Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.1995/13, K.1995/51 Sayılı Karar - 27/09/1995

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Resmi Gazete tarih/sayı: 28.11.2002/24950

Esas Sayısı : 1995/13

Karar Sayısı : 1995/51

Karar Günü : 27.9.1995

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Hassa Kadastro Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU : 24.2.1984 günlü, 2981 sayılı "İmar veGecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayılıİmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun"un Geçici 2.maddesinin 22.5.1986 günlü, 3290 sayılı Yasa'nın 14. maddesiyle değiştirilen(e) bendinin Anayasa'nın 169. ve 170. maddelerine aykırılığı savıyla iptaliistemidir.

I- OLAY

Orman niteliği taşıması nedeniyle Hazine adına tescili yapılanyerin üzerinde evi bulunan davacının tapuda kendi adına düzeltme yapılması içinaçtığı davada Mahkeme, 2981sayılı Yasa'nın Geçici 2. maddesinin 3290 sayılıYasa'yla değiştirilen (e) bendinin Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varanMahkeme iptali için başvurmuştur.

III- YASA METİNLERİ

A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı

2981 sayılı Yasa'nın Geçici 2. maddesinin 3290 sayılı Yasa iledeğiştirilen itiraz konusu (e) bendi şöyledir:

"31/12/1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından ormanniteliğini kaybetmiş yerlerden şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu olarakbulunduğu yerleşim alanları orman sınırları dışına çıkarılmış sayılır. Buyerler hakkında bu Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.

İstanbul Adalar ilçesinde de bu hükümler uygulanmakla berabertarihi eserler dışında 21/7/1983 tarih ve 2863 sayılı Kanunun bu Kanunhükümlerine uymayan hükümleri geçersizdir. Ancak bu alanlarda uygulama,belediyesince yaptırılacak ıslah imar planları ve tip projelerine göre yapılır.Tip projelerini uygulayan hak sahibine tapusu derhal verilir."

B- Dayanılan Anayasa Kuralları

İtiraz yoluna başvuran Mahkeme'nin dayandığı Anayasa kurallarışunlardır:

1- "MADDE 169.- Devlet, ormanların korunması ve sahalarınıngenişletilmesi için gerekli kanunları koyar ve tedbirleri alır. Yananormanların yerinde yeni orman yetiştirilir, bu yerlerde başka çeşit tarım vehayvancılık yapılamaz. Bütün ormanların gözetimi Devlete aittir.

Devlet ormanlarının mülkiyeti devrolunamaz. Devlet ormanlarıkanuna göre, Devletçe yönetilir ve işletilir. Bu ormanlar zamanaşımı ile mülkedinilemez ve kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamaz.

Ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaadeedilemez. Ormanların tahrip edilmesine yol açan siyasî propaganda yapılamaz;münhasıran orman suçları için genel ve özel af çıkarılamaz. Ormanları yakmak,ormanı yok etmek veya daraltmak amacıyla işlenen suçlar genel ve özel afkapsamına alınamaz.

Orman olarak muhafazasında bilim ve fen bakımından hiçbir yarargörülmeyen, aksine tarım alanlarına dönüştürülmesinde kesin yarar olduğu tespitedilen yerler ile 31.12.1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından ormanniteliğini tam olarak kaybetmiş olan tarla, bağ, meyvelik, zeytinlik gibiçeşitli tarım alanlarında veya hayvancılıkta kullanılmasında yarar olduğutespit edilen araziler, şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu olarak bulunduğuyerler dışında, orman sınırlarında daraltma yapılamaz."

2- "MADDE 170.- Ormanlar içinde veya bitişiğindeki köylerhalkının kalkındırılması, ormanların ve bütünlüğünün korunması bakımlarından,ormanın gözetilmesi ve işletilmesinde Devletle bu halkın işbirliğini sağlayıcıtedbirlerle, 31.12.1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından ormanniteliğini tamamen kaybetmiş yerlerin değerlendirilmesi; bilim ve fenbakımından orman olarak muhafazasında yarar görülmeyen yerlerin tespiti veorman sınırları dışına çıkartılması; orman içindeki köyler halkının kısmen veyatamamen bu yerlere yerleştirilmesi için Devlet eliyle anılan yerlerin ihyaedilerek bu halkın yararlanmasına tahsisi kanunla düzenlenir.

