i) İç ve dış piyasa şartları ile diğer ülkelerin maddepolitikalarına ilişkin uygulamaları gözönünde tutularak ihraç ürünlerimizerekabet gücü kazandırıcı çalışmalar yapmak, bu amaçla gerekli tedbirleri almak,uygulamak ve uygulamayı izlemek."

MADDE 12- 3274 sayılı Kanunun 12/B maddesinin (c) bendi aşağıdakişekilde değiştirilmiştir.

"c) Yabancı ülkelerle yapılacak yatırımların karşılıklıteşviki ve korunması anlaşmalarına ilişkin hizmetleri ve müzakereleriyürütmek,"

MADDE 13- 3274 sayılı Kanunun 13 üncü maddesine aşağıdaki ikifıkra eklenmiştir.

"Bilgilerin daha hızlı bir şekilde kullanıcıların hizmetinesunulmasını teminen Genel Müdürlük bünyesinde Ekonomik Bilgi Merkezi kurulur.

Ekonomik Bilgi Merkezinin çalışma esasları Müsteşarlıkçadüzenlenir."

MADDE 14- 3274 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinin (a) bendiaşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.

"a) Dışticarete konu malların standartlaştırılmasınısağlamak, ihracat ve ithalatın kalite ve standartlar yönünden denetlenmesineait mevzuatı hazırlamak ve uygulamak,"

MADDE 15- 3274 sayılı Kanuna aşağıdaki 14/A maddesi eklenmiştir.

"Fon Yönetimi Genel Müdürlüğü

Madde 14/A - Fon Yönetimi Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır :

a) Kanun, Kanun Hükmünde Kararname, Bakanlar Kurulu Kararı,Yönetmelik ve diğer mevzuatla kurulmuş fonlarla ilgili genel politikalarıbelirlemek, bunların bütçe ile ilişkilerinin kurulmasını sağlamak ve bupolitikaların uygulanmasına ilişkin esasları düzenlemek,

b) Para ve bütçe politikalarını dikkate alarak, fonlar arasındakoordinasyonu temin etmek,

c) Fonların bütçe ve hazine nakit yönetimi ile uyumlandırılmasıamacıyla gelir ve gider bütçelerinin hazırlanması ve uygulanmasına ilişkin usulve esasları tespit etmek,

d) Fonlar arası aktarmaları koordine etmek,

e) Fonlardan düzenli olarak bilgi akışının sağlanması ve fonsistemine ilişkin verilerin toplanmasına ilişkin denetimleri yapmak,

f) Fonların kaynak kullanımlarının makro ekonomik dengeleriçindeki yeri ve önemi ile etkilerini değerlendirmek ve bu konuda önerilerdebulunmak,

g) Fonların yeniden yapılandırılmaları, tasfiye veyabirleştirilmelerine ilişkin çalışmaları yapmak ve bu konuda ilgili mercilerlekoordinasyonu sağlamak,

h) Müsteşarlıkça verilecek benzeri görevleri yapmak."

MADDE 16- 3274 sayılı Kanuna aşağıdaki 14/B maddesi eklenmiştir.

"Türk Devletleri İle Ekonomik ve Ticari İlişkiler GenelMüdürlüğü

Madde 14/B- Türk Devletleri İle Ekonomik ve Ticari İlişkiler GenelMüdürlüğünün görevleri şunlardır :

a) Türk Devletleri ile ticari ilişkilerin kurulması,geliştirilmesi ve koordine edilmesi faaliyetlerini yürütmek,

b) Türk Devletleri ile ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi ileilgili faaliyetlerin koordinasyonu ve yürütülmesi çalışmalarına katılmak,

c) Türk Devletleri ile yapılacak iki taraflı ticaret anlaşmalarınıgerektiğinde ilgili bakanlıklar ve kuruluşlarla işbirliği halinde hazırlamak,

d) Müsteşarlıkça verilecek benzeri görevleri yapmak."

MADDE 17- 3274 sayılı Kanunun 15 inci maddesinin (d) bendiaşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki (e) bendi eklenmiştir.

"d) Hazine Kontrolörleri Kurulu Başkanlığı,"

"e) Sigorta Denetleme Kurulu Başkanlığı."

MADDE 18- 3274 sayılı Kanunun 17 nci maddesine aşağıdaki (f) bendieklenmiştir.

"f) Bu Kanunla Müsteşarlığa verilen görevlerle ilgiliuluslararası ekonomik işbirliğine taalluk eden veya bunun dışındaki her türlüdış kamu borçlanmalarının yapılmasına ilişkin ve bu borçlanma anlaşmalarına aithukuki mütalaaları vermek."

MADDE 19- 3274 sayılı Kanunun 18 inci maddesinin birincifıkrasındaki "onbeş" rakamı "yirmi" olarakdeğiştirilmiştir.

MADDE 20- 3274 sayılı Kanunun 19 uncu maddesinin başlığı ilebirinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"Hazine Kontrolörleri Kurulu Başkanlığı"

"Hazine Kontrolörü sıfat ve yetkisine sahip bir başkan ileHazine Başkontrolörleri, Kontrolörleri ve Stajyer Kontrolörlerden oluşan HazineKontrolörleri Kurulu Başkanlığı Müsteşara bağlı olup görevleri şunlardır:"

MADDE 21- 3274 sayılı Kanuna aşağıdaki 19/A maddesi eklenmiştir.

"Sigorta Denetleme Kurulu Başkanlığı

Madde 19/A- Müsteşara bağlı Sigorta Denetleme Kurulunun görevlerişunlardır:

a) Sigorta Murakabe Kanunu ve sigortacılıkla ilgili diğer mevzuatile Sigorta Denetleme Kurulu uzman ve aktüerleri ve bunların yardımcılarınaverilen görev ve yetkilerin gerektirdiği inceleme işlerini yürütmek,

b) Kanunların verdiği görev ve yetkiler çerçevesinde MüsteşarınKurul tarafından yürütülmesini uygun gördüğü diğer işleri yapmak.

Sigorta DenetlemeKurulu bir Başkan ile yeteri sayıda sigortadenetleme uzmanı ve aktüer ile bunların yardımcılarından oluşur.

Sigorta Denetleme Kurulu Başkanı, sigorta denetleme uzmanı sıfatve yetkisine sahiptir.

Sigorta Denetleme Uzman Yardımcılığı ve Aktüer Yardımcılığınaatanabilmek için 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda sayılanlara ek olarakaşağıdaki nitelikler aranır :

1- İktisat, hukuk, işletmecilik, maliye, bankacılık, sigortacılık,mühendislik işletmecilik, matematik ve istatistik dallarında en az dört yıl eğitimveren fakülte veya yüksekokullardan veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulutarafından onaylanmış yabancı fakülte veya yüksekokullardan mezun olmak,

2- Yapılacak mesleki yarışma ve yeterlik sınavında başarılı olmak,

3- Sınavın yapıldığı yılın Ocak ayının ilk gününde 30 yaşınıdoldurmamış olmak.

Sigorta denetleme uzmanlığı ve uzman yardımcılığı ile aktüer veaktüer yardımcılığı yeterlik ve yarışma sınavları ile Kurulun çalışma esaslarıyönetmelikle düzenlenir."

MADDE 22- 3274 sayılı Kanunun 26 ncı maddesi aşağıdaki şekildedeğiştirilmiştir.

"Bağlı kuruluşlar

Madde 26- Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü, ihracatçıbirlikleri, ithalatçı birlikleri ve İhracatı Geliştirme Etüt MerkeziMüsteşarlığın bağlı kuruluşlarıdır.

İhracatçı birlikleri ile ithalatçı birliklerinin kuruluş, işleyiş,iştigal sahaları, organları ve üyeliğe ilişkin esaslar ile üyelerin hak veyükümlülüklerini gösteren statüler, Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğekonulur."

MADDE 23- 3274 sayılı Kanuna aşağıdaki 26/A maddesi eklenmiştir.

"Döner sermaye işletmesi kurulması

Madde 26/A - Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı bünyesinde,Müsteşarlığın faaliyet alanlarına giren konularda gerçek ve tüzel kişilereverilecek hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla döner sermaye işletmesi kurulabilir.

Döner sermayenin kuruluş sermayesi 1.000.000.000.-TL.'dır. Bunun100.000.000.-TL.'sı genel bütçeden, geri kalan kısmı elde edilen kârlardankarşılanır. Sermaye miktarı Bakanlar Kurulu Kararı ile beş katına kadarartırılabilir. Bu suretle artırılan sermaye, elde edilen kârlarla karşılanır.Döner sermayenin gelirleri, Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı bütçesine buamaçla konulan ödenekler ile işletme faaliyetlerinden elde edilecek kârlardanmeydana gelir. Elde edilen ve her yıl sonunda kullanılmayangelir, ertesi yıldöner sermaye gelirine eklenir.

Döner sermaye faaliyetlerinin gerektirdiği gider veya harcamalarile kiralama, satınalma, araç, gereç, araştırma ve eğitim giderleri dönersermayeden karşılanabilir. Döner sermayeden bunlar dışında herhangi bir harcamayapılamaz.

Döner sermaye işletmesine, 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanunuile 832 sayılı Sayıştay Kanununun vizeye ilişkin hükümleri uygulanmaz. Maliyılın bitiminden başlayarak iki ay içinde hazırlanacak bilanço ve ekleri ilebütün gelir ve gider belgeleri Sayıştaya, bilanço ve eklerinin birer örneği deaynı süre içinde Maliye Bakanlığına gönderilir.

