Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.1994/48, K.1994/58 Sayılı Karar - 18/07/1994

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı: 1994/48

Karar Sayısı: 1994/58

Karar Günü: 18.7.1994

Resmi Gazete tarih/sayı:17.02.2000/23965

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Bartın Sulh CezaMahkemesi

İTİRAZIN KONUSU : 1.3.1926 günlü, 765sayılı Türk Ceza Kanunu'nun Ek 2. maddesine 3756 sayılı Yasa'nın 25. maddesiile eklenen ikinci fıkranın Anayasa'nın 10. maddesine aykırı olduğu savıylaiptali istemidir.

I- OLAY

Satın aldığı taşıtı süresi içinde tescil ettirmeyen sanık hakkındaaçılan kamu davasında Mahkeme, Türk Ceza Kanunu'nun Ek 2. maddesine 3756 sayılıYasa ile eklenen ikinci fıkranın, Anayasa'ya aykırılığı nedeniyle iptali içindoğrudan başvurmuştur.

III- YASA METİNLERİ

A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı

Türk Ceza Kanunu'nun iptali istenilen ikinci fıkrayı da içeren Ek2. maddesi şöyledir:

"Ek Madde 2- Bu maddenin yürürlüğe girdiğitarihten itibaren Ek 1 inci madde kapsamına giren para cezaları; 1988 yılıBütçe Kanununda 84 olarak belirlenen memur maaş katsayısının artırılmasıhalinde Bütçe Kanununda her 75 puan artış, bir birim olarak kabul edilerek, Ek1 inci maddeye göre tespit edilen ceza miktarlarının, bulunacak birim sayıylaçarpılması suretiyle belirlenir.

Ancak, trafik para cezaları 1 inci fıkraya göre hesap edilerekbulunacak olan birim katsayısının yarısı ile çarpılması suretiyle belirlenir.

Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra kabul edilecek kanunlardakipara cezaları için de, müteakip yıllar, Bütçe Kanununda belirlenen katsayımiktarlarında artırma yapıldığı takdirde birim sayısının tespitinde başlangıçolarak, o kanunun yürürlüğe girdiği tarihteki Bütçe Kanununda geçerli olandevlet memurları aylıkları katsayısı esas alınır."

B- Dayanılan Anayasa Kuralı

Dayanılan Anayasa kuralı şudur:

"MADDE 10.- Herkes, dil, ırk, renk,cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerleayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.

Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.

Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanunönünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar."

IV- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Yekta GüngörÖZDEN, Güven DİNÇER, İhsan PEKEL, Selçuk TÜZÜN, Ahmet N. SEZER, Haşim KILIÇ,Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER ve Lütfi F. TUNCEL'inkatılmalarıyla 10.5.1994 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle kararverilmiştir.

V- ESASIN İNCELENMESİ

İşin esasına ilişkin rapor, başvuru kararı ve ekleri Anayasa'yaaykırılığı öne sürülen Yasa kuralı ile aykırılık savına dayanak yapılan Anayasakuralı, bunların gerekçeleri ve öteki yasama belgeleri okunup incelendiktensonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A- Sınırlama Sorunu

Mahkeme'nin bakmakta olduğu dava, satın alınan taşıtın süresiiçinde trafiğe tescil edilmemesi nedeniyle sanığın 2918 sayılı Yasa'nın 20.maddesinin (e) bendi gereğince cezalandırılmasına ilişkindir. Bu nedenle,ikinci fıkranın iptaline ilişkin itirazın 2918 sayılı Yasa'nın 20. maddesinin(e) bendi ile sınırlı olarak incelenmesine 18.7.1994 gününde oybirliğiyle kararverildi.

B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu

İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 3756 sayılı Yasa'nın 25.maddesiyle eklenen kuralın, trafik suçu işleyen sürücüler ile araç sahipleriiçin bir ayrıcalık oluşturduğunu ve bu nedenle Anayasa'nın 10. maddesindekieşitlik ilkesine aykırılığını ileri sürmüştür.

Türk Ceza Yasası'nın 3506 sayılı Yasa'nın 4. maddesiyle eklenen Ek2., Ek 1. madde kapsamındaki para cezaları(nın), Bütçe Yasası'nda 84 olarakbelirlenen memur maaş katsayısının arttırılması durumunda Bütçe Yasası'nda her"75" puan artış bir birim kabul edilerek, Ek 1. maddeye göre saptanancezanın miktarlarının bulunacak birim sayısıyla çarpılarak belirlenmesi yöntemibenimsenmiştir. Bu kural ile suç ve ceza arasındaki gerekli dengenin korunmasıve para cezalarının etkinlik ve caydırıcılık öğesinden yoksun kalmaması içinotomatik biçimde işleyen bir sistem getirilmiştir.

Türk Ceza Yasası'nın Ek 2. maddesine 3756 sayılı Yasa'nın 25.maddesiyle eklenen fıkra ise, Ek 1. madde kapsamına giren para cezalarınınbelirlenmesi sistemini değiştirmemekte, sadece trafik para cezalarında birincifıkraya göre uygulanacak olan birim katsayısının yarısı ile çarpılmasını hükmebağlamaktadır. Buna göre, trafik suçu işleyenler için hesaplanacak ceza miktarıbirinci fıkraya göre hesaplanacak ceza miktarının yarısı olacaktır.

Anayasa'nın 10. maddesinde, "Herkes, dil, ırk, renk,cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerleayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.

Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.

Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanunönünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar."denilmektedir.

Buna göre, yasaların uygulanmasında dil, ırk, renk, cinsiyet,siyasî düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep ayrılığı gözetilemeyecek ve bunedenlerle, eşitsizliğe yol açılamayacaktır. Bu ilkeyle birbirlerinin aynıdurumunda olanlara ayrı kuralların uygulanması ve ayrıcalıklı kişi vetopluluklar yaratılması engellenmektedir. Yasa önünde eşitlik herkesin heryönden aynı kurallara bağlı olacağı anlamına gelmez. Ancak, kimilerininAnayasa'nın 13. maddesinde öngörülen nedenlerle, değişik kurallara bağlıtutulmaları eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmaz. Durum ve konumlarındakiözellikler kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve değişikuygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksaldurumlar ayrı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesizedelenmez.

Türk Ceza Kanunu'nun Ek 1. Madde kapsamına giren para cezaları,aynı Yasa'nın Ek 2. Maddesinin birinci fıkrasına göre bulunacak birimkatsayısıyla çarpılması sonucu saptanırken, trafik para cezalarının belirlenenbirim katsayısının yarısı ile çarpılarak hesaplanması Anayasa'nın eşitlikilkesine aykırılık oluşturmaz. Çünkü, trafik suçu nedeniyle para cezasınaçarptırılanlarla, öteki suçlar nedeniyle, para cezası verilmiş olanlar farklıkonumdadırlar. Farklı suçlara farklı para cezası uygulanması Anayasa'nıneşitlik ilkesine aykırı olmayacağından kuralın iptaline ilişkin istemin reddigerekir.

VI- SONUÇ

1.3.1926 günlü, 765 sayılı Türk Ceza Yasası'nın Ek 2. Maddesine3756 sayılı Yasa'nın 25. maddesiyle eklenen "Ancak, trafik para cezaları 1inci fıkraya göre hesap edilerek bulunacak olan birim katsayısının yarısı ileçarpılması suretiyle belirlenir." biçimindeki ikinci fıkranın iptalineyönelik itirazın;

Sınırlama kararı uyarınca incelenen fıkranın Anayasa'ya aykırı olmadığınave iptal isteminin REDDİNE, 18.7.1994 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.