Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.1994/56, K.1994/51 Sayılı Karar - 08/07/1994

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 1994/56

Karar Sayısı : 1994/51

Karar Günü : 8.7.1994

R.G. Tarih-Sayı :30.07.1994-22006

İPTAL DAVASINI AÇAN : Anamuhalefet (Anavatan) Partisi TürkiyeBüyük Millet Meclisi Grubu Adına Grup Başkanvekili Hasan KORKMAZCAN.

İPTAL DAVASININ KONUSU : 3.6.1994 günlü Resmî Gazete'de yayımlanan534 sayılı "Dış Ticaret Müsteşarlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında KanunHükmünde Kararname"nin Anayasa'nın 6., 7., 10., 87., 91., 128., 138., 153.ve 163. maddelerine aykırılığı savıyla iptali ve yürürlüğün durdurulmasıistemidir.

II- YASA METİNLERİ:

A- İptali İstenilen Kurallar:

İptali istenilen 534 sayılı "Dış Ticaret MüsteşarlığıTeşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname" şöyledir.

Dış Ticaret Müsteşarlığının teşkilat ve görevlerinin düzenlenmesi,18/5/1994 tarih ve 3990 sayılı Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak BakanlarKurulu'nca 2/6/1994 tarihinde kararlaştırılmıştır.

Amaç

Madde 1- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin amacı, ihracat, ithalat,ikili ve çok taraflı ticari ve ekonomik ilişkiler, yatırım ve teşvikpolitikalarını tesbit etmek, bu politikalar ve kalkınma plan ve programlarıçerçevesinde dış ticaret faaliyetlerinin düzenlenmesi, uygulanması, uygulamanınizlenmesi ve geliştirilmesi, yurtiçi ve yurtdışı teşkilatlar kurulması, buteşkilatların görev ve yetki alanlarına ilişkin esasların düzenlenmesini teminetmek üzere Dış Ticaret Müsteşarlığının kurulmasına ve teşkilat,görev veyetkilerine ilişkin esasları düzenlemektir.

Görev

Madde 2- Dış Ticaret Müsteşarlığının görevleri şunlardır.

a) Ekonomi politikaları çerçevesinde dış ticaret, yatırım veteşvik politikalarının hedeflerinin tesbiti ile ilgili çalışmaları yapmak,İhracat ve İthalat Rejimi Kararları da dahil olmak üzere mevzuatı hazırlamak vekararlaştırılan politikaları uygulamak,

b) İhracat ve ithalatın ülke ekonomisi yararına kalkınma planlarıve yıllık programlarda öngörülen hedefler çerçevesinde düzenlenmesini,desteklenmesini, gelişmesini ve yürütülmesini sağlamak, bu amaçla gereklipolitikaları tesbit etmek, uygulamak ve uygulanmasını koordine etmek,

c) İki taraflı ekonomik işbirliği ve ticaret anlaşmaları ile, çoktaraflı ticaret anlaşmaları ve protokolleri hazırlamak, uygulamak,uygulanmalarını koordine ve takip etmek ve diğer ilgili faaliyetleri yürütmek,

d) Yatırım ve teşvik politikalarının kalkınma planları ve yıllıkprogramlarda öngörülen hedefler çerçevesinde tesbiti ile ilgili çalışmalaryapmak, kamu ve yerli ve yabancı özel sektörün yatırım ve sermayefaaliyetlerinin plan ve program hedefleri çerçevesinde yürütülmesini teşvik vetanzim edecek mevzuatı hazırlamak ve kararlaştırılan politikaları uygulamak,

e) Yatırımlara yönelik kredilerle ilgili esasları belirlemek,ilgili kuruluşlara iletmek ve uygulanmasını takip etmek,

f) İhracata yönelik krediler ve diğer Devlet yardımları ile ilgiliolarak madde ve ülke politikalarına ilişkin esasları belirlemek ve ilgili birimve kuruluşlara iletmek,

g) Avrupa Birliği ile ilişkilerin kalkınma planları ve yıllıkprogramlarda öngörülen hedeflere uygun olarak yürütülmesini ve Hükümetçesaptanan amaçlar çerçevesinde ticari ilişkilerde kısa, orta ve uzun vadelipolitikaların tespitini sağlamak,

h) Ortaklık Anlaşması ile bu Anlaşmaya ek Anlaşma veyaProtokollerdeki Müsteşarlığın görev sahasına giren konular ile ilgiliuygulamaları yürütmek, Gümrük Birliğinin ticari etkilerine ilişkindeğerlendirmeler yapmak ve bu konulardaki önerileri değerlendirmek,

ı) Yurt dışı müteahhitlik hizmetleri ile ilgili Dış TicaretMüsteşarlığı görev alanına giren uygulamaları yürütmek,

j) Kalkınma planları ve yıllık programlar çerçevesinde SerbestBölgeleri kurmak, işletmek veya işlettirmek ve bununla ilgili mevzuatıdüzenlemek,

k) Kamu ihalelerinin yabancı kuruluşlara verilmesi karşılığındataahhüt edilecek ihracat, yatırım ve teknoloji transferleri ile ilgili off-setAnlaşmalarını inceleyerek onaylamak ve izlemek,

l) Dış ticarete konu malların standartlaştırılmasını sağlamak, DışTicarette Standardizasyon Rejimi Kararı da dahil olmak üzere ihracat veithalatın kalite ve standartlar yönünden düzenlenmesi ve denetlenmesine ilişkinmevzuatı hazırlamak ve uygulamak,

m) Dış ticaret, yatırım ve diğer ekonomik konularda istatistik vebilgi derlemek, araştırma ve değerlendirmeler yapmak ve sonuçlarını yayınlamak,

n) İhracatçı ve İthalatçı Birlikleri ile bunlara ait üstkuruluşların kurulmalarını, teşkilatlanmalarını ve çalışmalarını düzenlemek,izlemek ve denetlemek,

o) Müsteşarlık görev ve faaliyet alanına giren konularda diğerkamu kurum ve kuruluşları arasında koordinasyonu sağlamak,

p) Müsteşarlık bünyesinde bulunan fonların faaliyetlerini,kaynakların kullanımındaki etkinliği artırmak amacıyla yürütmek ve gerekliönlemleri almak,

r) Dış ticaret ve yatırım imkanlarının tanıtımı için yurt içindeve yurt dışında fuar, konferans, seminer ve benzeri organizasyonlarıdüzenlemek,

s) Serbest Ticaret Anlaşmaları ile ilgili gerekli çalışmalarıyapmak, diğer Bakanlık ve Kuruluşlarla koordinasyonu sağlamak ve izlenecekpolitikaların oluşturulmasına yardımcı olmak,

t) Kanunlarla Müsteşarlığa verilen diğer görevleri yapmak.

Teşkilat

Madde 3- Dış Ticaret Müsteşarlığı Başbakan'a bağlı olup, Başbakan,Müsteşarlığın yönetimi ile ilgili yetkilerini Devlet Bakanı ve BaşbakanYardımcısı veya bir Devlet Bakanı vasıtası ile kullanabilir.

Dış Ticaret Müsteşarlığı merkez, taşra ve yurt dışı teşkilatı ilebağlı kuruluşlardan oluşur.

Merkez Teşkilatı

Madde 4- Müsteşarlık Merkez Teşkilatı, ana hizmet birimleri,danışma ve denetim birimleri ile yardımcı hizmetlerden oluşur.

Müsteşarlık Merkez Teşkilatı, ekli (I) sayılı cetveldegösterilmiştir.

Müsteşar

Madde 5- Müsteşar, Müsteşarlık teşkilatının en üst amiridir.Müsteşarlık hizmetlerini, Hükümetin genel siyasetine, milli güvenlik, kalkınmaplan ve yıllık programlara uygun olarak yürütülmekle ve Müsteşarlığın görev vefaaliyet alanına giren konularda diğer kamu kurum ve kuruluşlarıyla işbirliğive koordinasyonu sağlamakla görevlidir. Müsteşar, Başbakana veya Devlet Bakanıve Başbakan Yardımcısına veya görevlendirilecek Devlet Bakanına karşısorumludur.

Müsteşara yardımcı olmak üzere en fazla 5 Müsteşar Yardımcısıgörevlendirilebilir. Müsteşar Yardımcılarının sayılarını belirlemeye Başbakanyetkilidir.

Madde 6- Müsteşarlığın Ana Hizmet Birimleri şunlardır:

a) İhracat Genel Müdürlüğü,

b) İthalat Genel Müdürlüğü,

c) Anlaşmalar Genel Müdürlüğü,

d) Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü,

e) Teşvik ve Uygulama Genel Müdürlüğü,

f) Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü,

g) Dış Ticarette Standardizasyon Genel Müdürlüğü,

h) Ekonomik Araştırmalar ve Değerlendirme Genel Müdürlüğü,

İhracat Genel Müdürlüğü

Madde 7- İhracat Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:

a) İhracatın kalkınma planı ve yıllık programlardaki ilke, hedef vepolitikalar yönünde ülke ekonomisi yararına düzenlenmesini, desteklenmesini vegeliştirilmesini sağlamak,

b) İhracat politikasının tesbitinde ilgili Bakanlık ve kuruluşlararasında işbirliğini sağlamak ve belirlenecek ihracat politikalarını uygulamak,

c) İhracatın her aşamasında gözetim, denetim ve yönlendirilmesineilişkin önlemleri almak, ihracat işlemlerini, başlangıcından ihracatbedellerinin yurda getirilmesine kadar her safhasında izlemek ve bu hususlarlailgili düzenlemeler yapmak, madde ve ülke bazında gerekli tedbirleri almak,

d) İhracatın madde ve ülke bazında geliştirilmesi imkanlarını vebu imkanlardan azami döviz gelirleri sağlama yollarını araştırmak ve önerilerdebulunmak,

e) İhracat Rejimi Kararı da dahil olmak üzere, ihracata dairmevzuatı hazırlamak ve uygulamak,

f) İhracatın desteklenmesi ve yönlendirilmesi konularında teşviktedbirlerini hazırlamak, uygulamak, uygulamayı takip etmek ve değerlendirerekgerekli tedbirleri almak,

g) İhracat konusu olan tarım ürünlerinin desteklemeye tabi stoklarınınihracat yolu ile değerlendirilmesine ilişkin esasları tesbit etmek, uygulamakve uygulamayı izlemek,

h) İhracata yönelik krediler ve diğer devlet yardımları ile ilgiliolarak madde ve ülke politikalarına ilişkin esasları belirlemek ve ilgili birimve kuruluşlara iletmek,

ı) İhraç maddelerimize karşı uygulanan kısıtlayıcı tedbirlerinortadan kaldırılmasına veya iyileştirilmesine yönelik çalışmalar yapmak,

j) Bağlı muamele ve off-set gibi karşılıklı ticaretuygulamalarının usul ve esaslarını belirlemek,

l) Ülke ihracatının geliştirilmesini teminen ihraç ürünlerinintanıtımı amacıyla yurtiçinde ve yurtdışında konferans, seminer ve benzeriorganizasyonları düzenlemek, yurtdışı fuar ve sergi düzenlenmesine ilişkinesasları belirlemek ve uygulamak,

m) Kıyı ve sınır ticareti ile ilgili düzenlemeler yapmak,

n) İhracatçı belgesi ve ruhsatnamelerini düzenlemek,

o) Müsteşarlıkça verilecek diğer görevleri yerine getirmek.

İthalat Genel Müdürlüğü

Madde 8- İthalat Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:

a) İthalatın, uluslararası anlaşmalar ile kalkınma planları veyıllık programlarda öngörülen ilke, hedef ve politikalar çerçevesindeyürütülmesini sağlamak,

b) İthalat Rejim Kararları da dahil olmak üzere ithalata dairmevzuatı hazırlamak, finansman şekillerine bakılmaksızın madde politikalarınıteklif etmek, uygulamak, ithalatla ilgili izinleri vermek ve ilgili kurum vekuruluşlarla koordinasyonu sağlamak,

c) İç piyasa ve sanayiinin ihtiyaçlarını, iç ve dış ekonomikgelişmeleri dikkate alarak izlemek ve ithal mallarına uygulanacak mali yüklereilişkin hazırlıkları yürütmek, uygulanmasını sağlamak,

d) İthal malların dünya piyasalarına uygun olarak ithalinisağlayıcı tedbirleri almak, uygulamak ve izlemek,

e) İthalatla ilgili belge ve ruhsatnameleri tanzim etmek,

f) Ülkemizde düzenlenen uluslararası fuarların ithalat ile ilgiliişlemlerini düzenlemek ve yürütmek,

g) 14 Haziran 1989 tarihli ve 3577 sayılı İthalatta HaksızRekabetin Önlenmesi Hakkında Kanunun verdiği görevleri yerine getirmek,

h) İthalatçı Birlikleri ve üst kuruluşlarının, kuruluş,teşkilatlanma ve çalışma esaslarını düzenlemek, izlemek, yönlendirmek,programlamak, faaliyetlerine yardımcı olmak ve denetlemek,

ı) Müsteşarlıkça verilecek diğer görevleri yerine getirmek.

Anlaşmalar Genel Müdürlüğü

Madde 9- Anlaşmalar Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:

a) Kalkınma planları ve genel ekonomik politikalar çerçevesinde ,İki Taraflı Ticaret, Sınai ve Teknik İşbirliği Anlaşmaları ile Çok TaraflıTicaret Anlaşmalarını gerektiğinde ilgili Bakanlık ve kuruluşlarla işbirliğihalinde hazırlamak,

b) Milletlerarası veya bölgesel ticari işbirliği anlaşmaları veprotokollerine ilişkin hazırlık çalışmalarını ve müzakerelerini yürütmek,

c) "İki Taraflı Ekonomik İşbirliği ve TicaretAnlaşmaları" ve Çok Taraflı Ticaret Anlaşmaları yapmak ve bu Anlaşmalarınuygulanması ile ilgili mevzuatı hazırlamak, yürürlüğe koymak ve uygulamak,

d) Ülkemiz ile "Ekonomik İşbirliği ve Ticaret Anlaşması"bulunmayan ülkelerle ticari işbirliğini düzenlemek ve bu faaliyetingerektirdiği işbirliğini sağlamak,

e) Türk Devletleri ile ticari ilişkilerin kurulması,geliştirilmesi ve koordine edilmesi faaliyetlerini yürütmek,

f) Türk Devletleri ileyapılacak iki taraflı Ticaret, Sınai, Teknikİşbirliği Anlaşmalarını gerektiğinde ilgili Bakanlıklar ve Kuruluşlarlakoordineli olarak hazırlamak ve bunlara ilişkin müzakereleri yürütmek,

g) Yurt dışı müteahhitlik hizmetleri ile ilgili Dış TicaretMüsteşarlığının görev alanına giren uygulamaları yürütmek,

h) Müsteşarlığın görev alanına giren dış temaslarla ilgiliprotokol faaliyetlerini düzenlemek,

ı) Müsteşarlıkça verilecek diğer görevleri yerine getirmek.

Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü

Madde 10- Avrupa Birliği Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:

a) Müsteşarlığın görev ve faaliyet alanına giren konularda AvrupaBirliği ile ilişkilerin, Kalkınma Planları ve Yıllık Programlarda öngörülenhedefler çerçevesinde yürütülmesini sağlamak,

b) Avrupa Birliğine yönelik olarak Hükümetçe saptanan amaçlarçerçevesinde, ekonomik ve ticari ilişkilerde kısa, orta ve uzun vadedeuygulanacak politikaların saptanması için gerekli çalışmaları yapmak ve bukonularda uygulama ile ilgili tedbirlerin Müsteşarlığındiğer birimleri ilekoordineli şekilde alınmasını sağlamak, öneriler hazırlamak,

c) Avrupa Birliği ile Türkiye arasındaki Ortaklık Anlaşması ile buAnlaşmaya ek Anlaşma veya Protokollerdeki Müsteşarlığın görev sahasına girenkonular ile ilgili uygulamanın yürütülmesini sağlamak,

d) Avrupa Birliğinin Ortak Ticaret Politikası çerçevesinde üçüncüülkeler ile akdettiği Serbest Ticaret Anlaşması ve benzeri diğer anlaşmalaraparalel olarak akdedilecek ticari anlaşmalara ilişkin hazırlık çalışmalarınıyürütmek,

e) Avrupa Birliği konuları ile ilgili olarak Müsteşarlığın görevve faaliyet alanına giren hususlarda Müsteşarlık birimleri arasındakoordinasyonu sağlamak ve bu konularda diğer Bakanlık ve Kuruluşlarlailişkileri yürütmek,

f) Müsteşarlığın görev ve faaliyet alanına giren konularda, birlikkurum ve organları ile gerekli temas ve toplantıları yapmak,

g) Müsteşarlığın görev ve faaliyet alanına giren konularda AvrupaBirliği Türkiye Ortaklık organlarında alınan kararlarla ilgili olarak gerekliuyum ve uygulama çalışmalarını yerine getirmek,

h) Avrupa Birliği ile Türkiye arasında gerçekleştirilmekte olanGümrük Birliğinin ekonomik ve ticari etkilerine ilişkin olarak değerlendirmeleryapmak, bu konulardaki önerileri değerlendirmek,

ı) Avrupa Birliği ile ticari konularda yapılmakta olanmüzakerelere ilişkin hazırlıkları Müsteşarlığın ilgili birimleri ilekoordinasyon içinde yürütmek,

j) Avrupa Birliği ile hizmet ticari alanında yapılan müzakerelereilişkin politikaların genel ticaret politikası ile uyumlu şekilde saptanmasıiçin gerekli çalışmaları yürütmek,

k) Müsteşarlık görev ve faaliyet alanına giren konularda mevzuatkarşılaştırması ve yakınlaştırılması konularında gerekli koordinasyonusağlamak,

l) Avrupa Birliği ile ilişkili Müsteşarlık içi eğitimfaaliyetlerinin koordinasyonunu sağlamak,

m) Müsteşarlıkça verilecek diğer görevleri yerine getirmek.

Teşvik ve Uygulama Genel Müdürlüğü

Madde 11- Teşvik ve Uygulama Genel Müdürlüğünün görevlerişunlardır:

a) Kalkınma planları ve yıllık programlardaki ilke, hedef vepolitikalar yönünde ihracatın, yatırımların ve döviz kazandırıcı hizmetlerinihracat ve ithalat politikalarının hedefleri de gözetilerek teşvik veyönlendirilmesi konularında öngörülen teşvik tedbirlerini hazırlamak,uygulamak,uygulamayı takip etmek ve değerlendirerek gerekli tedbirleri almak,

b) Yatırımları ve İhracatı Teşvik Kararları ve bu kararlaraistinaden çıkarılan tebliğler çerçevesinde yatırım projelerini değerlendirerekuygun görülenleri teşvik belgesine bağlamak,

c) Teşvik tedbirlerini uygulamakla görevli kuruluşlar arasındakoordinasyonu temin etmek, uygulamada çıkan ihtilaflarda ilgili kuruluşlaragörüş vermek,

d) Teşvik belgesi şart ve niteliklerine uygun olarak gerçekleşenyatırımlarla ilgili kapatma işlemlerini yapmak, teşvik belgesi şart veniteliklerine aykırı davranan yatırımcılara gerekli müeyyideleri uygulamak,

e) Teşvik tedbirlerinin uygulanması ile ilgili olarak mevzuat ileverilen görevleri yapmak,

f) Yatırımları mahallinde tetkik etmek, değerlendirmek,

g) Müsteşarlıkça verilecek diğer görevleri yerine getirmek.

Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü

Madde 12- Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:

a) Kalkınma planları ve yıllık programlar çerçevesinde, SerbestBölgelerin kurulması, yönetilmesi ve işletilmesi ile ilgili ilke vepolitikaların tesbiti konusunda çalışmalar yapmak, araştırma, planlama vekoordinasyon faaliyetlerini yürütmek, 6 Haziran 1985 tarihli ve 3218 sayılıSerbest Bölgeler Kanunu ve buna ilişkin mevzuat çerçevesinde düzenlemeleryapmak,

b) Serbest Bölgelerde yapılabilecek üretim, alım-satım, depolama,kiralama, montaj-demontaj, bakım-onarım, kıyı (off-shore) kredi ofisi,bankacılık, sigortacılık, finansal kiralama ve diğer faaliyet konularınıbelirlemek,

c) Serbest bölgelerde faaliyet gösterecek gerçek ve tüzel kişilere"Faaliyet Ruhsatı" vermek veya verilmiş belgeleri iptal etmek,

d) Müsteşarlıkça verilecek diğer görevleri yapmak.

Serbest Bölge Müdürlüklerinde çalışan personele 3218 sayılıKanunun 7 nci maddesinde hükmolunan Serbest Bölgeleri Tesis ve GeliştirmeFonu'ndan maaş ve ücretleri toplamının yarısı kadar tutarında bir tazminat,herhangi bir vergiye tabi olmaksızın ödenir.

Serbest Bölgeler, doğrudan Genel Müdürlüğe bağlı Bölge Müdürleritarafından yönetilir.

Dış Ticarette Standardizasyon Genel Müdürlüğü

Madde 13- Dış Ticarette Standardizasyon Genel Müdürlüğününgörevleri şunlardır:

a) Dış ticarete konu malların standartlaştırılmasını sağlamak,ihracat ve ithalatın kalite ve standartlar yönünden denetlenmesine ait mevzuatıhazırlamak ve uygulamak,

b) Türk Standartları Enstitüsünce hazırlanan ve zorunlu uygulamayakonulması talebinde bulunulan standartların dış ticarete konu olanlarındanihtiyaç duyulanları Başbakan veya ilgili Bakan onayı ile zorunlu uygulamayakoymak ve bu standartların gerektirdiği denetimleri yapmak veya yaptırmak,

c) Dış Ticarette Standardizasyon Rejim Kararı da dahil olmaküzere, Dış Ticarette Standardizasyon faaliyetlerine ilişkin mevzuatı hazırlamakve uygulamak,

d) Müsteşarlıkça verilecek diğer görevleri yerine getirmek.

Ekonomik Araştırmalar ve Değerlendirme Genel Müdürlüğü

Madde 14- Ekonomik Araştırmalar ve Değerlendirme GenelMüdürlüğünün görevleri şunlardır:

a) Türkiye ve dünya ekonomisi ve ticareti ile ilgili gelişmelerisürekli olarak izlemek ve değerlendirmek,

b) Türkiye ekonomisi ve dış ticareti ile ilgili olarak çalışmalaryapmak, derlenmiş bilgi ve istatistikleri değerlendirmek, Müsteşarlığın görevalanına giren konularda analitik araştırmalar yapmak,

c) Bilgilerin daha hızlı bir şekilde kullanıcıların hizmetinesunulmasını teminen Genel Müdürlük bünyesinde çalışma esasları Müsteşarlıkçadüzenlenecek Ekonomik Bilgi Merkezi kurmak ve çalıştırmak,

d) Müsteşarlık birimlerinin gerek duyacakları ekonomik ve ticarialanlardaki araştırmaları yapmak,

e) Müsteşarlık Bilgi İşlem Merkezini yönetmek, Müsteşarlık görevalanına giren konularda bilgi depolamak,

f) Müsteşarlığın yayın ve dokümantasyon hizmetlerini yürütmek,

g) Müsteşarlığın görev ve faaliyet alanına giren konulardakalkınma planları, yıllık programlar, izleme kararları ve icra planlarınınMüsteşarlık teşkilatınca uygulanmasını izlemek ve bu alanda koordinasyonusağlamak,

h) Müsteşarlıkça verilecek diğer görevleri yerine getirmek.

Madde15- Dış Ticaret Müsteşarlığının merkez teşkilatındaki Danışmave Denetim birimleri şunlardır:

a) Hukuk Müşavirliği

b) Müsteşarlık Müşavirleri

c) Dış Ticaret Kontrolörleri Kurulu Başkanlığı

Hukuk Müşavirliği

Madde 16- Hukuk Müşavirliği Müsteşara bağlı olup, görevlerişunlardır:

a) Müsteşarlığın diğer birimlerinden sorulan hukuki konular ilehukuki, mali, cezai sonuçlar doğuracak işlemler hakkında görüş bildirmek,

b) Müsteşarlığın menfaatlerini koruyucu, anlaşmazlıkları önleyicihukuki tedbirleri zamanında almak, anlaşma ve sözleşmelerin bu esaslara uygunolarak yapılmasına yardımcı olmak,

c) 8 Ocak 1943 tarihli ve 4353 sayılı Kanun hükümlerine göre adlive idari davalarda gerekli bilgileri hazırlamak, Maliye Bakanlığı Baş HukukMüşavirliği ve Muhakemat Genel Müdürlüğünü ilgilendirmeyen idari davalardaMüsteşarlığı temsil etmek,

d) Müsteşarın vereceği hukuki konularda inceleme yapmak,

e) Müsteşarlık birimleri veya diğer bakanlıklardan veyaBaşbakanlıktan gönderilen kanun, tüzük, yönetmelik, tebliğ, genelge ve benzerimevzuat tasarılarını hukuki açıdan inceleyerek görüş bildirmek,

f) Müsteşarlığın amaçlarını daha iyi gerçekleştirmek, mevzuata,plan ve programa uygun çalışmalarını temin etmek amacıyla gerekli hukukiteklifleri hazırlamak ve Müsteşara sunmak.

Müsteşarlık Müşavirleri

Madde 17- Müsteşarlıkta, dış ticaret politikalarını geliştirmek,kalkınma plan ve yıllık programlarda öncelikle yer alması gerekli hizmet vetedbirler ile bunlara ilişkin temel politikaları bilimsel araştırma esaslarınagöre tesbit etmek ve özel önem ve öncelik taşıyan konularda Müsteşara yardımcıolmak üzere on Müsteşarlık Müşaviri görevlendirilebilir.

Dış Ticaret Kontrolörleri Kurulu Başkanlığı

Madde 18- Dış Ticaret Kontrolörü sıfat ve yetkisine sahip,müşterek kararname ile atanan bir başkan ile Dış Ticaret Başkontrolörleri,Kontrolörleri ve stajyer Kontrolörlerden oluşan Dış Ticaret KontrolörleriKurulu Başkanlığı Müsteşara bağlı olup, görevleri şunlardır:

a) Müsteşarlığın görevlerine ilişkin konularda, ilgili merciler,gerçek ve tüzel kişiler nezdinde inceleme, denetleme ve soruşturma yapmak,

b) Müsteşarlığın görev konularında etütler hazırlamak, incelemeleryaparak mütalaa vermek.

c) Müsteşarlıkça verilecek diğer inceleme ve görevleri yerinegetirmek.

Kontrolörler kurulunun çalışma esasları ile stajyer Dış TicaretKontrolörlüğü giriş ve yeterlilik sınavlarının usul ve şartları yönetmeliklebelirlenir.

Madde 19- Müsteşarlığın Merkez Teşkilatındaki yardımcı birimlerşunlardır:

a) Personel DairesiBaşkanlığı,

b) İdari İşler Dairesi Başkanlığı,

c) Savunma Uzmanlığı,

d) Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği.

Personel Dairesi Başkanlığı

Madde 20- Personel Dairesi Başkanlığının görevleri şunlardır:

a) Müsteşarlığın insan gücü planlaması ve personel politikasıylailgili çalışmaları yapmak, personel sisteminin geliştirilmesiyle ilgilitekliflerde bulunmak,

b) Müsteşarlık personelinin atama, özlük ve emeklilik işlemleriile ilgili işleri yapmak,

c) Müsteşarlık hizmet için eğitimi ve ihtisas eğitimi planlarınıhazırlamak, hözmet öncesi, hizmet içi ve yurt dışı eğitim programlarınıdüzenlemek ve uygulamak,

d) Hizmet içi ve ihtisas eğitimine yönelik seminer, sempozyum,panel gibi, ihtisas eğitim faaliyetlerini düzenlemek,

e) Hizmet içi ve ihtisas eğitimi kapsamında Üniversiteler ve diğerkamu kurum ve kuruluşları ile koordinasyon sağlamak,

f) Müsteşarlıkça verilecek diğer görevleri yerine getirmek.

İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı

Madde 21- İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığının görevlerişunlardır:

a) Müsteşarlığın bütçe ve mali işlerle ilgili hizmetleriniyürütmek,

b) Müsteşarlık Bütçesinin plan ve program esaslarına görehazırlanması için gerekli bilgi ve belgeleri derlemek,

c) Müsteşar ve yardımcılarının direktif ve emirlerini ilgililereduyurmak ve işlemlerini takip etmek,

d) Müsteşarlık için gerekli araç, gereç ve malzemenin temini ileilgili hizmetleri düzenlemek ve yürütmek,

e) Sosyal tesislerin kurulması ve işletilmesi ile ilgili işleriyapmak ve yaptırmak,

f) Müsteşarlık personelinin ve ailelerinin sağlık hizmetlerindenyararlanmalarını sağlamak,

g) Temizlik, aydınlatma, ısıtma, bakım, onarım ve taşımahizmetleri ile diğer teknik hizmetleri yapmak veya yaptırmak,

h) Genel Evrak ve arşiv faaliyetlerini düzenlemek ve yürütmek,

ı) İhtiyaç duyulan her türlü menkul ve gayrımenkulü kiralama vesatınalma işlemlerini yapmak,

j) Müsteşarlıkça verilecek diğer görevleri yerine getirmek.

Savunma Uzmanlığı

Madde 22- Savunma Uzmanlığı, özel kanununda ve diğer kanunlardagösterilen görevleri yerine getirir.

Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği

Madde 23- Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliğinin görevlerişunlardır:

a) Müsteşarlığın basın ve halkla ilişkiler ile ilgilifaaliyetlerini planlamak,

b) Bu faaliyetlerin belirlenecek usul ve ilkelere göreyürütülmesini sağlamak,

c) Müsteşarlıkça verilecek diğer görevleri yerine getirmek.

Taşra Teşkilatı

Madde 24- Dış Ticaret Müsteşarlığı, bakanlıkların kuruluş ve görevesaslarını düzenleyen 27 Eylül 1984 tarihli ve 3046 sayılı Kanun ile İl İdaresiKanunu hükümlerine uygun olarak taşra teşkilatı kurmaya yetkilidir.

Taşra teşkilatının çalışma usul ve esasları yönetmeliklebelirlenir.

Yurt Dışı Teşkilatı

Madde 25- Dış ticaret Müsteşarlığı amaç ve görevlerini yerinegetirmek üzere Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Yurt Dışı Teşkilatı Hakkında 13Aralık 1983 tarih ve 189 sayılı Kanun Hükmünde Kararname esaslarına uygunolarak yurt dışı teşkilatı kurar.

Bağlı Kuruluşlar

Madde 26- Yurt içi üretime ucuz, kaliteli, sürekli hammadde veyarı mamul girdilerin sağlanması suretiyle, üretim faktörleri verimliliğinin,rekabet düzeyinin ve üretim kalitesinin yükseltilmesi, ihracatın arttırılması,dış pazarların geliştirilmesi ve korunması ve bu amaçlarıngerçekleştirilebilmesi ve ülke içinde ve dışında gerekli organizasyonlarınoluşturulmasını teminen, üyelerinin hizmet karşılığı yapacakları ödemelerdenmüteşekkil kaynak yaratılması şartıyla kurulan İhracatçı Birlikleri veİthalatçı Birlikleri ile İhracatı Geliştirme EtüdMerkezi Müsteşarlığın bağlıkuruluşlarıdır.

İhracatçı Birlikleri ile İthalatçı Birliklerinin kuruluş, işleyiş,iştigal sahaları, organları ve üyeliğe ilişkin esaslar ile üyelerin hak veyükümlülüklerini gösteren statüler Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğekonulur.

Atama

Madde 27- 23 Nisan 1981 tarih ve 2451 sayılı Kanun Hükümleridışında kalan memurların atamaları Müsteşar tarafından yapılır. Müsteşargerekli gördüğü hallerde bu yetkisini Müsteşar Yardımcılarından birinedevredebilir.

Müsteşar, Müsteşar Yardımcısı, Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcısı,Müsteşarlık Müşaviri, Bölge Müdürü ve Yardımcısı, Serbest Bölge Müdürü veYardımcısı, İhracat Müdürü ve İhracat Kontrol Memuru kadrolarına atanacaklardabu Kanun Hükmünde Kararnamenin 28 inci maddesinin (a) bendindeki eğitim şartıaranır.

Müsteşarlık bağlı kuruluşlarının kuruluş mevzuatındaki atamayailişkin hükümler saklıdır.

Dış Ticaret Uzman Yardımcılığına Atanma

Madde 28- Dış Ticaret Uzman Yardımcılığına atanabilmek için, 657sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde sayılan şartlara ek olarak,aşağıdaki şartlar aranır.

a) Ekonomi, dış ticaret, hukuk, işletme, maliye, uluslararasıilişkiler, kamu yönetimi, ekonometri ve mühendislik dallarında en az dört yıleğitim veren fakülte ve yüksek okullardan veya bunlara denkliği YükseköğretimKurulu tarafından onaylanmış yabancı fakülte veya yüksek okullardan mezunolmak,

b) İlgili yönetmelikle belirtilen yabancı dillerden en az biriniiyi derecede bilmek,

c) Yapılacak yarışma sınavında başarılı olmak,

d) Sınavın yapıldığı yılın Ocak ayının ilk gününde 30 yaşınıdoldurmamış olmak,

Dış Ticaret Uzmanlığına Atanma

Madde 29- 28 inci maddeye göre Dış Ticaret Uzman Yardımcılığınaatananlar, en az üç yıl fiilen çalışmak ve her yıl olumlu sicil almak kaydıyla,açılacak Dış Ticaret Uzmanlığı yeterli sınavına girmek hakkını kazanırlar.Sınavda başarılı olanlar "Dış Ticaret Uzmanı" ünvanını alırlar.

Dış Ticaret Uzmanlığı yeterlik sınavında iki defa başarısızolanlar ile, olumlu sicil alamayanlar veya sınava girmeye hak kazandığı yılıizleyen dört yıl içinde geçerli mazereti olmaksızın iki sınav hakkınıkullanmayanlar, Dış Ticaret Uzman Yardımcılığı unvanını kaybederler veMüsteşarlıkta durumlarına uygun diğer kadrolara atanırlar.

Dış Ticaret Uzman ve Uzman Yardımcılığı yeterli ve yarışmasınavlarının yapılma esas ve usulleri ile diğer hususlar yönetmelikledüzenlenir.

Müsteşarlık, Dış Ticaret Uzman ve Uzman Yardımcılarını uzmanlıkalanlarında mesleki bilgi ve tecrübelerini geliştirmeleri ve ihtisas yapmalarıamacıyla yurt dışına gönderebilir. Bu maddeye göre yurt dışına personelgönderilmesinin usul ve esasları Yönetmelikle düzenlenir.

Bu Kanun Hükmünde Kararname Hükümlerine göre Dış Ticaret Uzmanıunvanını almaya hak kazananlar bu unvanı işgal ettikleri kadroyla bağlıolmaksızın taşırlar.

Sözleşmeli Personel

Madde 30- Müsteşarlıkta, Müsteşar, Müsteşar Yardımcısı, Genel Müdür,Müstakil Daire Başkanı, Genel Müdür Yardımcısı, Birinci Hukuk Müşaviri, HukukMüşaviri, Kurul Başkanı, Müsteşarlık Müşaviri, Daire Başkanı, Serbest BölgeMüdürü ve Yardımcısı, Şube Müdürü, Dış Ticaret Uzmanı, Dış Ticaret UzmanYardımcısı, Programcı, Çözümleyici ve Programcı Yardımcısı kadroları karşılıkgösterilmek kaydıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve diğer kanunlarınsözleşmeli personel hakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızın sözleşmeli olarakçalıştırılabilir.

Müsteşarlık Merkez Teşkilatında sağlık ve eğitim işlerindeçalıştırılmak üzere ilgili Bakanın onayı ile yurt içinde ve yurt dışındasözleşmeli olarak yerli ve yabancı kişiler çalıştırılabilir.

Bu suretle çalıştırılacakların sözleşme usul ve esasları, sayısı,ücret miktarı ve her çeşit ödemeler Bakanlar Kurulunca belirlenir.

Sözleşme ile çalıştırılacak personel istekleri üzerine TC. EmekliSandığı ile ilgilendirilir.

Dış Ticaret Müsteşarlığı merkez teşkilatı kadrolarında fiilençalışan personel, Başbakanlık merkez teşkilatında görevli personelinyararlandığı fazla mesai ücretinden aynı usul ve esaslara göre yararlandırılır.

Münhasıran Serbest Bölge Müdürlüklerinde çalıştırılmak üzere, 28inci maddenin (a) bendindeki eğitim şartını yerine getirmek kaydıyla, uzmanlıkgerektiren işlerde, bu bend hükümlerine göre personel istihdam edilebilir.

Yurt Dışı Teşkilatına Atanma

Madde 31- Müsteşarlığın yurt dışı teşkilatındaki Daimi TemsilciYardımcısı, Ticaret Başmüşaviri, Ticaret Müşaviri veya Müşavir Yardımcısı,Ticaret Ataşesi veya Ateşe Yardımcısı kadrolarına atanabilmek için 28 incimaddenin (a) bendinde belirtilen eğitim şartlarını haiz olmakve İngilizce,Fransızca ve Almanca dillerinden veya Müsteşarlıkça tesbit edilecek dış ticaretilişkilerimizde geçerli yabancı dillerden birini bilmek şarttır.

Yurt dışı teşkilatına ilk defa sürekli görevle atanabilmek için buatamanın yapıldığı tarihte Müsteşarlık merkez teşkilatı birimlerinde fiilen enaz dört yıldan beri görev yapmış olmak şarttır.

Yurt dışı teşkilatında görev süresi üç yıldır. Bu süre, hizmetingerektirdiği hallerde Başbakan veya Müsteşarlığın bağlı bulunduğu Devlet Bakanıve Başbakan Yardımcısı veya Devlet Bakanının onayı ile en çok bir yıla kadaruzatılabilir. Müsteşarlık Disiplin Kurulu Kararı ile dış göreve devam etmesisakıncalı görülenler veya dış görevde olumsuz sicil alanlar, Müsteşarınbaşkanlığında, Müsteşar yardımcılarındanoluşan Yurt Dışı Sürekli Görev PersonelSeçim Komisyonunun teklifi üzerine, Başbakan tarafından atama usulünebakılmaksızın, süresinden önce geri çekilebilirler.

Tekrar yurt dışı görevine atanabilmek için, hizmetin gerektirdiğiistisnalar dışında, merkez teşkilatı kadrolarında en az üç yıldan beri görevyapmış olmak şarttır.

Yurt dışı Sürekli Görev Personel Seçim Komisyonu ve yurt dışıteşkilatı görev tanımları ile bunların çalışma esas ve usulleri çıkarılacak biryönetmelikle düzenlenir.

Sözleşme İle Araştırma, Etüd ve Proje Yaptırma

Madde 32- Müsteşarlık, görevleri ile ilgili olarak ihtiyaç duyduğukonularda araştırma, etüt ve proje ile uluslararası ikili ve çok taraflı temasve toplantılar düzenleme ve bunlarla ilgili hertürlü mal ve hizmetlerinsağlanması gibi işleri yerli ve yabancı gerçek ve tüzel kişilere sözleşme veyapazarlık usulü ile yaptırabilir ve bu konularla ilgili mal ve hizmet satınalabilir. Bu hususta Devlet İhale Kanunu hükümleri uygulanmaz.

Bu husustaki düzenleme Yönetmelikle yapılır.

Kadrolar

Madde 33- Kadroların tesbit, ihdas ve iptali ile kadrolara aitdiğer hususlar 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun HükmündeKararname hükümlerine göre düzenlenir.

Yetki Devri

Madde 34- Müsteşar, Müsteşarlığın ve bağlı kuruluşların herkademedeki yöneticileri gerektiğinde sınırlarını yazılı olarak açıkçabelirlemek şartıyla yetkilerinden bir kısmını astlarına devredebilirler. Ancakyetki devri, yetki devreden amirin sorumluluğunu kaldırmaz.

İntikal Eden Görev ve Yetkiler

Madde 35- İhracat, İthalat, Anlaşmalar, Teşvik ve Uygulama,Serbest Bölgeler, Avrupa Topluluğu Koordinasyon, Ekonomik Araştırmalar veDeğerlendirme, Dış Ticarette Standardizasyon Genel Müdürlükleri ile ilgiliolarak Başbakan, ilgili Devlet Bakanı, Başbakanlık ve Başbakanlık Hazine ve DışTicaret Müsteşarlığına bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinden öncemevzuatla verilmiş olan her türlü görev ve yetki Başbakana, Başbakanıngörevlendireceği Bakana ve Dış Ticaret Müsteşarına intikal eder.

Yürürlükten Kaldırılan Hükümler

Madde 36- Diğer Kanunların bu Kanun Hükmündeki Kararnameye aykırıhükümleri uygulanmaz.

GEÇİCİ MADDE 1- 190 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye bağlı (I)Sayılı Cetvelin Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığı bölümü iptal edilmiştir.

Ek-I sayılı listelerde yeralan kadrolar ihdas edilerek 190 sayılıKanun Hükmünde Kararnameye bağlı (I) sayılı cetvele Dış Ticaret Müsteşarlığıbölümü olarak eklenmiştir.

GEÇİCİ MADDE 2- Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının İhracat,İthalat, Anlaşmalar, Avrupa Topluluğu Koordinasyon, Teşvik ve Uygulama, DışTicarette Standardizasyon, Serbest Bölgeler Genel Müdürlüklerine vizelikadrolarda, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımlandığı tarihte görevlipersonel ile bu birimlerde görevli kadrosuz sözleşmelipersonel ve kadrosu diğerkamu kurumlarında olupta ilgili mevzuat hükümlerine dayanılarak bu birimlerdegörevlendirilmiş personel, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın Dış TicaretMüsteşarlığına devredilmiş sayılır.

Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının, Müsteşarlık, EkonomikAraştırmalar ve Değerlendirme Genel Müdürlüğü, Hukuk Müşavirliği, PersonelDairesi Başkanlığı, İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı ve SavunmaUzmanlığında görevli personel ile Hazine ve Dış Ticaret MüsteşarlığıMüşavirleri, basınve Halkla İlişkiler Müşavirliği, Taşra Teşkilatı ve Yurt DışıTeşkilatında görevli personelin bağlı olacakları Müsteşarlık, dış TicaretMüsteşarı ile Hazine Müsteşarı arasında bu Kanun Hükmünde Kararnameninyayımlandığı tarihten itibaren 30 gün içinde yapılacak protokol ile belirlenir.

Bu maddeye göre Dış Ticaret Müsteşarlığına devredilmiş sayılanpersonel ile Protokol ile devredilecek personelden bu Kanun HükmündeKararnamenin yürürlüğe girmesinden önce Hazine ve Dış Ticaret Uzmanı unvanınıalmış olanlar ve Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığında Müsteşar, MüsteşarYardımcısı, Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcısı görevlerinde bulunanlar DışTicaret Uzmanı unvanını, Hazine ve Dış Ticaret Uzman Yardımcısı unvanına sahipolanlar Dış Ticaret Uzman Yardımcısı unvanını bu Kanun Hükmünde Kararnameninyayımlandığı tarihte başkaca bir işleme gerek kalmaksızın almış sayılırlar.

Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı Uzman Unvanını daha önce almışolup da, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımlandığı tarihte Hazine ve DışTicaret Müsteşarlığında görevli olmayanlar, Dış Ticaret Müsteşarlığında birgöreve atanmaları halinde, atamaların yapıldığı tarih itibariyle, Dış TicaretUzmanı Unvanını da almaya hak kazanırlar.

GEÇİCİ MADDE 3- a) Geçici 2maddede belirtilen personelden kadro vegörev unvanları değişmeyenler başkaca bir işleme gerek kalmaksızın yenikadrolarına atanmış sayılırlar. Ancak, Müsteşar Yardımcısı ve Genel Müdürlereait kadrolar, şahsa bağlı kadrolar olup, her ne sebeple olursa olsunboşalmaları halinde genel hükümlere göre iptal edilmiş sayılır.

b) Kadro ve görev unvanları değişenler veya kaldırılanlar yeni birkadroya atanıncaya kadar eski durumlarına uygu işlerde görevlendirilebilirler.Bunların eski kadrolarına ait aylık, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatlarıile diğer özlük hakları şahıslarına bağlı olarak devam eder.

Ancak, bunların atandıkları yeni kadrolarda kaldıkları sürece aylık,ek gösterge ile zam ve tazminatlarının toplamı, almakta oldukları aylık, ekgösterge ile zam ve tazminatlardan az olduğu takdirde aradaki farkgiderilinceye kadar hiç bir vergi ve kesintiye tabi olmaksızın tazminat olaraködenir.

c) Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının yurt dışı kadrolarınaatanmış olup halen bu kadrolarda görevli bulunanlar Geçici 2 nci maddeninikinci fıkrasına göre yapılan tespit sonucu bağlandıkları Müsteşarlığın yurtdışı kadrolarına, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 32 nci maddesinin 3 üncüfıkrası hükmü saklı kalmak kaydıyla, kalan süreleri tamamlamak üzeri, işgalettikleri kadro dereceleriyle ekli cetvellerde ihdas edilen kadrolara atanmışsayılırlar.

GEÇİCİ MADDE 4- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiğitarihte Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığında görevli olup, bu Kanun HükmündeKararnamenin 28 inci maddesinin (a) bendinde sayılan Yüksek ÖğretimKurumlarından veya bunlara denkliği kabul edilen yurt dışındaki yüksek öğretimkurumlarından mezun olmuş personelden, asgari üç yılı Hazine ve Dış TicaretMüsteşarlığı Merkez teşkilatında olmak üzere, kamu hizmetinde en az yedi yılçalışmışolanlar yaş sınırına bakılmaksızın, 31 Aralık 1995 tarihine kadar KamuPersoneli Dil Sınavından en az C düzeyinde not almak ve uzmanlık yeterliksınavında başarılı olmak kaydıyla Dış Ticaret Uzmanı olmaya hak kazanırlar. Buhaktan istifade etmek istemeyenler ile hizmeti yedi yıldan az olanlar yaşsınırına bakılmaksızın uzman yardımcılığı giriş sınavına girme hakkındanaçılacak ilk iki sınava girmek suretiyle yararlanırlar.

GEÇİCİ MADDE 5- Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığından Dış TicaretMüsteşarlığına devredilen personelden kadrosuz sözleşmeli olarak çalışanların istihdamlarına,mevcut sözleşme ve tabi oldukları mevzuat hükümlerine göre devam olunur.

GEÇİCİ MADDE 6- Geçici 2 inci maddede belirtilen personeldensözleşmeli olarak çalışanların 1994 mali yılına ait ücret sözleşmeleri devameder.

GEÇİCİ MADDE 7- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihindeçalışmakta olanlar hariç olmak üzere 28 Temmuz 1967 tarih ve 933 sayılı Kanunagöre sözleşmeli personel istihdam edilemez. Halen 933 sayılı Kanuna göreistihdam edilen personelin sözleşmeleri ise her yıl Müsteşarın uygun görmesişartıyla yenilenir.

GEÇİCİ MADDE 8- Dış Ticaret Müsteşarlığının 1994 Mali Yılıharcamaları Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı Bütçesinden karşılanır. Bukonuda düzenlemeler yapmaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.

GEÇİCİ MADDE 9- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımlandığıtarihte, Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracat, İthalat, Anlaşmalar,Avrupa Topluluğu Koordinasyon, Dış Ticarette Standardizasyon, Teşvik veUygulama ve Serbest Bölgeler Genel Müdürlüklerinin kullandıkları bütün döşemeve demirbaşlar, memur konutları, taşıtlar bu birimlere tahsis edilmiş sayılır.

Ekonomik Araştırmalar ve Değerlendirme Genel Müdürlüğü ile HukukMüşavirliği, Personel Dairesi Başkanlığı, İdari ve Mali İşler DairesiBaşkanlığı, Savunma Uzmanlığı, Müsteşarlık Müşavirleri, Basın ve Halklaİlişkiler Müşavirliği ile Taşra ve Yurt Dışı Teşkilatına ait diğer menkul eşyaile gayri menkuller, memur konutları ve taşıtlar Dış Ticaret Müsteşarı ileHazine Müsteşarı arasında, işbu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımlandığı tarihtenitibaren 30 gün içinde yapılacak protokole göre, ilgili Müsteşarlığadevredilir.

GEÇİCİ MADDE 10- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiğitarihte Müsteşar, Müsteşar Yardımcısı, Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcısı,Müsteşarlık Müşaviri, Bölge Müdürü ve Yardımcısı, Serbest Bölge Müdürü veYardımcısı, İhracat Müdürü ve İhracat Kontrol Memuru kadrolarında asaletenatanma suretiyle görev yapanlar için, bu görevlerinin devamı süresince bu KanunHükmünde Kararnamenin 28 inci maddesinin (a) bendindeki eğitim şartı aranmaz.

GEÇİCİ MADDE 11- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin çeşitlimaddelerinde öngörülen Yönetmelikler, 6 ay içinde çıkarılır. Bu süre içindeHazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının ilgili Yönetmeliklerinin bu KanunHükmünde Kararnameye aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.

GEÇİCİ MADDE 12- Diğer Kanunların madde metinlerinde geçen"Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan" ve"Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı ibareleri Dış Ticaret Müsteşarlığınınbağlı olduğu Bakan" ve "Dış Ticaret Müsteşarlığı" olarakdeğiştirilmiştir.

Diğer mevzuatta bu Kanun Hükmünde Kararnamedeki görevler ileilgili olarak Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığına, Devlet Planlama TeşkilatıMüsteşarlığına, Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarına ve Devlet Planlama TeşkilatıMüsteşarına yapılmış olan atıflar Dış Ticaret Müsteşarlığına ve Dış TicaretMüsteşarına; özlük hakları açısından Hazine ve Dış Ticaret Uzmanına ve Hazineve Dış Ticaret Uzman Yardımcısına yapılmış atıflar, ilgisine göre Dış TicaretUzmanına ve Dış Ticaret Uzman Yardımcısına yapılmış sayılır.

GEÇİCİ MADDE 13- Müsteşarlığın merkez, taşra ve yurt dışıteşkilatı bu Kanun Hükmünde Kararnamede belirlenen esaslara göre düzenleninceyekadar tüm görev ve hizmetler Müsteşarlığa devrolunan teşkilat tarafındanyürütülmeye devam olunur.

GEÇİCİ MADDE 14- Yatırımları ve Döviz Kazandırıcı HizmetleriTeşvik Fonu ile 6 Haziran 1985 tarihli ve 3218 sayılı Serbest Bölgeler Fonu vebu fonların mevcut varlıkları ve kaynakları dahil Devlet Planlama TeşkilatıMüsteşarlığına verilen tüm yetki ve görevler başkaca bir işleme gerekkalmaksızın Dış Ticaret Müsteşarlığına devredilmiş sayılır.

GEÇİCİ MADDE 15- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımından önceHazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı Uzman Yardımcısı sınav haklarını kullanmışolmak Dış Ticaret Uzman Yardımcısı Sınav hakkını ortadan kaldırmaz.

Yürürlük

Madde 37- Bu Kanun Hükmünde Kararname yayımı tarihinde yürürlüğegirer.

Yürütme

Madde 38- Bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerini Bakanlar Kuruluyürütür.

EK I SAYILI CETVEL

DIŞ TİCARET MÜSTEŞARLIĞI MERKEZ TEŞKİLATI

Müsteşar

Müsteşar Yardımcısı

Ana Hizmet Birimleri

Müsteşar

Müsteşar Yardımcısı

1. İhracat Genel Müdürlüğü

2. İthalat Genel Müdürlüğü

3. Anlaşmalar Genel Müdürlüğü

4. Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü

5. Teşvik ve Uygulama Genel Müdürlüğü

6. Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü

7. Dış Ticarette Standardizasyon Genel Müdürlüğü

8. Ekonomik Araştırmalar ve Değerlendirme Genel Müdürlüğü

Danışma ve Denetim Birimleri Yardımcı Birimler

1. Hukuk Müşavirliği

1. Personel Dairesi Başkanlığı

2. Müsteşarlık Müşavirleri

2. İdari ve Mali İşler Dairesi

3. Dış Ticaret Kontrolörleri Başkanlığı Kurulu Başkanlığı

3. Savunma Uzmanlığı

4. Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği

EK (I) SAYILI LİSTE

KURUMU : DIŞ TİCARET MÜSTEŞARLIĞI

TEŞKİLATI : MERKEZ

İHDAS EDİLEN KADROLAR

SERBEST TUTULAN KADRO

Kadro

Sınıf Unvanı

K/D

Adedi

Toplam

GİH

MÜSTEŞAR

1

1

1

GİH

MÜSTEŞAR YARDIMCISI

1

3

3

GİH

İHRACAT GENEL MÜDÜRÜ

1

1

1

GİH

İTHALAT GENEL MÜDÜRÜ

1

1

1

GİH

ANLAŞMALAR GENEL MÜDÜRÜ

1

1

1

GİH

TEŞVİK VE UYGULAMA GENEL MÜDÜRÜ

1

1

1

GİH

SERBEST BÖLGE GENEL MÜDÜRÜ

1

1

1

GİH

AVRUPA BİRLİĞİ KOORDİNASYON GENEL MÜDÜRÜ

1

1

1

GİH

DIŞTİCARETTE STANDARDİZASYON GENEL MÜDÜRÜ

1

1

1

GİH

EKONOMİK ARAŞTIRMALAR VE DEĞERLENDİRME GENEL MÜDÜRÜ

1

1

1

GİH

I. HUKUK MÜŞAVİRİ

1

1

1

GİH

DIŞTİCARET KONTROLÖRLERİ KURULU BAŞKANI

1

1

1

GİH

PERSONEL DAİRESİ BAŞKANI

1

1

1

GİH

İDARİ VE MALİ İŞLER DAİRESİ BAŞKANI

1

1

1

GİH

BASIN VE HALKLA İLİŞİKİLER MÜŞAVİRİ

1

1

1

GİH

MÜSTEŞARLIK MÜŞAVİRİ

1

10

10

GİH

GENEL MÜDÜR YARDIMCISI

1

20

20

GİH

DAİRE BAŞKANI

1

60

60

GİH

HUKUK MÜŞAVİRİ

1

3

3

GİH

HUKUK MÜŞAVİRİ

3

1

1

GİH

HUKUK MÜŞAVİRİ

4

1

1

GİH

DIŞTİCARET BAŞKONTROLÖRÜ

1

10

10

GİH

DIŞTİCARET BAŞKONTROLÖRÜ

2

10

10

GİH

DIŞTİCARET KONTROLÖRÜ

3

5

5

GİH

DIŞTİCARET KONTROLÖRÜ

4

5

5

GİH

DIŞTİCARET KONTROLÖRÜ

5

5

5

GİH

DIŞTİCARET KONTROLÖRÜ

6

5

5

GİH

DIŞTİCARET KONTROLÖRÜ

7

5

5

GİH

DIŞTİCARET UZMANI

1

63

63

GİH

DIŞTİCARET UZMANI

2

41

41

GİH

DIŞTİCARET UZMANI

3

41

41

GİH

DIŞTİCARET UZMANI

4

35

35

GİH

DIŞTİCARET UZMANI

5

44

44

GİH

DIŞTİCARET UZMANI

6

35

35

GİH

DIŞTİCARET UZMANI

7

7

7

THS

DIŞTİCARET UZMANI

1

2

2

THS

DIŞTİCARET UZMANI

2

2

2

THS

DIŞTİCARET UZMANI

3

2

2

THS

DIŞTİCARET UZMANI

4

2

2

THS

DIŞTİCARET UZMANI

5

1

1

THS

DIŞTİCARET UZMANI

6

1

1

THS

DIŞTİCARET UZMANI

7

15

15

GİH

AVRUPA BİRLİĞİ UZMANI

1

3

3

GİH

AVRUPA BİRLİĞİ UZMANI

2

3

3

GİH

AVRUPA BİRLİĞİ UZMANI

3

3

3

GİH

AVRUPA BİRLİĞİ UZMANI

4

3

3

GİH

AVRUPA BİRLİĞİ UZMANI

5

2

2

GİH

AVRUPA BİRLİĞİ UZMANI

6

2

2

GİH

DIŞTİCARET UZMAN YARDIMCISI

8

80

0

THS

DIŞTİCARET UZMAN YARDIMCISI

9

73

73

THS

DIŞTİCARET UZMAN YARDIMCISI

8

8

8

THS

DIŞTİCARET UZMAN YARDIMCISI

9

4

4

GİH

AVRUPA BİRLİĞİ UZMAN YARD.