Döner sermaye işletmesinin faaliyet alanları, gelir kaynakları,mali işlemleri, harcama usul ve esasları ile yönetimine ilişkin hususlar yönetmelikledüzenlenir."

MADDE 24- 3274 sayılı Kanunun 33 üncü maddesinin (a), (c) ve (d)bendleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, (e) bendi madde metnindençıkarılmıştır.

"a) Müsteşar, Müsteşar Yardımcısı, Genel Müdür, Genel MüdürYardımcısı, Hukuk Müşaviri, Müsteşarlık Müşaviri, Daire Başkanı, Şube Müdürü,Hazine ve Dışticaret Uzmanı ve Uzman Yardımcısı, Serbest Bölge Müdürü, SerbestBölge Müdür Yardımcısı, Çözümleyici, Programcı, Programcı Yardımcısı, Darphaneve Damga Matbaası Genel Müdürü ve Genel Müdür Yardımcısı kadroları karşılıkgösterilmek kaydıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve diğer kanunlarınsözleşmeli personel hakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızın sözleşmeli personelçalıştırılabilir."

"c) Müsteşarlık merkez teşkilatında bilgisayar, sağlık,eğitim ve teknik hizmetler işlerinde çalıştırılmak üzere, ihtiyaca göre,Başbakanın onayı ile yurt içinden ve yurt dışından özel anlaşmalarla sözleşmeliolarak yerli ve yabancı kişi ve kurumların hizmetlerinden yararlanılabilir.Münhasıran Serbest BölgeMüdürlüklerinde çalıştırılmak üzere, 33/A maddesinin(b) bendindeki eğitim şartını yerine getirmek kaydıyla, uzmanlık gerektirenişlerde, bu bend hükümlerine göre personel istihdam edilebilir."

"d) Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı merkez teşkilatında görevlipersonel, Başbakanlık merkez teşkilatında görevli personelin yararlandığı fazlamesai ücreti, tazminat ve benzeri tüm mali haklardan aynı usul ve esaslara göreyararlandırılır."

MADDE 25- 3274 sayılı Kanuna aşağıdaki 33/A maddesi eklenmiştir.

"Hazineve Dışticaret Müsteşarlığı Meslek Memurları

Madde 33/A- a) Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı meslek memurları,Hazine ve Dışticaret Uzmanı unvanını kazanmış olan memurlardır.

Hazine ve Dışticaret Uzman Yardımcıları bu madde hükümlerine göreHazine ve Dışticaret Uzmanı unvanını kazanıncaya kadar aday meslek memuruaddedilirler.

b) Hazine ve Dışticaret Uzman Yardımcılığına atanabilmek için, 657sayılı Devlet Memurları Kanununda sayılan Devlet memurluğuna alınma genelşartlarına ek olarak aşağıdaki şartlar aranır;

1. Ekonomi, dışticaret, hukuk, işletme, maliye, bankacılık,sigortacılık, uluslararası ilişkiler, kamu yönetimi, ekonometri, istatistik,matematik ve mühendislik dallarında en az dört yıl eğitim veren fakülte veyayüksekokullardan veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafındanonaylanmış yabancı fakülte veya yüksekokullardan mezun veya bu dallarda lisansüstü eğitim yapmış olmak,

2. Yapılacak yarışma sınavında başarılı olmak,

3. Sınavın yapıldığı yılın Ocak ayının ilk gününde 30 yaşınıdoldurmamış olmak.

c) (b) bendine göre Hazine ve Dışticaret Uzman Yardımcılığınaatananlar, en az üç yıl fiilen çalışmak ve her yıl olumlu sicil almak kaydıyla,açılacak Hazine ve Dışticaret Uzmanlığı Yeterlik Sınavına girmek hakkınıkazanırlar. Sınavda başarılı olanlar Hazine ve Dışticaret Uzmanı" unvanınıalırlar.

d) Hazine ve Dışticaret Uzmanlığı Yeterlik Sınavında iki defabaşarısız olanlar ile olumlu sicil alamayanlar veya sınava girmeye hakkazandığı yılı izleyen dört yıl içinde geçerli mazereti olmaksızın iki sınavhakkını kullanmayanlar Hazine ve Dışticaret Uzman Yardımcısı unvanınıkaybederler ve Müsteşarlıkta durumlarına uygun memur kadrolarına atanırlar.

e) Hazine ve Dışticaret Uzman ve Uzman Yardımcılığı yeterlik veyarışma sınavlarının şekli ve uygulama esasları yönetmelikle düzenlenir."

Madde 26- 3274 sayılı Kanuna aşağıdaki 33/B maddesi eklenmiştir.

"Bilgi işlem personeli

Madde 33/B- Programcı Yardımcılığına atanabilmek için 657 sayılıDevlet Memurları Kanununda sayılanlara ek olarak aşağıdaki nitelikler aranır :

1. Mesleki eğitim veren en az dört yıllık yükseköğretim kurumlarındanveya bunlara denkliği kabul edilen yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarındanmezun olmak,

2. Yapılacak mesleki yarışma ve yeterlik sınavında başarılı olmak,

3. Sınavın yapıldığı yılın Ocak ayının ilk gününde 30 yaşınıdoldurmamış olmak,

Programcı Yardımcılığına atananlar en az üç yıl çalışmak ve olumlusicil almak kaydıyla Müsteşarlıkça yapılacak yeterlik sınavına girmeye hakkazanırlar. Sınavda başarılı olanlar girdikleri sınav konusuna göre Programcıveya Çözümleyici unvanlarını alırlar.

Programcı Yardımcılığı, Programcılık ve Çözümleyicilik yarışma veyeterlik sınavlarının şekli ve uygulama esasları yönetmelikle düzenlenir."

MADDE 27- 3274 sayılı Kanunun 34 üncü maddesi aşağıdaki şekildeyeniden düzenlenmiştir.

"Atama

Madde 34- 23/4/1981 tarih ve 2451 sayılı Kanun hükümleri dışındakalan memurların atanmaları Müsteşar tarafından yapılır. Ancak, Müsteşar,gerekli gördüğü hallerde bu yetkisini Müsteşar Yardımcılarından birinedevredebilir.

Müsteşar, Müsteşar Yardımcısı, Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcısı,Müsteşarlık Müşaviri, Bölge Müdürü ve Yardımcısı, Serbest Bölge Müdürü veYardımcısı, Kambiyo Müdürü ve Yardımcısı, İhracat Müdürü ve İhracat KontrolMemuru kadrolarına atanacaklarda bu Kanunun 33/A maddesinin (b) bendindekieğitim şartı aranır.

Hazine Kontrolörleri Kurulu Başkanı ile Sigorta Denetleme KuruluBaşkanı müşterek kararla atanır.

Müsteşarlık merkez teşkilatındaki ana hizmet birimlerinde DaireBaşkanı ve Şube Müdürü kadrolarına atanabilmek için, Hazine ve DışticaretMüsteşarlığı meslek memuru olmak şartı aranır. Ancak, merkez teşkilatı denetimbirimleri meslek personelinden bu kadrolara yapılacak atamalarda bu fıkra hükmüuygulanmaz.

Müsteşarlık bağlı ve ilgili kuruluşlarının kuruluş kanunlarındakiatamaya ilişkin hükümleri saklıdır."

MADDE 28- 3274 sayılı Kanunun 35 inci maddesi aşağıdaki şekildedeğiştirilmiştir.

"Yurtdışı teşkilatına atanma

Madde 35- Müsteşarlığın yurtdışı teşkilatındaki Daimi TemsilciYardımcısı, Ekonomi ve Ticaret Başmüşaviri, Ekonomi ve Ticaret Müşaviri veyaMüşavir Yardımcısı, Ekonomi ve Ticaret Ateşesi veya Ateşe Yardımcısıkadrolarına atanabilmek için 33/A maddesinin (b) bendinde belirtilen eğitimşartlarını haiz olmak ve İngilizce, Fransızcave Almanca dillerinden veyaMüsteşarlıkça tesbit edilecek ekonomik ve dışticaret ilişkilerimizde geçerliyabancı dillerden birini bilmek şarttır.

Yurtdışı teşkilatına ilk defa sürekli görevle atanabilmek için buatamanın yapıldığı tarihte Müsteşarlık merkez teşkilatı birimlerinde fiilen enaz dört yıldan beri görev yapmış olmak şarttır.

Yurtdışı teşkilatında görev süresi üç yıldır. Bu süre hizmetingerektirdiği hallerde Başbakan veya Müsteşarlığın bağlı bulunduğu DevletBakanının onayı ile en çok iki yıla kadar uzatılabilir. Müsteşarlık disiplinkurulu kararı ile dış göreve devam etmesi sakıncalı görülenler veya dış görevdeolumsuz sicil alanlar, Müsteşarın başkanlığında, müsteşar yardımcılarındanoluşan Yurtdışı Sürekli Görev Personel Seçim Komisyonunun teklifi üzerine,Başbakan tarafından ve atama usulüne bakılmaksızın, süresinden önce geriçekilebilirler.

Tekrar yurtdışı göreve atanabilmek için, hizmetin gerektirdiğiistisnalar dışında, merkez veya taşra teşkilatı kadrolarında en az üç yıldanberi görev yapmış olmak şarttır.

Yurtdışı kadrolara atamaya ilişkin esaslar yönetmelikle düzenlenir."

MADDE 29- 480 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinin(g) bendi yürürlükten kaldırılmıştır.

MADDE 30- 480 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinin(e), (f) ve (h) bendleri aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.