Devlet, bu halkın işletme araç ve gereçleriyle diğer girdilerininsağlanmasını kolaylaştırıcı tedbirleri alır.

Orman içinden nakledilen köyler halkına ait araziler, Devletormanı olarak derhal ağaçlandırılır."

IV- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Yekta GüngörÖZDEN, Güven DİNÇER, İhsan PEKEL, Selçuk TÜZÜN, Ahmet Necdet SEZER, HaşimKILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER ve Lütfi F.TUNCEL'in katılmalarıyla 15.3.1995 gününde yapılan ilk inceleme toplantısındadosyada eksiklik bulunmadığından işin esasına geçilmesine karar verilmiştir.

Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Yasa'nın 28. maddelerine göreAnayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurular, başvuran Mahkeme'ninbakmakta olduğu dâvâda uygulayacağı yasa kuralları ile sınırlıdır.

Uygulanacak yasa kurallarından amaç, dâvânın değişik evrelerindeortaya çıkan sorunların çözümünde veya dâvâyı sonuçlandırmada olumlu ya daolumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır.

Başvuru kararında, 22.5.1986 günlü, 3290 sayılı Yasa'nın 14.maddesiyle değiştirilen 24.2.1984 günlü, 2981 sayılı "İmar ve GecekonduMevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayılı İmarKanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun"un geçici 2.maddesinin (e) bendinin iptali istenilmiştir. Bu bent iki fıkradan ibaret olup,ikincisi özel konumdaki Adalar ilçesini ilgilendirdiğinden, incelemenin birincifıkrayla sınırlı olarak yapılmasına karar verilmiştir.

V- ESASIN İNCELENMESİ

Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptaliistenilen Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleriylediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

2981 sayılı Yasa'nın 1. maddesinde, imar ve gecekondu mevzuatına aykırıolarak inşaa edilmiş ya da inşa halindeki bütün yapılar hakkında uygulanacakişlemler ve buna ilişkin tesbit, değerlendirme ve uygulamanın bu Yasa'ya göreyapılacağı, 10. maddesinde de hazine, belediye, il özel idarelerine ait veyaVakıflar Genel Müdürlüğü'nün idare ettiği arsa veya araziler üzerinde gecekondusahiplerince yapılmış yapıların kayıt sahibi kamu kuruluşunca hak sahiplerinetahsis edilerek tapu sicilinin beyanlar hanesinde gösterilip "Tapu TahsisBelgesi" verileceği, bu belgenin ıslah imar planı veya kadastro planlarıyapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkil edeceğibelirtilmektedir.

İtiraz konusu kuralı da içeren Geçici 2. maddede ise, imarmevzuatına uygun inşa edilerek kullanma izni alınmış yapı olarak kabul edilendurumlar sayılmış, (e) bendinde de 31.12.1981 tarihinden önce bilim ve fenbakımından orman niteliğini kaybetmiş yerlerin, şehir, kasaba ve köyyapılarının toplu olarak bulunduğu yerleşim alanları orman sınırları dışınaçıkarılarak bu Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı öngörülmüştür. Bunagöre, (e) bendinde belirtilen yerler hakkında 2981 sayılı Kanun hükümleriuygulanacak, bunlar ilgililer adına tapuya tescil edilip satışa konu olacaktır.

İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun45. maddesinin 20 yıllık zaman aşımı süresi geçmesi nedeniyle ormanların özelmülkiyete konu olabileceğine ilişkin birinci fıkrasının Anayasa Mahkemesi'ninE.1987/31, K.1988/13 sayılı kararıyla iptal edildiğini, buna karşın, geçici 2.maddenin itiraz konusu (e) bendiyle orman alanlarının özel mülkiyete geçmesineolanak tanındığını belirterek, kuralın Anayasa'nın 169. ve 170. maddelerineaykırı olduğunu ileri sürmüştür.