8

5

5

GİH

AVRUPA BİRLİĞİ UZMAN YARD.

9

5

5

GİH

STAJYER DIŞTİCARET KONTROLÖRÜ

9

30

30

GİH

SAVUNMA UZMANI

1

1

1

GİH

SİVİL SAVUNMA UZMANI

2

1

1

GİH

SİVİL SAVUNMA UZMANI

3

1

1

GİH

ŞUBE MÜDÜRÜ

1

50

50

GİH

ŞUBE MÜDÜRÜ

2

40

40

GİH

ŞUBE MÜDÜRÜ

3

52

52

GİH

ŞUBE MÜDÜRÜ

4

45

45

GİH

ŞUBE MÜDÜRÜ

5

2

2

GİH

KÜTÜPHANECİ

5

1

1

GİH

KÜTÜPHANECİ

7

1

1

GİH

MÜTERCİM

4

1

1

GİH

MÜTERCİM

6

1

1

GİH

MÜTERCİM

7

1

1

GİH

PROGRAMCI

1

2

2

GİH

PROGRAMCI

2

4

4

GİH

PROGRAMCI

3

4

4

GİH

PROGRAMCI

4

2

2

GİH

PROGRAMCI

5

2

2

GİH

PROGRAMCI

6

2

2

GİH

ÇÖZÜMLEYİCİ

1

5

5

GİH

ÇÖZÜMLEYİCİ

2

4

4

GİH

ÇÖZÜMLEYİCİ

3

1

1

GİH

ÇÖZÜMLEYİCİ

4

2

2

GİH

ÇÖZÜMLEYİCİ

5

2

2

GİH

PROGRAMCI YARDIMCISI

5

1

1

GİH

PROGRAMCI YARDIMCISI

7

3

3

GİH

PROGRAMCI YARDIMCISI

8

4

4

GİH

ŞEF

3

3

3

GİH

ŞEF

4

16

16

GİH

ŞEF

5

35

35

GİH

ŞEF

6

20

20

GİH

ŞEF

7

13

13

GİH

AYNİYAT SAYMANI

3

1

1

GİH

AMBAR MEMURU

7

1

1

GİH

AMBAR MEMURU

8

1

1

GİH

MEMUR

5

20

20

GİH

MEMUR

6

27

27

GİH

MEMUR

7

29

29

GİH

MEMUR

8

22

22

GİH

MEMUR

9

12

12

GİH

MEMUR

10

11

11

GİH

MEMUR

11

2

2

GİH

SANTRAL MEMURU

10

1

1

GİH

KORUMA VE GÜVENLİK GÖREVLİSİ

5

10

10

GİH

KORUMA VE GÜVENLİK GÖREVLİSİ

6

7

7

GİH

KORUMA VE GÜVENLİK GÖREVLİSİ

7

8

8

GİH

KORUMA VE GÜVENLİK GÖREVLİSİ

8

10

10

GİH

KORUMA VE GÜVENLİK GÖREVLİSİ

9

10

10

GİH

KORUMA VE GÜVENLİK GÖREVLİSİ

10

10

10

GİH

KORUMA VE GÜVENLİK GÖREVLİSİ

11

3

3

GİH

KORUMA VE GÜVENLİK GÖREVLİSİ

12

2

2

GİH

MUTEMET

5

1

1

GİH

SEKRETER

6

2

2

GİH

SEKRETER

7

5

5

GİH

SEKRETER

8

2

2

GİH

DAKTİLOGRAF

5

7

7

GİH

DAKTİLOGRAF

6

15

15

GİH

DAKTİLOGRAF

7

14

14

GİH

DAKTİLOGRAF

8

14

14

GİH

DAKTİLOGRAF

9

15

15

GİH

DAKTİLOGRAF

10

19

19

GİH

DAKTİLOGRAF

11

4

4

GİH

VERİ HAZIRLAMA VE KONTROL İŞLETMENİ

5

5

5

GİH

VERİ HAZIRLAMA VE KONTROL İŞLETMENİ

6

3

3

GİH

VERİ HAZIRLAMA VE KONTROL İŞLETMENİ

7

6

6

GİH

VERİ HAZIRLAMA VE KONTROL İŞLETMENİ

8

2

2

GİH

VERİ HAZIRLAMA VE KONTROL İŞLETMENİ

9

3

3

GİH

VERİ HAZIRLAMA VE KONTROL İŞLETMENİ

10

6

6

GİH

BİLGİSAYAR İŞLETMENİ

5

4

4

GİH

BİLGİSAYAR İŞLETMENİ

6

3

3

GİH

BİLGİSAYAR İŞLETMENİ

7

2

2

GİH

BİLGİSAYAR İŞLETMENİ

8

2

2

GİH

ŞOFÖR

6

1

1

GİH

ŞOFÖR

7

7

7

GİH

ŞOFÖR

8

8

8

GİH

ŞOFÖR

9

6

6

GİH

ŞOFÖR

10

3

3

GİH

ŞOFÖR

11

1

1

GİH

ŞOFÖR

12

3

3

GİH

ŞOFÖR

13

3

3

SHS

DAİRE TABİBİ

1

1

1

SHS

DAİRE TABİBİ

3

1

1

SHS

HEMŞİRE

3

1

1

SHS

HEMŞİRE

4

1

1

SHS

HEMŞİRE

6

1

1

SHS

LABORANT

8

1

1

SHS

LABORANT

9

1

1

THS

MÜHENDİS

1

2

2

THS

MÜHENDİS

2

3

3

THS

MÜHENDİS

4

3

3

THS

MÜHENDİS

5

2

2

THS

MÜHENDİS

6

4

4

THS

MİMAR

1

1

1

THS

MİMAR

3

1

1

THS

MİMAR

4

1

1

THS

TEKNİKER

1

4

4

THS

TEKNİKER

3

1

1

THS

TEKNİKER

4

1

1

THS

TEKNİKER

5

2

2

THS

TEKNİKER

9

2

2

THS

TEKNİSYEN

4

2

2

THS

TEKNİSYEN

5

2

2

THS

TEKNİSYEN

6

3

3

THS

TEKNİSYEN

7

9

9

THS

TEKNİSYEN

8

7

7

THS

TEKNİSYEN

9

4

4

THS

TEKNİSYEN

10

3

3

THS

TEKNİSYEN

11

4

4

THS

TEKNİSYEN

12

3

3

YHS

HİZMETLİ

5

1

1

YHS

HİZMETLİ

6

4

4

YHS

HİZMETLİ

7

17

17

YHS

HİZMETLİ

8

14

14

YHS

HİZMETLİ

9

14

14

YHS

HİZMETLİ

10

13

13

YHS

HİZMETLİ

11

9

9

YHS

HİZMETLİ

12

6

6

YHS

DAĞITICI

7

5

5

YHS

DAĞITICI

8

4

4

YHS

DAĞITICI

9

4

4

YHS

DAĞITICI

10

2

2

EK (I) SAYILI LİSTE

KURUMU : DIŞTİCARET MÜSTEŞARLIĞI

TEŞKİLATI : TAŞRA

İHDAS EDİLEN KADROLAR

SERBEST TUTULAN KADRO

SINIF

ÜNVANI

K/D

ADEDİ

TOPLAM

GİH

BÖLGE MÜDÜRÜ

1

7

7

GİH

BÖLGE MÜDÜR YARDIMCISI

1

14

14

GİH

SERBEST BÖLGE MÜDÜRÜ

1

7

7

GİH

SERBEST BÖLGE MÜDÜR YARD

2

6

6

GİH

İHRACAT MÜDÜRÜ

1

27

27

GİH

İHRACAT MÜDÜRÜ

2

23

23

GİH

İHRACAT MÜDÜRÜ

3

4

4

GİH

LABORATUVAR MÜDÜRÜ

1

1

1

GİH

LABORATUVAR MÜDÜRÜ

2

2

2

GİH

DIŞTİCARET UZMANI

3

1

1

GİH

DIŞTİCARET UZMANI

5

3

3

GİH

DIŞTİCARET UZMAN YARDIMCISI

7

1

1

GİH

ŞEF

3

11

11

GİH

ŞEF

4

5

5

GİH

ŞEF

5

5

5

GİH

ŞEF

6

8

8

GİH

ŞEF

7

10

10

GİH

İHRACAT KONTROL MEMURU

3

44

44

GİH

İHRACAT KONTROL MEMURU

4

38

38

GİH

İHRACAT KONTROL MEMURU

5

62

62

GİH

İHRACAT KONTROL MEMURU

6

48

48

GİH

İHRACAT KONTROL MEMURU

7

44

44

GİH

İHRACAT KONTROL MEMURU

8

75

75

GİH

İHRACAT KONTROL MEMURU

9

36

36

GİH

MEMUR

5

15

15

GİH

MEMUR

6

15

15

GİH

MEMUR

7

15

15

GİH

MEMUR

8

11

11

GİH

MEMUR

9

15

15

GİH

MEMUR

10

18

18

GİH

MEMUR

11

10

10

GİH

MEMUR

12

14

14

GİH

MEMUR

13

2

2

GİH

MUTEMET

8

2

2

GİH

DAKTİLOGRAF

5

2

2

GİH

DAKTİLOGRAF

6

5

5

GİH

DAKTİLOGRAF

7

15

15

GİH

DAKTİLOGRAF

8

3

3

GİH

DAKTİLOGRAF

9

12

12

GİH

DAKTİLOGRAF

10

15

15

GİH

DAKTİLOGRAF

11

6

6

GİH

DAKTİLOGRAF

12

11

11

GİH

DAKTİLOGRAF

13

1

1

GİH

SEKRETER

5

2

2

GİH

SEKRETER

6

2

2

GİH

SEKRETER

7

2

2

GİH

SEKRETER

9

3

3

GİH

BİLGİSAYAR İŞLETMENİ

5

2

2

GİH

BİLGİSAYAR İŞLETMENİ

6

2

2

GİH

BİLGİSAYAR İŞLETMENİ

7

2

2

GİH

BİLGİSAYAR İŞLETMENİ

8

3

3

GİH

ŞOFÖR

5

1

1

GİH

ŞOFÖR

6

1

1

GİH

ŞOFÖR

7

2

2

GİH

ŞOFÖR

8

1

1

GİH

ŞOFÖR

9

1

1

GİH

ŞOFÖR

10

1

1

GİH

ŞOFÖR

11

1

1

GİH

ŞOFÖR

12

1

1

SHS

LABORANT

5

2

2

SHS

LABORANT

6

2

2

SHS

LABORANT

7

2

2

THS

MÜHENDİS

1

3

3

THS

MÜHENDİS

2

2

2

THS

MÜHENDİS

3

2

2

THS

KİMYAGER

2

6

6

THS

KİMYAGER

3

3

3

THS

KİMYAGER

4

3

3

THS

KİMYAGER

5

6

6

THS

KİMYAGER

6

6

6

THS

KİMYAGER

7

10

10

THS

TEKNİSYEN

7

2

2

YHS

HİZMETLİ

5

2

2

YHS

HİZMETLİ

6

1

1

YHS

HİZMETLİ

7

15

15

YHS

HİZMETLİ

8

12

12

YHS

HİZMETLİ

9

7

7

YHS

HİZMETLİ

10

9

9

YHS

HİZMETLİ

11

5

5

YHS

HİZMETLİ

12

13

13

YHS

HİZMETLİ

13

5

5

YHS

BEKÇİ

8

2

2

YHS

BEKÇİ

10

3

3

YHS

BEKÇİ

13

1

1

EK (I) SAYILI CETVEL

KURUMU : DIŞTİCARET MÜSTEŞARLIĞI

TEŞKİLATI : YURTDIŞI

İHDAS EDİLEN KADROLAR

SERBEST TUTULAN KADRO

KADRO SINIFI

ÜNVANI

K/D

ADEDİ

ADEDİ

TOPLAM

GİH

DAİMİ TEMSİLCİ YARDIMCISI

1

1

1

GİH

TİCARET BAŞMÜŞAVİRİ

1

19

19

GİH

TİCARET BAŞMÜŞAVİRİ

2

17

17

GİH

TİCARET BAŞMÜŞAVİRİ

3

16

2

18

GİH

TİCARET BAŞMÜŞAVİRİ

4

12

5

17

GİH

TİCARET MÜŞAVİR YARDIMCISI

5

6

12

18

GİH

TİCARET MÜŞAVİR YARDIMCISI

6

4

12

16

GİH

TİCARET MÜŞAVİR YARDIMCISI

7

4

17

21

EK (IV) SAYILI LİSTE

KURUMU : DIŞTİCARET MÜSTEŞARLIĞI

TEŞKİLATI : MERKEZ

ŞAHSA BAĞLI KADROLAR

SINIF

UNVANI

K/D

ADED

GİH

MÜSTEŞAR YARDIMCISI

1

3

GİH

ANLAŞMALAR GENEL MÜDÜRÜ

1

1

GİH

TEŞVİK VE UYGULAMA GENEL MÜDÜRÜ

1

1

GİH

SERBEST BÖLGELER GENEL MÜDÜRÜ

1

1

GİH

AVRUPA TOPLULUĞU KOORDİNASYON GENEL MÜDÜRÜ

1

1

GİH

DIŞTİCARETTE STANDARDİZASYON GENEL MÜDÜRÜ

1

1

GİH

İTHALAT GENEL MÜDÜRÜ

1

1

GİH

İHRACAT GENEL MÜDÜRÜ

1

1

B- Dayanılan Anayasa Kuralları :

İptal isteminin gerekçesinde dayanılan Anayasa kuralları ıunlardır:

1. "MADDE 6.- Egemenlik, kayıtsız şartsız Milletindir. TürkMilleti, egemenliğini, Anayasanın koyduğu esaslara göre, yetkili eliylekullanır.