"e) Gelişme yolundaki ülkelerle ekonomik, ticari, teknik,sosyal, kültürel ve eğitim alanlarında işbirliğini geliştirmek ve bu ülkelereyardım yapmak üzere hazırlanan projelere teknik yardımda bulunmak;"

"f) Gelişme yolundaki ülkelerle ekonomik, ticari, teknik,sosyal, kültürel ve eğitim alanlarında işbirliğini geliştirmek ve bu ülkelereyardım yapmak üzere hazırlanan projeler için yabancı ülkeler, uluslararasıkuruluşlar, bankalar, finans kuruluşları ve sermaye piyasalarından Ekonomik,Kültürel, Eğitim ve Teknik İşbirliği Başkanlığı ile istişare edilerek Hazine veDışticaret Müsteşarlığı tarafından sağlanacak kredilerin, ilgili ülkelertarafından geri ödenmesine ilişkin şartların gerektiğinde iyileştirilmesi veyagerektiğinde de bu kredilerin hibeye dönüştürülmesi amacıyla Ekonomik,Kültürel, Eğitim ve Teknik İşbirliği Başkanlığı ile istişare edilerek vekoordinasyon sağlanarak Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı tarafından yapılacakmüzakere ve anlaşmalar çerçevesinde bunlarla ilgili masraf ve farklara ilişkin ödemeleriBakanlar Kurulunun onayı ile mali yıllar bütçelerinde bu amaçla ayrılacaködenekten yapmak;"

"h) Gelişme yolundaki ülkelerle ekonomik, ticari, teknik,sosyal, kültürel ve eğitim alanlarında işbirliği programları çerçevesindekifaaliyetlere, ulusal veya uluslararası hükümet dışı kuruluşlar ve diğer gönüllükuruluşların katkılarını sağlamak üzere gerekli temas ve çalışmalarıyapmak."

MADDE 31- 3274 sayılı Kanuna aşağıdaki ek maddeler eklenmiştir.

"Ek Madde 1- Sigorta hizmetleri ile ilgili olarak 25/6/1927tarih ve 1160 sayılı, 29/6/1956 tarih ve 6762 sayılı, 21/12/1959 tarih ve 7397sayılı, 13/10/1983 tarih ve 2918 sayılı, 14/10/1983 tarih ve 2920 sayılı,8/1/1985 tarih ve 3143 sayılı Kanunlar ve diğer mevzuatla Sanayi ve TicaretBakanlığına verilmiş olan görev ve yetkileri Hazine ve DışticaretMüsteşarlığına devredilmiştir.

Ek Madde 2- 933 sayılı Kanunun sözleşmeli eleman çalıştırılmasınailişkin hükümleri Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığında uygulanmaz.

Ek Madde 3- Bu Kanun Hükmünde Kararname ve daha önce yürürlüğegiren Kanun veya Kanun Hükmünde Kararnameler hükümlerine göre Hazine veDışticaret Uzmanı unvanını almaya hak kazananlar, bu unvanı işgal ettiklerikadroyla bağlı olmaksızın taşırlar.

Ek Madde 4- Bu Kanunun çeşitli maddelerinde öngörülen yönetmelikler,6 ay içinde Başbakanlık tarafından çıkarılır."

MADDE 32- 3274 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici maddelereklenmiştir.

"Geçici Madde 15- Ek I sayılı listelerde yer alan kadrolarihdas edilerek 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye bağlı (I) sayılı cetvelinHazine ve Dışticaret Müsteşarlığı bölümüne eklenmiştir."

"Geçici Madde 16- 33 üncü maddenin (a) bendine eklenenkadrolara atananlardan sözleşmeli çalıştırılacakların 1993 yılı sözleşmeücretlerinin tesbitinde, Müsteşarlığın Sözleşme Esaslarında emsalleri içinöngörülen ücretler esas alınır."

"Geçici Madde 17- Yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar,Hazine Kontrolörleri Kurulu Başkanı ile Sigorta Denetleme Kurulu Başkanı için,657 sayılı Devlet Memurları Kanununa 418 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ileeklenen "Hizmet Sınıfları İtibariyle Unvan veya Aylık Alınan DerecelereGöre Ek Göstergeler" başlıklı I Sayılı Cetvelin "I-Genel İdareHizmetleri Sınıfı" bölümünün (d) kısmındaki; Hazine ve DışticaretUzmanları ile Sigorta Denetleme Uzmanları ve Aktüerleri için, aynı Cetvelin (g)kısmındaki ek göstergeler uygulanır."

"Geçici Madde 18- Yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar,Sigorta Denetleme Uzmanları, Uzman yardımcıları, Aktüer ve Aktüer Yardımcılarıiçin; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 213 üncü maddesinden sonra gelen"Zam ve Tazminatlar" başlıklı "Ek Madde"sinin II/F bendinin(a) fıkrasındaki Denetim Tazminatı oranı uygulanır."

"Geçici Madde 19- Sigorta Denetleme Kurulu Hizmetleri vepersoneli hakkında, bütçe ile ödenek tahsis edilinceye ve personelin intibakişlemleri tamamlanıncaya kadar, 7397 sayılı Sigorta Murakabe Kanunu ile ek vedeğişiklikleri ve bunlara göre yayımlanmış yönetmeliklerin Sigorta DenetlemeKurulu içinöngördüğü bütçe ve personele ilişkin hükümlerinin uygulanmasınadevam olunur."

"Geçici Madde 20- Sigorta Murakabe Kurulunda Uzman ve Aktüerolarak çalışmakta olan personel Sigorta Denetleme Uzmanı ve Aktüer kadrolarına;Uzman Yardımcısı ve Aktüer Yardımcısı olarak çalışmakta olan personel SigortaDenetleme Uzman Yardımcısı ve Aktüer Yardımcısı kadrolarına, bunlar dışındakalan personel durumlarına uygun diğer kadrolara atanırlar. Uzman Yardımcılığınve Aktüer Yardımcılığında geçirilen hizmetler, Sigorta Denetleme UzmanYardımcılığı ve Aktüer Yardımcılığında geçmiş sayılır ve intibakı yapılanSigorta Denetleme Uzmanı ve Aktüerlerine bir defaya mahsus olmak üzere birderece ilerlemesi verilir.

Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte görevdebulunan Sigorta Murakabe Kurulu Başkanı, ekli EK-I Sayılı Cetvel'de ihdasedilen sigorta Denetleme Kurulu Başkanlığı kadrosu na, hiçbir işleme gerekkalmaksızın atanmış sayılır. Sigorta Murakabe Kurulunda üye olarak görevyapanlardan; dahe önce Uzman olarakçalışmış olanlar Sigorta Denetleme Uzmanı,Aktüer olarak çalışmış olanlar da Aktüer kadrolarına atanmış sayılırlar. Bupersonelin Kuruldaki üyelik görevleri, atama süreleri sonuna kadar devam eder.

Bu madde uyarınca, ihdas edilen kadrolara atanan personel 657sayılı Devlet Memurları Kanununun sınavla ilgili hükümlerini yerine getirmişsayılırlar. Bu personelin, Sigorta Murakabe Kurulunda geçen hizmet sürelerikamuda geçmiş sayılarak, eğitim durumları ve çalışma sürelerine göre, 657sayılı Devlet MemurlarıKanununun ilgili hükümleri ve 2182 sayılı Kanun ile 458sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri dikkate alınarak intibakları yapılır.Bu personelden, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte hizmetsüreleri onbeş yıl ve daha fazla olanlardan, bu fıkra hükümlerine göre intibakyapılmasını ve hizmet birleştirilmesini isteme yenlerin, münhasıranemeklilikleri yönünden hizmet sürelerinin sonuna kadar Sosyal Sigortalar Kurumuile bağlılıkları devam ettirilir."

"Geçici Madde 21 - 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36ncı maddesinin "Ortak Hükümler" bölümünün (A) bendinin onbirincifıkrasına "Maliye Bakanlığı Hesap Uzman Yardımcıları" ibaresindensonra gelmek üzere "Sigorta Denetleme Uzman Yardımcıları ve AktüerYardımcıları" ibaresi, "Hesap Uzmanlığına" ibaresinden sonragelmek üzere "Sigorta Denetleme Uzmanlığına ve Aktüerliğine" ibaresieklenmiştir."

"Geçici Madde 22- Bu Kanun Hükmünde Kararname ve diğermevzuatta, Sigorta Murakabe Kuruluna, Sigorta Murakabe Kurulu Başkanına,Sigorta Murakabe Kurulu Uzmanlarına, Uzman Yardımcılarına, Aktüer ve AktüerYardımcılarına yapılmış atıflar, Sigorta Denetleme Kurulu Başkanlığına, SigortaDenetleme Kurulu Başkanına, Sigorta Denetleme Uzmanlarına, Sigorta DenetlemeUzman Yardımcılarına, Aktüer ve AktüerYardımcılarına yapılmış sayılır."

"Geçici Madde 23- 480 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2nci maddesinin (e), (f), (g) ve (h) bendleri ile ilgili olarak bu KanunHükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar Türkiye'yi yükümlülükaltına sokmuş veya sokabilecek işlemlerle ilgili tüm dosya ve belgeler bu KanunHükmünde Kararnamenin yayımı tarihinden itibaren en geç bir ay içinde Hazine veDışticaret Müsteşarlığına devredilir."

"Geçici Madde 24- Bu Kanun Hükmünde Kararname yürürlüğegirmeden önce, kadroları kurumlarında kalmak kaydıyla Hazine ve DışticaretMüsteşarlığında görevlendirilmiş personelden, sözleşmeleri müteakip yıllarda dayenilenmesi Müsteşar tarafından uygun görülenlerin istihdamlarına devamolunabilir."