Anayasa'nın 169. maddesinde, Devlet ormanlarının mülkiyetinindevrolunamayacağı, ormanların korunması ve alanlarının genişletilmesi içinDevletçe gerekli yasal düzenlemelerin yapılacağı ve önlemlerin alınacağı,ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme izin verilemeyeceği,orman olarak muhafazasında bilim ve fen bakımından hiçbir yarar görülmeyen,aksine tarım alanlarına dönüştürülmesinde kesin yarar olduğu tespit edilenyerler ile 31.12.1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman niteliğinitam olarak kaybetmiş olan tarla, bağ, meyvelik, zeytinlik gibi çeşitli tarımalanlarında veya hayvancılıkta kullanılmasında yarar olduğu tespit edilenarazilerin, şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu olarak bulunduğu yerlerdışında orman sınırlarında daraltma yapılamayacağı öngörülmüş, 170. maddesindede, ormanlar içinde veya bitişiğindeki köyler halkının kalkındırılması,ormanların ve orman bütünlüğünün korunması bakımından, ormanın gözetilmesi veişletilmesinde Devletle bu halkın işbirliğini sağlayıcı tedbirlerin alınacağı,31.12.1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman niteliğini tamamenkaybetmiş yerlerin değerlendirilmesi, bilim ve fen bakımından orman olarakmuhafazasında yarar görülmeyen yerlerin tesbiti ve orman sınırları dışınaçıkartılması, orman içindeki köyler halkının kısmen veya tamamen bu yerlereyerleştirilmesi için Devlet eliyle anılan yerlerin ihya edilerek ancak buhalkın yararlanmasına tahsis edileceği hükme bağlanmıştır.

Buna göre, ormanların tahribinin önlenerek ulusal ekonomiyekatkısının sağlanması ve orman köylüsünün üretici haline getirilip kalkındırılmasıiçin orman sınırları dışına çıkarılan yerlerin yalnızca orman köyleri halkınınnakli ve yerleştirilmesi amacıyla değerlendirilmesi öngörülmüştür.

Anayasa'nın 169. maddesindeki orman sınırlarının daraltılmasınaolanak tanınan iki halde de, orman sınırları dışına çıkarma sonucu elde edilenalanların değerlendirilmesi açısından herhangi bir ayrım yapılamayacağı, buyerlerden yararlanmaya ilişkin düzenlemelerin Anayasa'nın 170. maddesindeöngörülen amaca uygun yapılması gerekeceği kuşkusuzdur.

Bu durumda yasakoyucunun belirtilen alanların kullanıcılarına veyabaşkalarına, hattâ orman içi köyler halkına satılmasını veya bu amaçladevredilmesini sağlayacak bir düzenleme yapması olanaklı değildir.

Açıklanan nedenlerle, 31.12.1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımındanorman niteliğini kaybetmiş yerlerin, orman sınırları dışına çıkarılarak 2981sayılı Yasa hükümlerinin uygulanması suretiyle satışı ve devri olanağınıgetiren itiraz konusu kural Anayasa'nın 169. ve 170. maddelerine aykırıdır.İptali gerekir.

VI- SONUÇ

24.2.1984 günlü, 2981 sayılı "İmar ve Gecekondu MevzuatınaAykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun BirMaddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun"un;

A. 3290 sayılı Yasa ile değişik Geçici 2. maddesinin (e) bendininsınırlama kararı uyarınca incelenen birinci fıkrasının Anayasa'ya aykırıolduğuna ve İPTALİNE,

B. İptal kararı karşısında uygulama olanağı kalmayan ikincifıkrasının 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun'un 29. maddesi gereğince İPTALİNE,

27.9.1995 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.