Egemenliğin kullanılması, hiçbir surette hiçbir kişiye, zümreyeveya sınıfa bırakılamaz. Hiçbir kimse veya organ kaynağını Anayasadan almayanbir Devlet yetkisi kullanamaz."

2. "MADDE 7.- Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye BüyükMillet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez."

3. "MADDE 10- Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasîdüşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizinkanun önünde eşittir.

Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.

Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanunönünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar."

4. "MADDE 87.- Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev veyetkileri, kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak; Bakanlar Kurulunu vebakanları denetlemek; Bakanlar Kuruluna belli konularda kanun hükmündekararname çıkarma yetkisi vermek; bütçe ve kesinhesap kanun tasarılarınıgörüşmek ve kabul etmek; para basılmasına ve savaş ilânına karar vermek;milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak, Anayasanın 14 üncümaddesindeki fiillerden dolayı hüküm giyenler hariç olmak üzere, genel ve özelaf ilânına, mahkemelerce verilip kesinleşen ölüm cezalarının yerinegetirilmesine karar vermek ve Anayasanın diğer maddelerinde öngörülen yetkilerikullanmak ve görevleri yerine getirmektir."

5. "MADDE 91.- Türkiye Büyük Millet Meclisi, BakanlarKuruluna kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verebilir. Ancak sıkıyönetimve olağanüstü haller saklı kalmak üzere, Anayasanın ikinci kısmının birinci veikinci bölümlerinde yer alan temel haklar,kişi hakları ve ödevleri ile dördüncübölümünde yer alan siyasî haklar ve ödevler kanun hükmünde kararnamelerle düzenlenemez.

Yetki kanunu, çıkarılacak kanun hükmünde kararnamenin, amacını,kapsamını, ilkelerini, kullanma süresini ve süresi içinde birden fazlakararname çıkarılıp çıkarılamayacağını gösterir.

Bakanlar Kurulunun istifası, düşürülmesi veya yasama dönemininbitmesi, belli süre için verilmiş olan yetkinin sona ermesine sebep olmaz.

Kanun hükmünde kararnamenin, Türkiye Büyük Millet Meclisitarafından süre bitiminden önce onaylanması sırasında, yetkinin son bulduğuveya süre bitimine kadar devam ettiği de belirtilir.

Sıkıyönetim ve olağanüstü hallerde, Cumhurbaşkanının Başkanlığındatoplanan Bakanlar Kurulunun kanun hükmünde kararname çıkarmasına ilişkinhükümler saklıdır.

Kanun hükmünde kararnameler, Resmî Gazetede yayımlandıkları günyürürlüğe girerler. Ancak, kararnamede yürürlük tarihi olarak daha sonraki birtarih de gösterilebilir.

Kararnameler, Resmi Gazetede yayımlandıkları gün Türkiye BüyükMillet Meclisine sunulur.

Yetki kanunları ve bunlara dayanan kanun hükmünde kararnameler,Türkiye Büyük Millet Meclisi komisyonları ve Genel Kurulunda öncelikle veivedilikle görüşülür.

Yayımlandıkları gün Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmayankararnameler bu tarihte, Türkiye Büyük Millet Meclisince reddedilenkararnameler bu kararın Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte, yürürlüktenkalkar. Değiştirilerek kabul edilen kararnamelerin değiştirilmiş hükümleri, budeğişikliklerin Resmî Gazetede yayımlandığı gün yürürlüğe girer."

6-. "MADDE 128.- Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri vediğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlüoldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli, memurlar ve diğerkamu görevlileri eliyle ygörülür.

Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları,görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğerözlük işleri kanunla düzenlenir.

Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunlaözel olarak düzenlenir."

7. "MADDE 138.- Hakimler, görevlerinde bağımsızdırlar;Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hükümverirler.

Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisininkullanılmasında mahkemelere ve hakimlere emir ve talimat veremez; genelgegönderemez; tavsiye ve telkinde bulunamaz.

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargıyetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veyaherhangi bir beyanda bulunulamaz.

Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymakzorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretledeğiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez."

8. "MADDE 153.- Anayasa Mahkemesinin kararları kesindir.İptal kararları gerekçesi yazılmadan açıklanamaz.

Anayasa Mahkemesi bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenintamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu gibi hareketle, yeni biruygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemez.

Kanun, kanun hükmünde kararname veya Türkiye Büyük Millet Meclisiİçtüzüğü ya da bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığıtarihte yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmününyürürlüğe gireceği tarihi ayrıcakararlaştırabilir. Bu tarih, kararın ResmîGazetede yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez.

İptal kararının yürürlüğe girişinin ertelendiği durumlarda,Türkiye Büyük Millet Meclisi, iptal kararının ortaya çıkardığı hukukî boşluğudolduracak kanun tasarı veya teklifini öncelikle görüşüp karara bağlar.

İptal kararları geriye yürümez.

Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazetede hemen yayımlanır veyasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek vetüzelkişileri bağlar."

9. "MADDE 163.- Genel ve katma bütçelerle verilen ödenek,harcanabilecek miktarın sınırını gösterir. Harcanabilecek miktar sınırınınBakanlar Kurulu kararıyla aşılabileceğine dair bütçelere hüküm konulamaz.Bakanlar Kuruluna kanun hükmünde kararname ile bütçededeğişiklik yapmak yetkisiverilemez. Cari yıl bütçesindeki ödenek artışını öngören değişikliktaşarılarında ve carî ve ileriki yıl bütçelerine malî yük getirecek niteliktekikanun tasarı ve tekliflerinde, belirtilen giderleri karşılayabilecek malîkaynak gösterilmesi zorunludur."

III- İLK İNCELEME :

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Yekta GüngörÖZDEN, Güven DİNÇER, Yılmaz ALİEFENDİOĞLU, Selçuk TÜZÜN, Ahmet N. SEZER, HaşimKILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER ve Lütfi F.TUNCEL'in katılmalarıyla 4.7.1994 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında,dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğündurdurulması isteminin Başkanlıkça belirlenecek başka bir günde incelenmesineoybirliğiyle karar verilmiştir.

IV- ESASIN İNCELENMESİ :

Davanın esasına ilişkin rapor, dava dilekçesi ve ekleri,yürürlüğün durdurulması ve iptali istenilen Kanun Hükmünde Kararname kuralları,dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri ve öteki yasama belgeleriokunduktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A- Kanun Hükmünde Kararname Hakkında Genel Açıklama :

Kanun Hükmünde Kararname (KHK) Kurumu, 22.9.1971 günlü ve 1488sayılı Yasa ile 1961 Anayasası'nın 64. maddesinde yapılan değişiklik sonucuhukukumuza girmiştir. Bu değişikliğin gerekçesinde "Parlamenterrejimlerde, kanun yapmanın belli usullere uyulmak zorunluluğu sebebiyle zamanaldığı ve gecikmeler meydana getirdiği bir gerçektir. Değişen iktisadî vesosyal şartların gereği olarak bazı hukuk kurallarının bu usuller dışındayürürlüğe konulabilmesi çağdaş devlet anlayışının tabiî sonucu olarak karşımızaçıkmaktadır.

Anayasa'nın 5. maddesi hükmünün prensibini bozmamak ve her haldeönceden yasama meclislerince esasları bir kanunla tesbit olunan sınırlariçerisinde kalmak kaydıyla hükümete KHK'ler çıkarma yetkisinin verilmesi ve buyetkiyi düzenleyen hükmün TBMMnin genel olarak görev ve yetkilerini belirleyen64. maddesine eklenmesi uygun görülmüştür." denilmektedir. KHK'ler,temelde 1961 Anayasası'ndançok farklı olmamakla birlikte 1982 Anayasası'ndakimi yeniliklerle ve fakat benzer gerekçelerle 91. maddede düzenlenmiştir.Böylece, hem yürütme organını güçlendirmek hem de değişen ekonomik ve sosyalkonuların ortaya çıkardığı sorunlara ivedi çözümler bulmak amacına ulaşılmakistenilmiştir.

Olağan dönemlerde çıkarılan KHK'lerin mutlaka bir yetki yasasınadayanması zorunludur. Yetki Yasası'nın içeriği ve öğeleri de Anayasa'nın 91.maddesinde belirlenmiştir. 87. maddede ise Bakanlar Kurulu'na "bellikonularda" KHK çıkarma yetkisi vermek TBMM'nin görev ve yetkileri arasındasayılmıştır.

Bakanlar Kurulu'nun belli bir konuda KHK çıkarabilmesi içinöncelikle TBMM tarafından kendisine bu konuda yasa ile bir yetkinin verilmişolması gerekir. Bakanlar Kurulu, bir yasa ile önceden yetkilendirilmedikçe,kendiliğinden KHK çıkartamaz. Yasa ile verilen yetkiye dayanılarak çıkartılanKHK, yürürlükteki yasa hükümlerini kaldırabilmekte ve değiştirebilmekte, başkabir anlatımla yasanın hukuksal gücüne sahip bulunmaktadır.Yasama yetkisinin,"kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak" öğelerini içerdiğikuşkusuzdur. KHK, yürürlükteki yasa hükümlerini kaldırabilmekte vedeğiştirebilmektedir.

Anayasa'da öngörüldüğü biçimi ile KHK'ler yapısal (organik-uzvî)bakımdan yürütme organı işlemi, işlevsel (fonksiyonel) yönden ise yasama işleminiteliğindedirler. Ancak, Türkiye Büyük Millet Meclisi verdiği yetkiyi bir yasaile her zaman geri alabileceği gibi kendisine sunulan KHK'leri aynen kabuletmek ya da reddetmek zorunda olmayıp dilediğinde değiştirerek de kabuledebilir. Bakanlar Kurulu'na KHK çıkarma yetkisinin verilmesi, yasayladüzenlemesi gereken konuların yasama alanından çıkarılıp yürütme organınındüzenleme alanına sokulması sonucunu doğurmaz. Bu nedenle, Bakanlar Kurulu'naKHK çıkarma yetkisinin verilmiş olması Anayasa'nın 7. maddesinde öngörülen"Yasama yetkisinin devredilmezliği" ilkesini ortadan kaldırmaz.

Bakanlar Kurulu'na KHK çıkarılabilmesine yetki veren yasada yeralması zorunlu öğeler Anayasa'nın bu konuya ilişkin 91. maddesinin ikincifıkrasında gösterilmiştir. Buna göre :

"Yetki kanunu, çıkarılacak kanun hükmünde kararnameninamacını, kapsamını, ilkelerini, kullanma süresini ve süresi içinde birden fazlakararname çıkarılıp çıkarılamayacağını gösterir." Bundan anlaşılacağı gibiyetki yasası, yürürlüğe konulacak KHK'nin amacını, kapsamını, ilkelerini,kullanma süresini ve bu süre içinde birden çok kararname yürürlüğe konulupkonulamayacağını belirtmek zorundadır. Bakanlar Kurulu'na verilen türevselyetki, yasada öngörülen amaç, ilke, kapsam ve süre ile sınırlı bir yetkidir. Ohalde, yetki yasasında Anayasa'nın belirlediği öğelerin belli bir içeriğe kavuşturularaksomutlaştırılması gerekir.

Bakanlar Kurulu'na KHK çıkarma yetkisinin "bellikonularda" verilebileceği 1961 Anayasası'nın 64. maddesinde açıkçabelirtildiği halde, 1982 Anayasası'nın yetki yasasının sahip olması gerekenöğelerini gösteren 91. maddesinde bu koşul yer almamaktadır. Ancak, 1982Anayasası'nın 87. maddesinde "... Bakanlar Kuruluna belli konularda KanunHükmünde Kararname çıkarma yetkisi vermek..." TBMM'nin görev ve yetkileriarasında sayılmış bulunmaktadır. Bu nedenle, 91. maddede "bellikonularda" ifadesinin yer almaması bir noksanlık sayılamaz. Çünkü, 87.maddede, Bakanlar Kurulu'na verilecekKHK çıkarma yetkisinin ancak bellikonularda olabileceği açıkça gösterilmektedir. Bu durumda, Türkiye Büyük MilletMeclisi, Bakanlar Kurulu'na ancak belli konularda bu yetkiyi verebilir; herkonuyu kapsayacak biçimde bir KHK çıkarma yetkisi veremez. KHK'ninkonusununyetki yasasında belirlenmesi zorunludur. Yetki, somutlaştırılmış ve belli birkonuda tanınmalıdır. Bakanlar Kuruluna sınırları belirsiz bir konuda KHKçıkarma yetkisi verilemez. KHK'nin konusu da yetki yasasında belirlenençerçevenin dışına çıkamaz. KHK'nin yetki yasasında belirtilen amaç, kapsam veilkelere de uygun olması gerekir. Verilen yetkinin konusunun yasadagösterilmesi zorunluluğunun bu yasaya dayanılarak yürürlüğe konulan KHK'lerinyetki yasası kapsamı içinde kalıp kalmadıklarının hemyargısal hem de siyasaldenetimlerinin yapılması yönünden çok büyük bir önemi vardır. Yetki Yasası'nınkapsamı dışında yürürlüğe konulan veya başka bir anlatımla yasanın öngörmediğibir konuda düzenleme yapan bir KHK'nin Anayasa'ya aykırı olacağı kuşkusuzdur.Anayasa'da kimi konuların KHK'lerle düzenlenmesi yasaklanmaktadır. 91. maddeninbirinci fıkrasında "Türkiye Büyük Millet Meclisi, Bakanlar Kuruluna kanunhükmünde kararname çıkarma yetkisi verebilir. Ancak, sıkıyönetim ve olağanüstühaller saklı kalmaküzere, Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikincibölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile dördüncübölümünde yer alan siyasî haklar ve ödevler kanun hükmünde kararnamelerledüzenlenemez." denilmektedir.

Buna göre, Anayasa'nın KHK'lerle düzenlenemeyeceğini belirlediğikonularda TBMM tarafından Bakanlar Kurulu'na düzenlemede bulunması için biryetki verilmesi de olanaksızdır. Verilen yetkinin konusunun belli olmasının,Anayasa'nın 91. maddesindeki "yetki verilemeyecek konular"ıdakapsayıp kapsamadığının incelenebilmesi yönünden de önemi büyüktür.