"Geçici Madde 25- a) Bu Kanunu Hükmünde Kararnameninyürürlüğe girdiği tarihte Müsteşar, Müsteşar Yardımcısı, Genel Müdür, GenelMüdür Yardımcısı, Müsteşarlık Müşaviri, Bölge Müdürü ve Yardımcısı, SerbestBölge Müdürü ve Yardımcısı, Kambiyo Müdürü ve Yardımcısı, İhracat Müdürü veİhracatKontrol Memuru kadrolarına asaleten atanma suretiyle görev yapanlar için,bu görevlerinin devamı süresince bu Kanunun 33/A maddesinin (b) bendindekieğitim şartı aranmaz.

b) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte DaireBaşkanı ve Şube Müdürü kadrolarında asaleten atanma suretiyle görev yapanlariçin, bu görevlerinin devamı süresince bu Kanunun 34 üncü maddesindeki meslekmemuru olma şartı aranmaz."

"Geçici Madde 26- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğegirdiği tarihte Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığında görevli personelden, en azdört yıllık yüksek öğretim kurumlarından veya bunlara denkliği kabul edilenyurt dışındaki yüksek öğretim kurumlarından mezun olduktan sonra Müsteşarlıktaihtisas gerektiren işlerde en az altı yıl çalışmış olanlar, açılacak ilk Hazineve Dışticaret Uzmanlığı yeterlik sınavına girme hakkından iki defaya mahsusolmak üzere yararlanırlar. Bu haktan istifade etmek istemeyenler ile hizmetialtı yıldan az olanlar yaş sınırına bakılmaksızın Uzman Yardımcılığı girişsınavına girme hakkından iki defaya mahsus olmak üzere yararlanırlar.

Birinci fıkra hükmü 31/12/1994 tarihine kadar uygulanabilir, ancakdaha önce bu haktan yararlananlar bu hükümden yararlandırılmazlar.

Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte Hazine veDışticaret Müsteşarlığında geçici olarak sözleşmeli çalışanlardan Müsteşarlıkçauygun görülenlerin sözleşme süreleri 31/12/1994 tarihine kadar devam eder.Bunlardan isteyenler hakkında bu madde hükmü uygulanabilir."

MADDE 33- Bu Kanun HükmündeKararname yayımı tarihinde yürürlüğegirer.

MADDE 34- Bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerini Bakanlar Kuruluyürütür.

EK CETVEL-I

HAZİNE VE DIŞ TİCARET MÜSTEŞARLIĞI MERKEZ TEŞKİLATI

Müsteşar

Müsteşar Yardımcısı

Ana Hizmet birimleri

Müsteşar

Müsteşar Yardımcısı

1. Dış Ekonomik İlişkiler Genel Mdlüğü

Müsteşar Yardımcısı

2. Banka ve Kambiyo Genel Müdürlüğü

Müsteşar Yardımcısı

3. Kamu Finansmanı Genel Müdürlüğü

Müsteşar Yardımcısı

4. İhracat Genel Müdürlüğü

Müsteşar Yardımcısı

5. İthalat Genel Müdürlüğü

6. Anlaşmalar Genel Müdürlüğü

7. Ekonomik Araştırmalar ve Değerlendirme Genel Müdürlüğü

8. Avrupa Topluluğu Koordinasyon Genel Müdürlüğü

9. Dış Ticarette Standardizasyon Genel Müdürlüğü

10. Teşvik ve Uygulama Genel Müdürlüğü

11. Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü

12. Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü

13. Fon Yönetimi Genel Müdürlüğü

14. Türk Devletleri ile Ekonomik ve Ticari İlişkiler Genel Müdürlüğü

Ticari İlişkiler Genel Müdürlüğü

Danışma ve Denetim Birimleri

Yardımcı Birimler

1. Bankalar Yeminli Murakıpları Kurulu Başkanlığı

1. Personel Dairesi Başkanlığı

2. Hukuk Müşavirliği Başkanlığı

2. İdari ve Mali İşler Dairesi

3. Müsteşarlık Müşavirleri

3. Savunma Uzmanlığı

4. Hazine Kontrolörleri Kurulu Başkanlığı

5. Sigorta Denetleme Kurulu Başkanlığı

EK (I) SAYILI LİSTE

Kurumu: Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı

Teşkilatı: Merkez

İHDAS EDİLEN KADROLAR

Sınıfı

ÜNVANI

Kadro Derecesi

Serbest

Kadro Adedi

Tutulan Kadro Adedi

Toplam

GİH

Müsteşar Yardımcısı

GİH

Fon Yönetimi Genel müdür

GİH

Türk Devletleri İle Ekonomik ve Ticari İlişkiler Genel Müdürü

GİH

Hazine Kontrolörleri Kurulu Başkanı

GİH

Sigorta Denetleme Kurulu Başkanı

GİH

Genel Müdür Yardımcısı

GİH

Hukuk Müşaviri

GİH

Hukuk Müşaviri

GİH

Daire Başkanı

GİH

Müsteşarlık Müşaviri

GİH

Şube Müdürü

GİH

Şube Müdürü

GİH

Şube Müdürü

GİH

Şube Müdürü

GİH

Hazine ve Dışticaret Uzmanı

GİH

Hazine ve Dışticaret Uzmanı

GİH

Hazine ve Dışticaret Uzmanı

GİH

Hazine ve Dışticaret Uzmanı

GİH

Hazine ve Dışticaret Uzmanı

GİH

Hazine ve Dışticaret Uzmanı

GİH

Hazine ve Dışticaret Uzmanı

THS

Hazine ve Dışticaret Uzmanı

THS

Hazine ve Dışticaret Uzmanı

THS

Hazine ve Dışticaret Uzmanı

THS

Hazine ve Dışticaret Uzmanı

THS

Hazine ve Dışticaret Uzmanı

THS

Hazine ve Dışticaret Uzmanı

GİH

Hazine ve Dışticaret Uzman Yardımcısı

GİH

Hazine ve Dışticaret Uzman Yardımcısı

THS

Hazine ve Dışticaret Uzman Yardımcısı

GİH

Sigorta Denetleme Uzmanı

GİH

Sigorta Denetleme Uzmanı

GİH

Sigorta Denetleme Uzmanı

GİH

Sigorta Denetleme Uzmanı

GİH

Sigorta Denetleme Uzmanı

GİH

Sigorta Denetleme Uzmanı

GİH

Sigorta Denetleme Uzmanı

GİH

Sigorta Denetleme Uzmanı Yardımcısı

GİH

Sigorta Denetleme Uzmanı Yardımcısı

GİH

Aktüer

GİH

Aktüer

GİH

Aktüer

GİH

Aktüer

GİH

Aktüer

GİH

Aktüer

GİH

Aktüer

GİH

Aktüer Yardımcısı

GİH

Aktüer Yardımcısı

GİH

Çözümleyici

GİH

Çözümleyici

GİH

Çözümleyici

GİH

Çözümleyici

GİH

Çözümleyici

THS

Mühendis

THS

Mühendis

THS

Mühendis

GİH

Programcı

GİH

Programcı

GİH

Programcı

GİH

Programcı

GİH

Programcı

GİH

Programcı

GİH

Programcı Yardımcısı

GİH

Programcı Yardımcısı

GİH

Bilgisayar İşletmeni

GİH

Bilgisayar İşletmeni

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni

THS

Tekniker

THS

Tekniker

THS

Tekniker

GİH

Hazine Sayman Yardımcısı

GİH

Hazine Sayman Yardımcısı

GİH

Şef

GİH

Şef

GİH

Şef

GİH

Şef

SHS

Hemşire

SHS

Hemşire

GİH

Memur

GİH

Memur

GİH

Memur

GİH

Memur

GİH

Daktilograf

GİH

Daktilograf

GİH

Daktilograf

GİH

Daktilograf

GİH

Daktilograf

GİH

Sekreter

GİH

Sekreter

GİH

Santral Memuru

GİH

Şoför

GİH

Şoför

GİH

Şoför

GİH

Koruma ve Güvenlik Görevlisi

GİH

Koruma ve Güvenlik Görevlisi

GİH

Koruma ve Güvenlik Görevlisi

GİH

Koruma ve Güvenlik Görevlisi

GİH

Koruma ve Güvenlik Görevlisi

GİH

Koruma ve Güvenlik Görevlisi

YHS

Dağıtıcı

YHS

Dağıtıcı

YHS

Dağıtıcı

YHS

Dağıtıcı

EK (I) SAYILI LİSTE

Kurumu: Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı

Teşkilatı: Taşra

İHDAS EDİLEN KADROLAR

Sınıfı

ÜNVANI

Kadro Derecesi

Serbest Kadro Adedi

Tutulan Kadro Adedi

Toplam

GİH

Serbest Bölge Müdürü

THS

Mühendis

THS

Mühendis

THS

Mühendis

GİH

Bilgisayar İşletmeni

GİH

Bilgisayar İşletmeni

GİH

Bilgisayar İşletmeni

GİH

Bilgisayar İşletmeni

GİH

Memur

GİH

Memur

GİH

Sekreter

GİH

Sekreter

GİH

Sekreter

GİH

Daktilograf

GİH

Daktilograf

GİH

Daktilograf

GİH

Şoför

GİH

Şoför

YHS

Şoför

YHS

Hizmetli

YHS

Hizmetli

YHS

Hizmetli

EK (I) SAYILI LİSTE

Kurumu: Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı

Teşkilatı : Döner Sermaye

Sınıfı

UNVANI

Kadro Derecesi

Serbest Kadro Adedi

Tutulan kadro Adedi

Toplam

GİH

Döner Sermaye Merkez Müdürü

GİH

İşletme Müdürü

GİH

Sayman

GİH

Veznedar

GİH

Veznedar

GİH

Şef

GİH

Şef

GİH

Ayniyat Memuru

GİH

Ayniyat Memuru

GİH

Ambar Memuru

GİH

Ambar Memuru

GİH

Mutemet

GİH

Mutemet

GİH

Memur

GİH

Memur

GİH

Daktilograf

GİH

Daktilograf

YHS

Hizmetli

YHS

Hizmetli

B. Dayanılan Anayasa Kuralları:

İptal gerekçesinde dayanılan Anayasa kuralları şunlardır:

1- "BAŞLANGIÇ

Ebedi Türk vatan ve milletinin bütünlüğüne ve kutsal Türk Devletininvarlığına karşı, Cumhuriyet devrinde benzeri görülmemiş bölücü ve yıkıcı kanlıbir iç savaşın gerçekleşme noktasına yaklaştığı sırada,

Türk Milletinin ayrılmaz parçası olan Türk Silahlı Kuvvetlerinin,milletin çağrısıyla gerçekleştirdiği 12 Eylül 1980 harekâtı sonucunda, TürkMilletinin meşrû temsilcileri olan Danışma Meclisince hazırlanıp, MilliGüvenlik Konseyince son şekli verilerek Türk Milleti tarafından kabul ve tasvipve doğrudan doğruya O'nun eliyle vazolunan bu ANAYASA:

- Türkiye CumhuriyetininKurucusu, ölümsüz önder ve eşsiz kahramanAtatürk'ün belirlediği milliyetçilik anlayışı ve O'nun inkılâp ve ilkeleridoğrultusunda;

- Dünya milletler ailesinin eşit haklara sahip şerefli bir üyesiolarak; Türkiye Cumhuriyetinin ilelebet varlığı, refahı, maddî ve manevîmutluluğu ile çağdaş medeniyet düzeyine ulaşma azmi yönünde;

- Millet iradesinin mutlak üstünlüğü, egemenliğin kayıtsız şartsızTürk Milletine ait olduğu ve bunu millet adına kullanmağa yetkili kılınanhiçbir kişi ve kuruluşun, bu Anayasada gösterilen hürriyetçi demokrasi ve bununicaplarıyla belirlenmiş hukuk düzeni dışına çıkamayacağı;

- Kuvvetler ayrımının, Devlet organları arasında üstünlüksıralaması anlamına gelmeyip, belli Devlet yetkilerinin kullanılmasından ibaretve bununla sınırlı medenî bir işbölümü ve işbirliği olduğu ve üstünlüğün ancakAnayasa ve kanunlarda bulunduğu;

- Hiçbir düşünce ve mülahazanın Türk millî menfaatlerinin, Türkvarlığının Devleti ve ülkesiyle bölünmezliği esasının, Türklüğün tarihî vemanevî değerlerinin, Atatürk milliyetçiliği, ilke ve inkılâpları vemedeniyetçiliğinin karşısında korunma göremeyeceği ve lâiklik ilkesinin gereğikutsal din duygularının, Devlet işlerine ve politikaya kesinliklekarıştırılmayacağı;

- Her Türk vatandaşının bu Anayasadaki temel hak ve hürriyetlerdeneşitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanarak millî kültür, medeniyet vehukuk düzeni içinde onurlu bir hayat sürdürme ve maddî ve manevî varlığını buyönde geliştirme hak ve yetkisine doğuştan sahip olduğu;

- Topluca Türk vatandaşlarının millî gurur ve iftiharlarda, millîsevinç ve kederlerde, millî varlığa karşı hak ve ödevlerde, nimet vekülfetlerde ve millet hayatının her türlü tecellisinde ortak olduğu, birbirininhak ve hürriyetine kesin saygı, karşılıklı içten sevgi ve kardeşlikduygularıyla ve "Yurtta sulh, cihanda sulh" arzu ve inancı içinde,huzurlu bir hayat talebine hakları bulunduğu;

FİKİR, İNANÇ VE KARARIYLA anlaşılmak, sözüne ve ruhuna bu yöndesaygı ve mutlak sadakatle yorumlanıp uygulanmak üzere,

TÜRK MİLLETİ TARAFINDAN, demokrasiye âşık Türk evlatlarının vatanve millet sevgisine emanet ve tevdi olunur."

2. "MADDE 2.- Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millîdayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürkmilliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan,demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir."

3. "MADDE 10.- Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasîdüşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırımgözetilmeksizin kanun önünde eşittir.

Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.

Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanunönünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar."

4. "MADDE 91.- Türkiye Büyük Millet Meclisi, BakanlarKuruluna kanun hükmündekararname çıkarma yetkisi verebilir. Ancak sıkıyönetimve olağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci veikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri iledördüncü bölümünde yer alan siyasî haklar ve ödevler kanun hükmündekararnamelerle düzenlenemez.

Yetki kanunu, çıkarılacak kanun hükmünde kararnamenin, amacını,kapsamını, ilkelerini, kullanma süresini ve süresi içinde birden fazlakararname çıkarılıp çıkarılamayacağını gösterir.

Bakanlar Kurulunun istifası, düşürülmesi veya yasama dönemininbitmesi, belli süre için verilmiş olan yetkinin sona ermesine sebep olmaz.

Kanun hükmünde kararnamenin, Türkiye Büyük Millet Meclisitarafından süre bitiminden önce onaylanması sırasında, yetkinin son bulduğu veyasüre bitimine kadar devam ettiği de belirtilir.

Sıkıyönetim ve olağanüstü hallerde, Cumhurbaşkanının Başkanlığındatoplanan Bakanlar Kurulunun kanun hükmünde kararname çıkarmasına ilişkinhükümler saklıdır.

Kanun hükmünde kararnameler, Resmî Gazetede yayımlandıkları günyürürlüğe girerler. Ancak, kararnamede yürürlük tarihi olarak daha sonraki birtarih de gösterilebilir.

Kararnameler, Resmi Gazetede yayımlandıkları gün Türkiye BüyükMillet Meclisine sunulur.

Yetki kanunları ve bunlara dayanan kanun hükmünde kararnameler,Türkiye Büyük Millet Meclisi komisyonları ve Genel Kurulunda öncelikle veivedilikle görüşülür.

Yayımlandıkları gün Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmayankararnameler bu tarihte, Türkiye Büyük Millet Meclisince reddedilen kararnamelerbu kararın Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte, yürürlükten kalkar.Değiştirilerek kabul edilen kararnamelerin değiştirilmiş hükümleri, budeğişikliklerin Resmî Gazetede yayımlandığı gün yürürlüğe girer."

5. "MADDE 123.- İdare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündürve kanunla düzenlenir.

İdarenin kuruluş ve görevleri, merkezden yönetim ve yerindenyönetim esaslarına dayanır.

Kamu tüzelkişiliği, ancak kanunla veya kanunun açıkça verdiğiyetkiye dayanılarak kurulur."

6. "MADDE 128.- Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğerkamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü olduklarıkamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğerkamu görevlileri eliyle görülür.

Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları,görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğerözlük işleri kanunla düzenlenir.

Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunlaözel olarak düzenlenir."

7. "MADDE 153.- Anayasa Mahkemesinin kararları kesindir.

İptal kararları gerekçesi yazılmadan açıklanamaz.

Anayasa Mahkemesi bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenintamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu gibi hareketle, yeni biruygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemez.

Kanun, kanun hükmünde kararname veya Türkiye Büyük Millet Meclisiİçtüzüğü ya da bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetedeyayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesiiptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih,kararın Resmî Gazetede yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez. İptalkararının yürürlüğe girişinin ertelendiği durumlarda, Türkiye Büyük MilletMeclisi, iptal kararının ortaya çıkardığı hukukî boşluğu dolduracak kanuntasarı veya teklifini öncelikle görüşüp karara bağlar.

İptal kararları geriye yürümez.

Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazetede hemen yayımlanır veyasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek vetüzelkişileri bağlar."

C. İlgili Yasa Kuralları :

Dava konusu Kanun Hükmünde Kararname'nin dayanağını oluşturan24.6.1993 günlü, 3911 sayılı "Memurlar ve Diğer Kamu Gö revlileriHakkındaki Bazı Kanunlar ile Teşkilat Kanunlarında Değişiklik Yapılmasına DairYetki Kanunu"

Amaç

MADDE 1.- Bu Kanunun amacı, memurlar ve diğer kamu görevlilerininçalışmalarında etkinliği artırmak, kamu hizmetlerinin düzenli, süratli veverimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak üzere bunların malî, sosyal ve diğerhaklarında iyileştirmeler yapmak; yürütme organı bünyesindeki kamu kurum vekuruluşlarının (Genelkurmay Başkanlığı hariç) kuruluş, görev ve yetkilerineilişkin konularda düzenlemelerde bulunmak ve Genel, Katma, Özel ve Özerkbütçeli bütün kamu kurum ve kuruluşlarına ait taşınmaz mallar üzerindeki yönetimvetasarruf esaslarının tespiti; BAĞ-KUR, SSK ve TC. Emekli Sandığı Kanunlarındadüzenlemelerde bulunmak; özelleştirme kapsamına giren kuruluşlarla diğer kurumve kuruluşlar arasındaki ihtilafların çözülmesi esaslarının tespiti; TC. MerkezBankası ve BankalarKanunu ile Sigorta Murakabe Kanununda düzenlemeler yapılmasıiçin ivedi ve zorunlu hallere münhasır olmak üzere Bakanlar Kuruluna KanunHükmünde Kararname çıkarma yetkisi vermektir.