Bu nedenlerle, Bakanlar Kurulu'nun hangi konularda KHKçıkarabileceği Yetki Yasası'nda açıkça belirtilmeli ve verilen yetki konuyönünden mutlaka belirgin olmalıdır. Anayasa'nın 91. maddesine göre YetkiYasası'nda çıkarılacak KHK'nin "amacı", "kapsamı" ve"ilkeleri"nin de belirtilmesi gerekir. Amaç, Bakanlar Kurulu'nunkendisine verilen yetki ile neleri gerçekleştirmesinin istendiğinibelirlediğinden yetki yasasında KHK'nin amacı da somut olarak açıklanmalıdır.KHK'nin amacı ve kapsamı da konusu gibi geniş içerikli her yöne çekilebilecekbiçimde genel anlatımlarla gösterilmemeli; değişik yorumlamaya elverişliolmamalıdır. KHK'nin yetki yasasında gösterilen amaç ve kapsam doğrultusunda,verilenilkelere uygun çıkarılıp çıkarılmadığının saptanması hem yargısal hem desiyasal denetim yönünden zorunludur. KHK, yasada gösterilen amacı dışındayürürlüğe konulmuşsa ya da yetkinin kapsamını aşıyorsa veya ilkelere uygundeğilse bu durumu onu yetki yasasına ve dolayısıyla Anayasa'ya aykırı düşürür.

Anayasa'ya göre yetki yasasında, Bakanlar Kurulu'na verilenyetkinin süresinin de gösterilmesi zorunludur. Bu zorunluluk, Türkiye BüyükMillet Meclisi'nin yetkilerini çok uzun bir süre yürütme organına vermektenalıkoymaktadır.

Yasada öngörülen sürenin bitiminden sonra çıkarılan KHK'ninAnayasa'ya aykırı düşeceği kuşkusuzdur. Ancak, yetki süresi içerisindeçıkarılmış olan KHK'ler yasadaki sürenin bitiminden sonra da Türkiye BüyükMillet Meclisi'nce onaylanmış olmasalar da geçerliliklerini korurlar.

Anayasa'nın 91. maddesinde ayrıca "Kanun hükmündekararnameler, Resmî Gazetede yayımlandıkları gün yürürlüğe girerler. Ancak,kararnamede yürürlük tarihi olarak daha sonraki bir tarih de gösterilebilir.Kararnameler, Resmî Gazetede yayımlandıkları gün Türkiye Büyük Millet Meclisinesunulur.

Yetki kanunları ve bunlara dayanan kanun hükmünde kararnameler, TürkiyeBüyük Millet Meclisi komisyonları ve Genel Kurulunda öncelikle ve ivediliklegörüşülür.

Yayımlandıkları gün Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmayankararnameler bu tarihte, Türkiye Büyük Millet Meclisince reddedilenkararnameler bu kararın Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte, yürürlüktenkalkar. Değiştirilerek kabul edilen kararnamelerin değiştirilmiş hükümleri, budeğişikliklerin Resmî Gazetede yayımlandığı gün yürürlüğe girer."denilmektedir.

B- KHK'nin Yargısal Denetimi :

Anayasa'ya göre KHK'ler Türkiye Büyük Millet Meclisi'nindenetimine bağlıdırlar. Anayasa'nın 91. maddesinde "Kararnameler, ResmîGazete'de yayımlandıkları gün Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulur.

Yetki kanunları ve bunlara dayanan kanun hükmünde kararnameler,Türkiye Büyük Millet Meclisi komisyonları ve Genel Kurulunda öncelik veivedilikle görüşülür." denilmektedir. Öncelik ve ivedilik koşuluyla, yetkiyasalarının gecikmeden çıkarılabilmesi ve çıkarıldıktan sonra da yürürlüğekonulan KHK'lerin aynı biçimde Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kararabağlanması istenilmiştir.

Anayasa'da KHK'lerin siyasal denetimi yanında yargısal denetimi deöngörülmüştür. KHK'ler, işlevsel (fonksiyonel) yönden yasama işlemi niteliğindeolduklarında bunların yargısal denetimlerinin yapılması görev ve yetkisi deAnayasa Mahkemesi'ne verilmiştir. Anayasa'nın 148., 150., 151., 152. ve 153.maddelerihükümlerine göre, KHK'lerin Anayasa'ya biçim ve esas bakımlarından uygunluğunuAnayasa Mahkemesi denetler.

KHK'nin yargısal denetiminin sözkonusu olduğunda KHK'nin dayandığıyetki yasasının öncelikle Anayasa'ya daha sonra da KHK'nin kendisinin hem yetkiyasasına hemde Anayasa'ya uygunluğu sorunlarının çözümlenmesi gerekir.Hernekadar, Anayasa'nın 148. maddesinde KHK'lerin yetki yasalarına uygunluğunundenetlemesinden değil yalnızca Anayasa'ya biçim ve esas bakımlarındanuygunluğunun denetlenmesinden söz edilmekte ise de, Anayasa'ya uygunlukdenetiminin içerisine öncelikle KHK'nin yetki yasasına uygunluğunun denetimigirer. Çünkü, Anayasa'da, Bakanlar Kuruluna ancak yetki yasasında belirtilensınırlar içerisinde KHK çıkarma yetkisi verilmiştir. Yetki yasası olmazsa(Anayasa mad. 121 dışında) KHK olamaz. Bu yetkinin dışına çıkılması KHK'yiAnayasa'ya aykırı duruma getirir. Böylece, KHK'nin yetki yasasına aykırı olmasıAnayasa'ya aykırı olması ile özdeşleşir. Nitekim, 335 ve 347 sayılı KHK'lerdayandırıldıkları 3268, 3347 ve 3479 sayılı Yetki Yasalarının kapsamı dışındakalmaları nedeniyle; 493, 501, 502, 503, 508, 509, 510, 511, 512, 513, 514,515, 516, 517, 518, 519, 520, 521 ve 524 sayılı KHK'ler ise dayandıkları 3911sayılı Yetki Yasası'nın iptalinedeniyle Anayasa'ya aykırı görülerek iptaledilmişlerdir.

Olağanüstü Hal KHK'leri dayanaklarını doğrudan doğruya Anayasa'dan(mad. 121) alırlar. Bu tür KHK'lerin bir yetki yasasına dayanması gereklideğildir. Buna karşın, olağan HKH'lerin bir yetki yasasına dayanmalarızorunludur. KHK'ler, yasa gücünü dayandıkları yetki yasasından alırlar. Bunedenle KHK'ler ile dayandıkları yetki yasası arasında çok sıkı bir bağ vardır.

Yetki Yasası, KHK ve KHK'nin Türkiye Büyük Millet Meclisi'nceaynen ya da değiştirilerek kabulü birbirinden bağımsız işlemler olmayıpAnayasa'da öngörülen bir sürecin değişik aşamalarıdır. KHK'nin yetki yasası ileolan bağı, KHK'yi aynen ya da değiştirerek kabul eden yasa ile kesilir. Buyasa, KHK'yi kendi bünyesine alarak genel anlamdabir yasa niteliğinedönüştürür. Bu nedenle, KHK ile dayandığı yetki yasası arasındaki bağ KHK'ninaynen ya da değiştirilerek yasaya dönüşmesine kadar devam etmektedir. KHK, yasagücünü, dayandığı yetki yasası ile konulan esaslara uygunluğu ve yetkiyasasının da Anayasa'ya uygunluğu varsayıldığı için kazanmaktadır. Yetkiyasasının Anayasa'ya aykırılığının saptanması ya da bu nedenle iptaline karar verilmesidurumunda, bu varsayım gerçekleşmediğinden, bu yasaya dayanılarak çıkartılanKHK Anayasal dayanaktanyoksun kalır. Bu durumda KHK, Anayasa'nın uygun gördüğüölçünün ötesinde verilen bir yetkinin kullanılması sonucu çıkartılmış olmasınedeniyle Anayasa'ya aykırılık oluşturur. KHK; yetki yasasına ve içeriğiyönünden de Anayasa'ya aykırı bulunmasa bile dayandığı yetki yasası Anayasa'yaaykırı ise bu nedenle iptali gerekir.

KHK'nin Anayasa'ya uygun bir yetki yasasına dayanması geçerliliğinön koşuludur. Bir yetki yasasına dayanmadan çıkartılan veya dayandığı yetkiyasası Anayasa'ya aykırı olan bir KHK'nin kuralları, içerikleri yönündenAnayasa'ya aykırılık oluşturmasalar bile, Anayasa'ya uygunluğundan sözedilemez. Öbür yönden, KHK'lerin Anayasa'ya uygunluk denetimleri yasalarındenetimlerinden farklıdır. Anayasa'nın 11. maddesinde; "Kanunlar Anayasayaaykırı olamaz." denilmektedir. Bu nedenle yasaların denetimde, onlarınyalnızca Anayasa kurallarına uygun olup olmadıkları saptanır. KHK'ler ise konu,amaç, kapsam ve ilkeleri yönünden hem dayandıkları yetki yasasına hem deAnayasa'ya uygun olmak zorundadırlar.Bu nedenlerle, KHK kurallarının içerikleryönünden de Anayasa'ya uygunluk denetiminin yapılabilmesi için öncelikle ortadaAnayasa'ya uygun bir yetki yasasının varlığı gerekir.

KHK'lerin Anayasa'ya aykırılığı saptanmış ya da bu nedenle iptaledilmiş bir yetki yasasına uygun olup olmadığının incelenmesi ise denetimianlamsız kalır. Çünkü Anayasa'ya aykırı bir yetki yasasına dayanılarakçıkartılan KHK'lerin Anayasa'ya uygun görülmesi olanaksızdır.

Yetki yasasının iptalinin, bu yasaya dayanılarak çıkartılanKHK'lere etkisinin Anayasa'nın 153. maddesi çerçevesinde değerlendirilmesiuygun değildir. Çünkü, Anayasa'nın 153. maddesindeki "İptal kararlarıgeriye yürümez." kuralına dayanarak, yetki yasasının iptaline ilişkinkararın, Resmî Gazetede yayımı gününe kadar çıkarılan KHK'lerin etkilenmeyeceğibiçiminde bir ilke de konulamaz.

Bütün bu nedenlerle dayandığı yetki yasasının Anayasa'yaaykırılığı saptanan ya da iptaline karar verilen KHK'lerin, Anayasa'nınBaşlangıç'ındaki "Hiçbir kişi ve kuruluşun, bu Anayasada gösterilenhürriyetçi demokrasi ve bunun icaplarıyla belirlenmiş hukuk düzeni dışınaçıkamayacağı", 2. maddesindeki "Hukuk devleti" ilkeleriyle 6.maddesindeki "Hiç kimse veya organ kaynağını Anayasadan almayan bir Devletyetkisi kullanamaz." kuralıve KHK çıkarma yetkisine ilişkin 91. maddesiylebağdaştırılmaları olanaksızdır.

Bir yetki yasasına dayanmadan çıkartılan, yetki yasasının kapsamıdışında kalan, dayandığı yetki yasasının Anayasa'ya aykırılığı saptanan ya daAnayasa'ya aykırılığı nedeniyle iptal edilen KHK'lerin anayasal konumlarıbirbirinden farksızdır. Böyle durumlarda KHK'ler anayasal dayanaktan yoksunbulunduklarından içerikleri Anayasa'ya aykırı bulunmasa bile dava açıldığındaiptalleri gerekir.

C- 534 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Anayasa'ya AykırılığıSorunu :

Dava dilekçesinde 534 sayılı "Dış Ticaret MüsteşarlığıTeşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname"nin, Anayasa'nın6., 7., 10., 87., 91., 128., 138., 153. ve 163. maddelerine aykırı olmasınedeniyle iptaline karar verilmesi istenilmiştir. Ancak, 2949 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 29. maddesi hükmügereğince Anayasa Mahkemesi, Anayasa'ya aykırılık konusunda ilgililertarafından ileri sürülen gerekçelere dayanmakzorunda değildir. İstemle bağlıkalmak koşuluyla başka bir gerekçe ile de Anayasa'ya aykırılık kararıverebilir.

Dava konusu edilen 534 sayılı Kanun Hükmünde Kararname 18.5.1994gün ve 3990 sayılı Yetki Yasası'na dayanılarak çıkartılmıştır. KHK'nindayandığı 3990 sayılı Yetki Yasası ise Anayasa Mahkemesi'nin 5.7.1994 gün veEsas 1994/50, Karar 1994/44-2 sayılı kararıyla iptal edilmiştir.

Böylece, 534 sayılı KHK anayasal dayanaktan yoksun kalmıştır.

KHK'lerin yargısal denetimi bölümünde açıklanan nedenlerleAnayasa'ya aykırı görülerek iptal edilen 3990 sayılı Yetki Yasası'nadayanılarak çıkarılmış bulunan 534 sayılı KHK Anayasa'nın Başlangıç'ında yeralan egemenliği "Millet adına kullanmağa yetkili kılınan hiçbir kişi vekuruluşun, bu Anayasada gösterilen hürriyetçi demokrasi ve bunun icaplarıylabelirlenmiş hukuk düzeni dışına çıkılamayacağı", 2. maddesindeki"hukuk devleti", 6. maddesindeki "Hiçbir kimse veya organkaynağını Anayasadan almayan bir devlet yetkisi kullanamaz.", ilkeleriyle,KHK çıkarmayetkisine ilişkin 91. maddesine aykırıdır. Bu gerekçe karşısındadava dilekçesinde ileri sürülen diğer aykırılık nedenlerin üzerindedurulmaksızın KHK'nin iptali gerekir.

Güven DİNÇER, Haşim KILIÇ, Sacit ADALI ve Lütfi F. TUNCEL bugörüşe katılmamışlardır.