Kapsam

MADDE 2.- Bu Kanuna göre çıkarılacak Kanun Hükmünde Kararnameler;

a) Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan memurlarla diğer kamugörevlilerinin malî, sosyal ve diğer haklarıyla ilgili olan kanun ve kanunhükmünde kararnamelerde,

b) Kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmalarına ilişkinolarak, kamu hizmetlerinin bakanlıklar arasında bölünüşüne, bağlı ve ilgilikuruluşlar kurulmasına, mevcut kurum ve kuruluşların birleştirilmesine veyakaldırılmasına, bunların kuruluş biçimlerine, görev, yetki ve yükümlülüklerineait esaslarla bu esaslar çerçevesinde teşkilat ve kadrolarının düzenlenmesineilişkin hükümlerinde,

c) 28.5.1986 tarihli ve 3291 sayılı Kanunun Beşinci Bölümünde,

d) Genel, Katma, Özel ve Özerk bütçeli bütün kamu kurum vekuruluşlarına ait taşınmaz mallar üzerindeki yönetim ve tasarruf esaslarınıntespiti; BAĞ-KUR, SSK ve TC. Emekli Sandığı Kanunlarında düzenlemelerdebulunmak; özelleştirme kapsamına giren kuruluşlarla diğer kamu kurum vekuruluşları arasındaki ihtilafların çözülmesi esaslarının tespiti; TC. MerkezBankası ve Bankalar Kanunu ile Sigorta Murakabe Kanununda,

Yapılacak değişiklik ve yeni düzenlemeleri kapsar.

İlkeler

MADDE 3.- Bakanlar Kurulu, ivedi ve zorunlu durumlara münhasırolmak kaydıyla, 1 inci madde ile verilen yetkiyi kullanırken;

a) Kamu hizmetlerinin verimli ve etkin bir şekilde yürütülmesini;ülkenin ekonomik ve sosyal durumunu dikkate alarak yeterli ve adil bir ücretseviyesini sağlamayı, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin malî, sosyal vediğer haklarında, hizmetin özellik ve gereklerine uygun iyileştirmeler yapmayı,

b) Başbakanlık, bakanlıklar ve bunlara bağlı kuruluşlar eliyle,genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken kamu hizmetlerinde iş bölümü vekoordinasyonun sağlanmasını; bağlı ve ilgili kuruluşlar kurulurken benzerhizmetlerin tek kuruluş veya birim tarafından yürütülmesini ve kaynakkullanımında israfın önlenmesini,

c) 28.5.1986 tarihli ve 3291 sayılı Kanunun Beşinci Bölümündedeğişiklik yapılırken ülke ekonomisine yararlılık, verimlilik ve kârlılıkesaslarını,

Gözönünde bulundurur.

Yetki Süresi

MADDE 4.- Bu Kanunla Bakanlar Kuruluna verilen yetki, bir yıl süreile geçerlidir. Bu süre içinde Bakanlar Kurulu birden fazla kanun hükmündekararname çıkartabilir.

MADDE 5.- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 6.- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

III. İLK İNCELEME ve ESASIN İNCELENMESİ :

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Güven DİNÇER,Yılmaz ALİEFENDİOĞLU, Mustafa GÖNÜL, Oğuz AKDOĞANLI, İhsan PEKEL, Selçuk TÜZÜN,Ahmet N. SEZER, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN ve Sacit ADALI'nınkatılmalarıyla 6.10.1993 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, konununözelliği nedeniyle başka hususlar üzerinde durulmaksızın işin esasına geçilerekincelemenin sürdürülmesine oybirliğiyle karar verilmiştir.

İşin esasına ilişkin rapor, dava dilekçesi ve ekleri, iptaliistenilen Kanun Hükmünde Kararname kurallarıyla dayanılan Anayasa kuralları,bunların gerekçeleri ve öteki yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü :

A- Kanun Hükmünde Kararname Hakkında Genel Açıklama :

Kanun Hükmünde Kararname (KHK) Kurumu, 22.9.1971 günlü ve 1488sayılı Yasa ile 1961 Anayasası'nın 64. maddesinde yapılan değişiklik sonucuhukukumuza girmiştir. Bu değişikliğin gerekçesinde "Parlamenterrejimlerde, kanun yapmanın belli usullere uyulmak zorunluluğu sebebiyle zamanaldığı ve gecikmeler meydana getirdiği bir gerçektir. Değişen iktisadî vesosyal şartların gereği olarak bazı hukuk kurallarının bu usuller dışındayürürlüğe konulabilmesi çağdaş devlet anlayışının tabiî sonucu olarak karşımızaçıkmaktadır.

Anayasa'nın 5. maddesi hükmünün prensibini bozmamak ve her haldeönceden yasama meclislerince esasları bir kanunla tesbit olunan sınırlariçerisinde kalmak kaydıyla hükümete KHK'ler çıkarma yetkisinin verilmesi ve buyetkiyi düzenleyen hükmün TBMM.nin genel olarak görev ve yetkilerini belirleyen64. maddesine eklenmesi uygun görülmüştür." denilmektedir. KHK'ler,temelde 1961 Anayasası'ndan çok farklı olmamakla birlikte 1982 Anayasası'ndakimi yeniliklerle ve fakat benzer gerekçelerle 91. maddede düzenlenmiştir.Böylece, hem yürütme organını güçlendirmek hem de değişen ekonomik ve sosyalkonuların ortaya çıkardığı sorunlara ivedi çözümler bulmak amacına ulaşılmakistenilmiştir.

Olağan dönemlerde çıkarılan KHK'lerin mutlaka bir yetki yasasına dayanmasızorunludur. Yetki Yasası'nın içeriği ve öğeleri de Anayasa'nın 91. maddesindebelirlenmiştir. 87. maddede ise Bakanlar Kurulu'na "belli konularda"KHK çıkarma yetkisi vermek TBMM'nin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.

Bakanlar Kurulu'nun belli bir konuda KHK çıkarabilmesi içinöncelikle TBMM tarafından kendisine bu konuda yasa ile bir yetkinin verilmişolması gerekir. Bakanlar Kurulu, bir yasa ile önceden yetkilendirilmedikçe,kendiliğinden KHK çıkartamaz. Yasa ile verilen yetkiye dayanılarak çıkartılanKHK, yürürlükteki yasa hükümlerini kaldırabilmekte ve değiştirebilmekte, başkabir anlatımla yasanın hukuksal gücüne sahip bulunmaktadır. Yasama yetkisinin,"kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak" öğelerini içerdiğikuşkusuzdur. KHK, yürürlükteki yasahükümlerini kaldırabilmekte vedeğiştirebilmektedir.

Anayasa'da öngörüldüğü biçimi ile KHK'ler yapısal (organik-uzvî)bakımdan yürütme organı işlemi, işlevsel (fonksiyonel) yönden ise yasama işleminiteliğindedirler. Ancak, Türkiye Büyük Millet Meclisi verdiği yetkiyi bir yasaile her zaman geri alabileceği gibi kendisine sunulan KHK'leri aynen kabuletmek ya da reddetmek zorunda olmayıp dilediğinde değiştirerek de kabuledebilir. Bakanlar Kurulu'na KHK çıkarma yetkisinin verilmesi, yasayla düzenlemesigereken konuların yasama alanından çıkarılıp yürütme organının düzenlemealanına sokulması sonucunu doğurmaz. Bu nedenle, Bakanlar Kurulu'na KHK çıkarmayetkisinin verilmiş olması Anayasa'nın 7. maddesinde öngörülen "Yasamayetkisinin devredilmezliği" ilkesini ortadan kaldırmaz.

Bakanlar Kurulu'na KHK çıkarılabilmesine yetki veren yasada yeralması zorunlu öğeler Anayasa'nın bu konuya ilişkin 91. maddesinin ikincifıkrasında gösterilmiştir. Buna göre :

"Yetki kanunu, çıkarılacak kanun hükmünde kararnameninamacını, kapsamını, ilkelerini, kullanma süresini ve süresi içinde birden fazlakararname çıkarılıp çıkarılamayacağını gösterir." Bundan anlaşılacağı gibiyetki yasası, yürürlüğe konulacak KHK'nin amacını, kapsamını, ilkelerini,kullanma süresini ve bu süreiçinde birden çok kararname yürürlüğe konulupkonulamayacağını belirtmek zorundadır. Bakanlar Kurulu'na verilen türevselyetki, yasada öngörülen amaç, ilke, kapsam ve süre ile sınırlı bir yetkidir. Ohalde, yetki yasasında Anayasa'nın belirlediği öğelerinbelli bir içeriğekavuşturularak somutlaştırılması gerekir.

Bakanlar Kurulu'na KHK çıkarma yetkisinin "bellikonularda" verilebileceği 1961 Anayasası'nın 64. maddesinde açıkçabelirtildiği halde, 1982 Anayasası'nın yetki yasasının sahip olması gerekenöğelerini gösteren 91. maddesinde bu koşul yer almamaktadır. Ancak, 1982Anayasası'nın 87. maddesinde "... Bakanlar Kuruluna belli konularda KanunHükmünde Kararname çıkarma yetkisi vermek..." TBMM'nin görev ve yetkileriarasında sayılmış bulunmaktadır. Bu nedenle, 91. maddede "bellikonularda" ifadesinin yer almaması bir noksanlık sayılamaz. Çünkü, 87.maddede, Bakanlar Kurulu'na verilecek KHK çıkarma yetkisinin ancak bellikonularda olabileceği açıkça gösterilmektedir. Bu durumda, Türkiye Büyük MilletMeclisi,Bakanlar Kurulu'na ancak belli konularda bu yetkiyi verebilir; herkonuyu kapsayacak biçimde bir KHK çıkarma yetkisi veremez. KHK'nin konusununyetki yasasında belirlenmesi zorunludur. Yetki, somutlaştırılmış ve belli birkonuda tanınmalıdır. Bakanlar Kuruluna sınırları belirsiz bir konuda KHKçıkarma yetkisi verilemez. KHK'nin konusu da yetki yasasında belirlenençerçevenin dışına çıkamaz. KHK'nin yetki yasasında belirtilen amaç, kapsam veilkelere de uygun olması gerekir. Verilen yetkinin konusunun yasadagösterilmesi zorunluluğunun bu yasaya dayanılarak yürürlüğe konulan KHK'lerinyetki yasası kapsamı içinde kalıp kalmadıklarının hem yargısal hem de siyasaldenetimlerinin yapılması yönünden çok büyük bir önemi vardır. Yetki Yasası'nınkapsamı dışında yürürlüğe konulan veya başka bir anlatımla yasanın öngörmediğibir konuda düzenleme yapan bir KHK'nin Anayasa'ya aykırı olacağı kuşkusuzdur.

Anayasa'da kimi konuların KHK'lerle düzenlenmesi yasaklanmaktadır.91. maddenin birinci fıkrasında "Türkiye Büyük Millet Meclisi, BakanlarKuruluna kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verebilir. Ancak, sıkıyönetimve olağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasa'nın ikinci kısmının birinci veikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri iledördüncü bölümünde yer alan siyasî haklar ve ödevler kanun hükmündekararnamelerle düzenlenemez." denilmektedir.

Buna göre, Anayasa'nın KHK'lerle düzenlenemeyeceğini belirlediğikonularda TBMM tarafından Bakanlar Kurulu'na düzenlemede bulunması için biryetki verilmesi de olanaksızdır. Verilen yetkinin konusunun belli olmasının,Anayasa'nın 91. maddesindeki "yetki verilemeyecek konular"ı dakapsayıp kapsamadığının incelenebilmesi yönünden de önemi büyüktür.

Bu nedenlerle, Bakanlar Kurulu'nun hangi konularda KHKçıkarabileceği Yetki Yasası'nda açıkça belirtilmeli ve verilen yetki konuyönünden mutlaka belirgin olmalıdır. Anayasa'nın 91. maddesine göre YetkiYasası'nda çıkarılacak KHK'nin "amacı", "kapsamı" ve"ilkeleri"nin de belirtilmesi gerekir. Amaç, BakanlarKurulu'nunkendisine verilen yetki ile neleri gerçekleştirmesinin istendiğinibelirlediğinden yetki yasasında KHK'nin amacı da somut olarak açıklanmalıdır.KHK'nin amacı ve kapsamı da konusu gibi geniş içerikli her yöne çekilebilecekbiçimde genel anlatımlarla gösterilmemeli; değişik yorumlamaya elverişli olmamalıdır.KHK'nin yetki yasasında gösterilen amaç ve kapsam doğrultusunda, verilenilkelere uygun çıkarılıp çıkarılmadığının saptanması hem yargısal hem desiyasal denetim yönünden zorunludur. KHK, yasada gösterilen amacı dışındayürürlüğe konulmuşsa ya da yetkinin kapsamını aşıyorsa veya ilkelere uygundeğilse bu durumu onu yetki yasasına ve dolayısıyla Anayasa'ya aykırı düşürür.

Anayasa'ya göre yetki yasasında, Bakanlar Kurulu'na verilenyetkinin süresinin de gösterilmesi zorunludur. Bu zorunluluk, Türkiye BüyükMillet Meclisi'nin yetkilerini çok uzun bir süre yürütme organına vermektenalıkoymaktadır.

Yasada öngörülen sürenin bitiminden sonra çıkarılan KHK'ninAnayasa'ya aykırı düşeceği kuşkusuzdur. Ancak, yetki süresi içerisindeçıkarılmış olan KHK'ler yasadaki sürenin bitiminden sonra da Türkiye BüyükMillet Meclisi'nce onaylanmış olmasalar da geçerliliklerini korurlar.

Anayasa'nın 91. maddesinde ayrıca "Kanun hükmündekararnameler, Resmî Gazetede yayımlandıkları gün yürürlüğe girerler. Ancak,kararnamede yürürlük tarihi olarak daha sonraki bir tarih de gösterilebilir.

Kararnameler, Resmî Gazetede yayımlandıkları gün Türkiye BüyükMillet Meclisine sunulur.

Yetki kanunları ve bunlara dayanan kanun hükmünde kararnameler,Türkiye Büyük Millet Meclisi komisyonları ve Genel Kurulunda öncelikle veivedilikle görüşülür.

Yayımlandıkları gün Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmayankararnameler bu tarihte, Türkiye Büyük Millet Meclisince reddedilenkararnameler bu kararın Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte, yürürlüktenkalkar. Değiştirilerek kabul edilen kararnamelerin değiştirilmiş hükümleri, budeğişikliklerin Resmî Gazetede yayımlandığı gün yürürlüğe girer."denilmektedir.

B- KHK'nin Yargısal Denetimi :

Anayasa'ya göre KHK'ler Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin denetiminebağlıdırlar. Anayasa'nın 91. maddesinde "Kararnameler, Resmî Gazete'deyayımlandıkları gün Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulur.

Yetki kanunları ve bunlara dayanan kanun hükmünde kararnameler,Türkiye Büyük Millet Meclisi komisyonları ve Genel Kurulunda öncelik veivedilikle görüşülür." denilmektedir. Öncelik ve ivedilik koşuluyla, yetkiyasalarının gecikmeden çıkarılabilmesi ve çıkarıldıktan sonra da yürürlüğekonulan KHK'lerin aynı biçimde Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kararabağlanması istenilmiştir.

Anayasa'da KHK'lerin siyasal denetimi yanında yargısal denetimi deöngörülmüştür. KHK'ler, işlevsel (fonksiyonel) yönden yasama işlemi niteliğindeolduklarında bunların yargısal denetimlerinin yapılması görev ve yetkisi deAnayasa Mahkemesi'ne verilmiştir. Anayasa'nın 148., 150., 151., 152. ve 153.maddeleri hükümlerine göre, KHK'lerin Anayasa'ya biçim ve esas bakımlarındanuygunluğunu Anayasa Mahkemesi denetler.

KHK'nin yargısal denetiminin sözkonusu olduğunda KHK'nin dayandığıyetki yasasının öncelikle Anayasa'ya daha sonra da KHK'nin kendisinin hem yetkiyasasına hem de Anayasa'ya uygunluğu sorunlarının çözümlenmesi gerekir.Hernekadar, Anayasa'nın 148. maddesinde KHK'lerin yetki yasalarına uygunluğunundenetlemesinden değil yalnızca Anayasa'ya biçim ve esas bakımlarındanuygunluğunun denetlenmesinden söz edilmekte ise de, Anayasa'ya uygunlukdenetiminin içerisine öncelikle KHK'nin yetki yasasına uygunluğunun denetimigirer. Çünkü, Anayasa'da, Bakanlar Kuruluna ancak yetki yasasında belirtilen sınırlariçerisinde KHK çıkarma yetkisi verilmiştir. Yetki yasası olmazsa (Anayasa mad.121 dışında) KHK olamaz. Bu yetkinin dışına çıkılması KHK'yi Anayasa'ya aykırıduruma getirir. Böylece, KHK'nin yetki yasasına aykırı olması Anayasa'ya aykırıolması ile özdeşleşir. Nitekim, 3268, 3347 ve 3479 sayılı Yetki Yasalarınadayanılarak yürürlüğe konulan 335 ve 347 sayılı KHK'ler dayandırıldıkları YetkiYasalarının kapsamı dışında kalmaları nedeniyle Anayasa Mahkemesi'nin 8.2.1989gün E.1988/38, K.1989/7 ve 16.5.1989 gün E.1989/4, K.1989/23 sayılıkararlarıyla iptal edilmiştir.

Olağanüstü Hal KHK'leri dayanaklarını doğrudan doğruya Anayasa'dan(mad. 121) alırlar. Bu tür KHK'lerin bir yetki yasasına dayanması gereklideğildir. Buna karşın, olağan KHK'lerin bir yetki yasasına dayanmalarızorunludur. KHK'ler, yasa gücünü dayandıkları yetki yasasından alırlar. Bunedenle KHK'ler ile dayandıkları yetki yasası arasında çok sıkı bir bağ vardır.

Yetki Yasası, KHK ve KHK'nin Türkiye Büyük Millet Meclisi'nceaynen ya da değiştirilerek kabulü birbirinden bağımsız işlemler olmayıpAnayasa'da öngörülen bir sürecin değişik aşamalarıdır. KHK'nin yetki yasası ileolan bağı, KHK'yi aynen ya da değiştirerek kabul eden yasa ile kesilir. Buyasa, KHK'yi kendi bünyesine alarak genel anlamda bir yasa niteliğinedönüştürür. Bu nedenle, KHK ile dayandığı yetki yasası arasındaki bağ KHK'ninaynen ya da değiştirilerek yasaya dönüşmesine kadar devam etmektedir. KHK, yasagücünü, dayandığı yetki yasası ile konulan esaslara uygunluğu ve yetki yasasınında Anayasa'ya uygunluğu varsayıldığı için kazanmaktadır. Yetki yasasınınAnayasa'ya aykırılığının saptanması ya da bu nedenle iptaline karar verilmesidurumunda, bu varsayım gerçekleşmediğinden, bu yasaya dayanılarak çıkartılanKHK Anayasal dayanaktan yoksun kalır. Bu durumda KHK, Anayasa'nın uygun gördüğüölçünün ötesinde verilen bir yetkinin kullanılması sonucu çıkartılmış olmasınedeniyle Anayasa'ya aykırılık oluşturur. KHK; yetki yasasına ve içeriğiyönünden de Anayasa'ya aykırı bulunmasa bile dayandığı yetki yasası Anayasa'yaaykırı ise bu nedenle iptali gerekir.