V- SONUÇ :

2.6.1994 günlü, 534 sayılı "Dış Ticaret Müsteşarlığı Teşkilatve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname"nin;

A- Yürürlüğün durdurulması isteminin REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE, B-Dayanağını oluşturan 18.5.1994 günlü, 3990 sayılı Yetki Yasasının AnayasaMahkemesi'nin 5.7.1994 günlü, Esas 1994/50, Karar 1994/44-2 sayılı kararıylaiptal edilmesi nedeniyle Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Güven DİNÇERve Lütfi F. TUNCEL'in "Kanun Hükmünde Kararname'nin, kamu görevlileri içinyeni kadrolar ihdasına ve kamu görevlilerine yeni haklar verilmesine imkântanıyan hükümleri yönünden iptali gerektiği", Haşim KILIÇ ile SacitADALI'nın ise "Kararnamenin dayanağını oluşturan yetki yasasının iptali,önceden çıkarılmış kararnamenin iptal gerekçesi olamayacağı" yolundakikarşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

8.7.1994 gününde karar verildi.

KARŞIOYYAZISI VE DEĞİŞİK İPTAL GEREKÇESİ

Esas Sayısı : 1994/56

Karar Sayısı : 1994/51

I. İptal Kararının Gerekçesine Katılmama Nedenlerimiz :

İptal gerekçesi, yetki kanununun iptali halinde ona dayanırılarakçıkarılan KHK'lerin de başkaca bir Anayasaya uygunluk incelemesi yapılmasınagerek olmadan iptali gerektiği düşüncesine dayanmaktadır:

1- Anayasa Mahkemesi'nin 17.7.1990 tarihli ve E. 1990/1, K.1990/21sayılı GAP kararında bu konu tartışılmış ve aşağıdaki görüş benimsenmiştir.

"Anayasa'nın 153. maddesinde, Anayasa Mahkemesi'nin iptalkararlarının geriye yürüyemeyeceği öngörülmüştür. Geriye yürümezlik ilkesi,böylece, Anayasa yargısında benimsenen bir sistem olarak Anayasa'da dayeralmıştır. Ancak öğretide, Anayasa Mahkemesi ve diğer yüksek mahkemekararlarında, geriye yürümezlik ilkesine zaman zaman değişik yorumlargetirilmiştir. İptal kararları, idarî yargıda "bildirici" nitelikteolmasına karşılık günümüz Anayasa yargısında, "kurucu" niteliktekararlardır. Bu yüzden, Anayasa Mahkemesi iptal kararlarının genelde idarîyargı kararları gibi geçmişe değil, geleceğe yönelik olması doğaldır. İptalkararının geriye yürümezliği ilkesi ve bu kararların sonuçları genelde yönetselve yargısal uygulamaya yönelik olmakta, anlam ve etkileri idarece kurulanyönetsel işlemler ya da yargı organları tarafından alınan kararlarla hayatiyetkazanmaktadır. Yönetsel işlemlere karşı açılan iptal davalarının idarî yargı,diğer uyuşmazlıklarınadlî yargı yerinde görülmeleri sırasında sorun, yargısalçözüme kavuşmaktadır. Yetki yasalarına dayanılarak çıkarılan ve yapısı veetkileri yönünden yasa benzeri bulunan KHK'lerin Anayasa'ya uygunluğunundenetlenmesi Anayasa Mahkemesi'nin görevi olduğundanyetki yasasının iptalinin,buna dayanan KHK'lere etkisi doğrudan Anayasa Mahkemesi'nin değerlendirme alanıiçinde kalmaktadır.

Yetki yasasının iptalinin, buna dayanılarak çıkartılan KHK'lereetkisi konusunda tek ve kesin bir esas koymaya ve bu doğrultuda yorum yapmayaolanak yoktur. Olayın Anayasa Mahkemesi önüne getiriliş biçimi, yani iptaldavası ya da itiraz yolu ile aykırılık savında bulunulmuş olması değişiksonuçlar ortaya çıkarabilir. Ayrıca, KHK'nin dayandığı yetki yasasının iptalgerekçesi, iptali istenen KHK'nin anayasal durumunu belirleyecektir. Bubakımdan, öncelikle 3479 sayılı Yetki Yasası'nın Anayasa'ya aykırılığınedeniyle iptali gerekçesi üzerinde durmak gerekir."

Bu karar, yetki kanununun iptalinin, buna dayanan KHK'lerinmutlaka iptalinin gerektiği düşüncesini kabul etmemektedir. İptal kararındaKHK'nin dayandığı yetki kanununun iptali konusu dışında herhangi bir gerekçeningözönünde tutulmaması ve tartışılmaması düşüncesine katılmıyoruz.

2- Anayasa Mahkemesi'nin KHK'lerle ilgili davalarda yaptığıinceleme bir bütün olarak Anayasa'ya uygunluk denetimidir. Yoksa KHK'nin yetkiyasasına göre incelenip denetlenmesi değildir.

Yetki yasasında verilen yetkinin varlığının ve sınırlarınıntartışılması anayasal yetkinin ve unsurlarının tartışılmasıdır. Bu nedenlerleincelemenin yalnızca yetki yasasının yürürlüğü ile sınırlı tutulması, biçimselunsurların öne çıkarılarak özün ihmali ve sonuç olarak da anayasal denetimin daraltılmasıdır.Anayasa'ya uygunluk denetiminde, çeşitli yollardan AnayasaMahkemesi önüne gelenkonuların esastan incelenerek bunların üzerindeki Anayasa'ya aykırılıkgölgesinin kaldırılması temel yorum kuralı olmalıdır. Bu amaçla incelemedeşekil unsurlarını ve ön meseleleri olabildiğince azaltarak işin özününincelenmesi yoluna gidilmelidir.

3- İptal davasına konu edilen KHK, çıkarılmasına yetki veren 3911sayılı Yetki Kanunu iptal edilmeden önce ve yetki yasasının Anayasa'yaaykırılığı hususunda Anayasa Mahkemesi'nce herhangi bir tesbit yapılmadığı veyetkinin eksiksiz var olduğu bir dönemde çıkarılmış ve yürürlüğe girmiştir.

Yetki yasaları, yasama organınca yürütmenin belirli konularda veyasada öngörülen amaç, ilke ve süre ile sınırlı olarak yasal düzenleme yapmaklayetkili kılınmasıdır. Bu hususlar, Anayasamızın 87. ve 91. maddelerinde kuralabağlanmıştır.

Yürütme tarafından yasal düzenleme yetkisinin KHK olarakkullanılması yürütmenin diğer yetkilerinin kullanılmasından farklı değildir.Yetkinin, kullanıldığı gün yasal temeller ve sınırlar içinde kullanılmış olmasıyeterlidir. Yetkinin kullanılmasından sonra yetkili organın yetkisininkaldırılması o organın daha önce yaptığı işlemleri yetki yönünden kusurlu halegetirmez. Ortada yetki yasasına dayanılarak ve yasal usullere göre konulmuş birKHK vardır. Sırf daha sonrakalkan bir yetki nedeniyle KHK'nin Anayasa'ya aykırısayılması yürütmeye verilen "yetki"nin doğasına ve devletindevamlılığı anlayışına aykırıdır.

4- Daha önce Anayasa Mahkemesi'nce iptal edilen 3911 sayılı YetkiYasası'na dayanılarak çıkarılan pek çok KHK, (503, 508, 514, 520 ve 524 sayılıKHK'ler) dayandıkları yetki yasasının iptali gerekçesiyle iptal edildiklerihalde Anayasa Mahkemesi'nce altı ay süreyle ayrıca yürürlükte bırakılmışlardır.İptal edilen KHK'lere bir süre yaşam hakkı veren anlayış ile yetki yasasınıniptalinden sonra ona dayanılarak çıkarılan KHK'lerin başka bir neden ve gerekçearamadan iptali gereğini benimseyen anlayış birbirleriyle çelişki içindedirler.

5- Anayasamız, 146-153. maddeleri ile Anayasa'ya uygunlukdenetiminde "dava" esasına dayanan bir denetim biçimini ve yargısalsistemi kabul etmiştir. Bu yüzden, Anayasa Mahkemesi, ancak, Anayasaca yetkilikılınan siyasal organlar veya mahkemelerce önüne getirilen davalarıinceleyebilir. Anayasamız, Anayasa Mahkemesi'nce bir yasanın veya yasakuralının iptali halinde benzeri bir yasa veya yasa kuralının talep olmadankendiliğinden incelenip iptaline imkan tanımamaktadır.

Daha önce bazı örneklerde gördüğümüz gibi Yetki Yasası iptaledilmesine rağmen bu Yasaya dayanılarak çıkarılan bir çok KHK dava edilmediğiiçin yürürlüktedir. Bu durum iptal öncesinde çıkarılan KHK'lerin Anayasa'yaaykırılık yönünden herhangi bir rahatsızlık yaratmadığı gerçeğinigöstermektedir.

Yukarıdaki nedenlerle iptal kararını, yetki yasasının iptalinedayandıran ve her yönüyle Anayasa'ya uygunluk incelemesine yer vermeyen iptalgerekçesine katılmıyoruz.

II- İptal kararının bir bölümüne katılma gerekçesi :

Anayasa'nın 161. maddesine göre devletin ve (kamu iktisaditeşebbüsleri dışında kalan) bütün kamu tüzel kişilerin harcamaları yıllıkbütçelerle yapılır.

160. maddeye göre Genel ve Katma bütçeli idarelerin gelir vegiderleri ile malları TBMM adına Sayıştay'ca denetlenir.

87. maddede ise, Kanun biçiminde oluşan bütçeler yapma ve kabuletme görevi TBMM'ne aittir.

Anayasa'nın Devlet harcamalarını düzenleyen bu üç maddesi,Devletin malî yapısının temelini oluşturur.

KİT istisnası dışında, bütün Devlet gelirleri ve giderleri bütçedegörülmelidir. Devlet gelirlerini yasalaştırmak ve bunların bütçe yılı içindetoplanmasına ve harcanmasına izin vermek TBMM varlık nedenlerindendir ve hiçbirorgana devredilemez.

Bütçe harcamalarının en önemli bir bölümünü personel harcamalarıteşkil eder. Personel harcamaları ise kamu görevlilerine ödenecek aylıklarınağırlıklı olduğu bir harcama bölümüdür.

Personelle ilgili yasalar ve personel istihdamına izin veren kadroyasaları, bütçe harcama kalemleri olarak mutlaka yasa biçimindedüzenlenmelidirler. Yekti yasaları ile kamu personeline ait harcamalar ve kadrotahsisine ilişkin düzenleme yapma yetkisi KHKlerle Bakanlar Kurulunabırakılamaz. Yetki Kanunlarında personelle ilgili olarak verilen yetkiler,harcama kalemleri veya yeni personel kadroları ihdası biçiminde yorumlanamaz.

Bu nedenlerle KHK'nin kamu personeline yeniözlük haklar tanıyan vepersonel kadrosu ihdas eden bölümlerini Anayasa'nın 87., 160 ve 161.maddelerine aykırı buluyor ve ilgili bölümün iptaline bu gerekçelerlekatılıyoruz. Ancak KHK'nin bu hükümleri dışında kalan kuruluş, görev ve yetkiile ilgili düzenlemelerinin iptaline de karşıyız.

KARŞIOYGEREKÇESİ

Esas Sayısı : 1994/56

Karar Sayısı : 1994/51

Çoğunluk gerekçesinde özetle; 3990 sayılı Yetki Yasası iptaledilmiş olduğundan buna dayanılarak çıkarılmış KHK'lerinde yasal dayanağıkalmayacağından esasın incelenmesine geçmeden iptali gerekir denilmektedir.

Dava konusu KHK'nin esasına geçilerek Anayasal denetimi yapılmalıidi. Salt "yasal dayanağı kalmadığı gerekçesinden" hareketle esasageçmeden Anayasa'ya aykırı görüp iptal etmek mümkün değildir.

KHK'ler Anayasa'nın 91. maddesi gereğince yetki yasasındabelirtilen çerçeve içinde çıkarılabilir. Yani KHK'yi çıkarma yetkisi bu yasaile verilir. KHK'nin çıktığı tarihte yetki yasası yürürlükte olduğuna, yanibuna dayanarak çıkarıldığına göre "yasal dayanaktan yoksundur" demekhukuka uygun düşmez. KHK hukuk alemine çıktığı tarihte yetki yasası varmıdıryokmudur buna bakılmalıdır. Yetki Yasası, KHK'ye bu hayatiyeti verdikten sonraonun yürürlükten kaldırılması, süresinin sona ermesi KHK'nin yasal dayanaktanyoksun kaldığı anlamına gelemez.

Aynı durum Yetki Yasasının Anayasa Mahkemesi'nce iptal edilmesihalinde de devam eder. "Dayanak" yönünden, bir yasanın yürürlüktenkaldırılması, süresinin sona ermesi ya da iptal edilmesi arasında hiç bir farkyoktur. Bu üç halde de sonuçta yasa varmışcasına hukukî tasarrufta bulunulamaz.Ama yasa sona ermeden evvel doğan hukukî neticeler hayattadır ve varlığınıdevam ettirirler.

Ancak bu yasalara dayanılarak yapılan tasarruflar hakkında hukukaaykırılık gerekçesi ile dava açılmışsa yasal dayanak yönünden değil, esastaninceleme yapılarak varsa aykırılık iptal edilir.

Yetki Yasası esastan Anayasaya aykırı bulunarak iptal edilmiştir.Konusu, amacı, kapsamı ve ilkeleri yönünden tesbit edilen anayasal aykırılıklarilgili KHK'leri de mutlaka etkiler. Yetki Yasasının belirtilen unsurlarındakibu aykırıklar KHK'lere intikal eder. Ama bu aykırılık "Yasal Dayanak"gibi şekli değil esasa ilişkin bir aykırılıktır. Bu da ancak KHK'nin esasınageçilerek yapılacak bir inceleme sonunda tesbit edilebilir.

Yetki Yasası'nın iptali nedeniyle KHK'nin yasal dayanağınınkalmadığını söylemek, iptal kararının etkisini KHK'nin hukuk alanına çıktığıtarihe kadar çekmek anlamını taşır. Böyle bir anlayışa Anayasa'nın 153.maddesindeki iptal kararlarının geriye yürüyemeyeceği ilkesi izin vermez.

Bu nedenle KHK'nin esasının incelenmesine geçmeden sadece"Yasal Dayanaktan Yoksun Kalması" sebebine dayalı bir Anayasa'yaaykırılık gerekçesine katılmıyoruz.

Full & Egal Universal Law Academy