KHK'nin Anayasa'ya uygun bir yetki yasasına dayanması geçerliliğinön koşuludur. Bir yetki yasasına dayanmadan çıkartılan veya dayandığı yetkiyasası Anayasa'ya aykırı olan bir KHK'nin kuralları, içerikleri yönündenAnayasa'ya aykırılık oluşturmasalar bile, Anayasa'ya uygunluğundan sözedilemez.

Öbür yönden, KHK'lerin Anayasa'ya uygunluk denetimleri yasalarındenetimlerinden farklıdır. Anayasa'nın 11. maddesinde;

"Kanunlar Anayasaya aykırı olamaz." denilmektedir. Bunedenle yasaların denetimde, onların yalnızca Anayasa kurallarına uygun olupolmadıkları saptanır. KHK'ler ise konu, amaç, kapsam ve ilkeleri yönünden hemdayandıkları yetki yasasına hem de Anayasa'ya uygun olmak zorundadırlar. Bunedenlerle, KHK kurallarının içerikler yönünden de Anayasa'ya uygunlukdenetiminin yapılabilmesi için öncelikle ortada Anayasa'ya uygun bir yetkiyasasının varlığı gerekir.

KHK'lerin Anayasa'ya aykırılığı saptanmış ya da bu nedenle iptaledilmiş bir yetki yasasına uygun olup olmadığının incelenmesi ise denetimianlamsız kalır. Çünkü Anayasa'ya aykırı bir yetki yasasına dayanılarakçıkartılan KHK'lerin Anayasa'ya uygun görülmesi olanaksızdır.

Yetki yasasının iptalinin, bu yasaya dayanılarak çıkartılan KHK'lereetkisinin Anayasa'nın 153. maddesi çerçevesinde değerlendirilmesi uygundeğildir. Çünkü, Anayasa'nın 153. maddesindeki "İptal kararları geriyeyürümez." kuralına dayanarak, yetki yasasınıniptaline ilişkin kararın,Resmî Gazetede yayımı gününe kadar çıkarılan KHK'lerin etkilenmeyeceğibiçiminde bir ilke de konulamaz.

Bütün bu nedenlerle dayandığı yetki yasasının Anayasa'yaaykırılığı saptanan ya da iptaline karar verilen KHK'lerin, Anayasa'nınBaşlangıç'ındaki "Hiçbir kişi ve kuruluşun, bu Anayasada gösterilenhürriyetçi demokrasi ve bunun icaplarıyla belirlenmiş hukuk düzeni dışınaçıkamayacağı", 2. maddesindeki "Hukuk devleti" ilkeleriyle 6.maddesindeki "Hiç kimse veya organ kaynağını Anayasadan almayan bir Devletyetkisi kullanamaz." kuralı ve KHK çıkarma yetkisine ilişkin 91.maddesiyle bağdaştırılmaları olanaksızdır.

Bir yetki yasasına dayanmadan çıkartılan, yetki yasasının kapsamıdışında kalan, dayandığı yetki yasasının Anayasa'ya aykırılığı saptanan ya daAnayasa'ya aykırılığı nedeniyle iptal edilen KHK'lerin anayasal konumlarıbirbirinden farksızdır. Böyle durumlarda KHK'ler anayasal dayanaktan yoksunbulunduklarından içerikleri Anayasa'ya aykırı bulunmasa bile dava açıldığındaiptalleri gerekir.

C- 508 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Anayasa'ya AykırılığıSorunu :

Dava dilekçesinde 508 sayılı "Hazine ve Dış TicaretMüsteşarlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasınaİlişkin Kanun Hükmünde Kararname"nin Anayasa'nın Başlangıçtaki temelilkelerine, 2., 10., 91., 123., 128. ve 153. maddelerine aykırı olmasınedeniyle iptaline karar verilmesi istenilmiştir. Ancak, 2949 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 29. maddesi hükmügereğinceAnayasa Mahkemesi, Anayasa'ya aykırılık konusunda ilgililer tarafından ilerisürülen gerekçelere dayanmak zorunda değildir. İstemle bağlı kalmak koşuluylabaşka bir gerekçe ile de Anayasa'ya aykırılık kararı verilebilir.

Dava konusu edilen 508 sayılı Kanun Hükmünde Kararname 24.6.1993gün ve 3911 sayılı Yetki Yasası'na dayanılarak çıkartılmıştır. KHK'nindayandığı 3911 sayılı Yetki Yasası ise bir bölümünün Anayasa'nın 153.maddesine, kalan bölümünün de Anayasa'nın 7., 87. ve 91. maddelerine aykırılığınedeniyle Anayasa Mahkemesi'nin 16.9.1993 gün ve Esas 1993/26, Karar 1993/28sayılı kararıyla iptal edilmiştir.

Böylece, 508 sayılı KHK anayasal dayanaktan yoksun kalmıştır.

KHK'lerin yargısal denetimi bölümünde açıklanan nedenlerleAnayasa'ya aykırı görülerek iptal edilen 3911 sayılı Yetki Yasası'na dayanılarakçıkarılmış bulunan 508 sayılı KHK Anayasa'nın Başlangıç'ında yer alanegemenliği "Millet adına kullanmağa yetkili kılınan hiçbir kişi vekuruluşun, bu Anayasada gösterilen hürriyetçi demokrasive bunun icaplarıylabelirlenmiş hukuk düzeni dışına çıkamayacağı", 2. maddesindeki "hukukdevleti", 6. maddesindeki "Hiçbir kimse veya organ kaynağınıAnayasadan almayan bir devlet yetkisi kullanamaz.", ilkeleriyle, KHKçıkarma yetkisine ilişkin 91. maddesine aykırıdır. Bu gerekçe karşısında davadilekçesinde ileri sürülen diğer aykırılık nedenlerin üzerinde durulmaksızınKHK'nin 1. maddesinin iptali gerekir.

Güven DİNÇER, Haşim KILIÇ ve Sacit ADALI bu görüşekatılmamışlardır.

D- İptal Hükmünün Yürürlüğe Gireceği Gün Sorunu:

Anayasa'nın 153. maddesi ve 2949 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 53. maddesi hükümleriuyarınca, yasa, kanun hükmünde kararname veya Türkiye Büyük Millet Meclisiİçtüzüğü yada bunların belirli madde veya hükümleri iptal kararının ResmîGazete'de yayımlandığı gün yürürlükten kalkar. Ancak, Anayasa Mahkemesi, iptalkararı ile meydana gelecek olan hukuksal boşluğu kamu düzenini tehdit veya kamuyararını ihlal edici nitelikte görürse, boşluğun doldurulması için iptalkararının yürürlüğe gireceği günü ayrıca kararlaştırabilir.

Dava konusu 508 sayılı KHK'nin iptaline karar verilmesi ilemeydana gelen hukuksal boşluk kamu yararını olumsuz yönde etkileyecek nitelikteolduğundan, gerekli göreceği yeni düzenlemeleri yapması için Yasama organınasüre tanımak amacıyla iptal kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasındanbaşlayarak altı ay sonra yürürlüğe girmesi uygun bulunmuştur.

V- SONUÇ :

A. 3.9.1993 günlü, 508 sayılı "Hazine ve DışticaretMüsteşarlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına ilişkinKanun Hükmünde Kararname"nin, dayanağını oluşturan 24.6.1993 günlü, 3911sayılı Yetki Yasası'nın Anayasa Mahkemesi'nin 16.9.1993 günlü, Esas 1993/26,Karar 1993/28 sayılı kararıyla iptal edilmiş bulunması nedeniyle Anayasa'yaaykırı olduğuna ve İPTALİNE, Güven DİNÇER'in "Kanun Hükmünde Kararname'ninAnayasa'nın 153. maddesindeki Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığıilkesine aykırılığı nedeniyle iptali gerekir." yolundaki gerekçede değişikoyu, Haşim KILIÇ ile Sacit ADALI'nın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

B. İptal nedeniyle oluşan hukukî boşluğun yasama organıncadoldurulması için Anayasa'nın 153. ve 2949 sayılı Yasa'nın 53. maddelerigereğince iptal kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak altı aysonra yürürlüğe girmesine, OYBİRLİĞİYLE,

6.10.1993 gününde karar verildi.

Başkanvekili

Güven DİNÇER

Üye

Yılmaz ALİEFENDİOĞLU

Üye

Mustafa GÖNÜL

Üye

Oğuz AKDOĞANLI

Üye

İhsan PEKEL

Üye

Selçuk TÜZÜN

Üye

Ahmet N. SEZER

Üye

Haşim KILIÇ

Üye

Yalçın ACARGÜN

Üye

Mustafa BUMİN

Üye

Sacit ADALI

KARŞIOYYAZISI

Esas Sayısı : 1993/40

Karar Sayısı : 1993/38

10 Kasım 1993 günlü, 21754 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Esas1993/32, Karar 1993/32 sayılı karar nedeniyle yazılan "Değişik İptalGerekçesi" bu karar için de geçerlidir.

Güven DİNÇER

Başkanvekili

Full & Egal Universal Law Academy