Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.1995/24, K.1995/52 Sayılı Karar - 28/09/1995

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 1995/24

Karar Sayısı : 1995/52

Karar Günü : 28.9.1995

R.G. Tarih-Sayı :11.06.1998-23369

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Danıştay 0nuncu Dairesi

İTİRAZIN KONUSU : 4.12.1984 günlü, 3096 sayılı "TürkiyeElektrik Kurumu Dışındaki Kuruluşların Elektrik Üretimi, İletimi, Dağıtımı veTicareti ile Görevlendirilmesi Hakkında Kanun"un 9. maddesinin, Ek Madde1'in (b) bendinin ve Ek Madde 6'nın Anayasa'nın 2., 5., 7., 161., 172. ve 173.maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.

I- OLAY

Danıştay Onuncu Dairesi; tüketilen elektrik enerjisinin satışkilovat saat bedeli üzerinden hesaplanan % 10 Toplu Konut Fonu kesintisinin10.5.1992 gün ve 92-3019 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'yla sıfıra indirilmesinekarşın, 1.1.1991'den 30.9.1992'ye kadar Türkiye Elektrik Kurumu GenelMüdürlüğü'ne aktarılmayan Toplu Konut Fonu aylık gelirlerinin Elektrik EnerjisiFonu gelir hesabına aktarılması ve 1.10.1992 gününden başlamak üzereşirketlerin tüketecekleri elektrik enerjisinin satış bedeli içinde bulunan %10'luk payın aynı hesaba yatırılmasına ilişkin Enerji ve Tabii KaynaklarBakanlığı'nın 28.9.1992 günlü, 1711 sayılı işlemi ile bunun dayanağınıoluşturan 18.9.1992 günlü, 1632 sayılı işleme karşı açılan davada, elektrikenerjisinin satış bedeli içindeki % 10 oranındakifon kesintinin dayanağınıoluşturan 3096 sayılı Yasa'nın 9. ve Ek Madde 6 ile Ek Madde 1'in (b) bendininAnayasa'nın 2., 5., 7., 161., 172. ve I73. maddelerine aykırı olduğu kanısınavararak iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurmuştur.

III- YASA METİNLERİ

İptali İstenen Yasa Kuralları

3096 sayılı Yasa'nın itiraz konusu 9. maddesiyle Ek madde 1'in (b)bendi ve Ek madde 6 şöyledir:

1- "Madde 9- Enerji tarifeleri, görevli şirketin teklifi veEnerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının onayı ile yürürlüğe girer.

(Değişik : 7/3/1990 - 3613/2 md.) Tarifelerin tespitinde, yıllıkişletme, bakım ve onarım giderleri, faiz ve kur farkı garantisi verilmemiş isekur farkları, teknik ve sermaye amortismanları, Elektrik Enerjisi Fonu içinayrılacak fon payı, diğer masraf ve harcamalar ile ortaklara dağıtılacak makulbir temettü için gerekli gelirinsağlanması esas alınır.

Görevli şirketler ile üretilen elektriğin satılacağı kurum veşirketler arasında bu satışların miktar ve şartlarını tanzim eden ve bir yıldanfazla süreli olabilen sözleşmeler yapılması ve bu sözleşmelere tarifeler ileilgili özel hükümler konulması; Bakanlar Kurulu Kararı ile mümkündür."

2- "Ek Madde 1- (Ek : 7/3/1990 - 3613/3 md.)

b) Elektrik enerjisi satış tarifelerinden ayrılacak paylar."

3- "Ek Madde 6- (Ek : 7/3/1990 - 3613/3 md.)

Fonun gelirleri, giderleri, yönetimi ve fonla ilgili diğerhususlar Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir."

B- Dayanılan Anayasa Kuralları

Dayanılan Anayasa kuralları şunlardır :

1- "MADDE 2.- Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millîdayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürkmilliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan,demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir."

2- "MADDE 5.- Devletin temel amaç ve görevleri, Türkmilletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyetive demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunusağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adaletilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyalengelleri kaldırmaya, insanın maddî ve manevî varlığının gelişmesi için gereklişartları hazırlamaya çalışmaktır."

3- "MADDE 7.- Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye BüyükMillet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez."

4- "MADDE 161.- Devletin ve kamu iktisadî teşebbüsleridışındaki kamu tüzelkişilerinin harcamaları, yıllık bütçelerle yapılır.

Malî yıl başlangıcı ile genel ve katma bütçe1erin nası1hazırlanacağı ve uygulanacağı kanunla belir1enir.

Kanun, kalkınma planları ile ilgili yatırımlar veya bir yıldanfazla sürecek iş ve hizmetler için özel süre ve usuller koyabilir.

Bütçe kanununa, bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hükümkonulamaz."

5- "MADDE 172.- Devlet, tüketicileri koruyucu ve aydınlatıcıtedbirler alır, tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini teşvikeder."

6- "MADDE 173.- Devlet, esnaf ve sanatkârı koruyucu ve destekleyicitedbirleri alır."

C- İlgili Anayasa Kuralları

Konuyla ilgili görülen Anayasa'nın 73. maddesi şöyledir :

"Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, malî gücüne göre,vergi ödemekle yükümlüdür.

Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı, maliye politikasınınsosyal amacıdır.

Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülükler kanunla konulur,değiştirilir veya kaldırılır.

Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülüklerin muaflık,istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiğiyukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Bakanlar Kurulunaverilebilir."

IV- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Yekta GüngörÖZDEN, Yılmaz ALİEFENDİOĞLU, İhsan PEKEL, Selçuk TÜZÜN, Ahmet N. SEZER, HaşimKILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER ve Lütfi F.TUNCEL'in katılmalarıyla 7.6.1995 günü yapılan ilk inceleme toplantısında,dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, oybirliğiylekarar verilmiştir.

V- SINIRLAMA SORUNU

İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, Yasa'nın 9. maddesinin, Ek Madde1'in (b) bendinin ve Ek Madde 6'nın iptalini istemiştir.

Yasa'nın 9. maddesinin birinci fıkrasında, enerji tarifelerininyürürlüğe giriş biçimi, ikinci fıkrasında enerji tarife tesbitinde esasalınacak unsurlar; üçüncü fıkrasında da üretilen elektriğin satılacağı kurum veşirketler arasında yapılacak sözleşmelerle ilgili konular yer almaktadır.Mahkeme, ikinci fıkrada tarife tesbitinde esas alınacak unsurlar arasındasayılan "Elektrik Enerjisi Fonu için ayrılacak fon payı"na itirazettiğinden maddenin esas incelemesinin de bununla sınırlı olarak yapılmasına;6. maddede ise fonun gelirleri, giderleri ve yönetimiyle ilgili tüm konularınyönetmelikle düzenleneceği öngörüldüğünden bunun da Ek madde 1'in (b)bendindeki "Elektrik enerjisi satış tarifelerinden ayrılacak paylar"yönünden incelenmesine oybirliğiyle karar verilmiştir.

VI- ESASIN İNCELENMESİ

İşin esasına ilişkin rapor, başvuru kararı ve ekleri, Anayasa'yaaykırı olduğu ileri sürülen Yasa kuralları ile dayanılan ve ilgili görülenAnayasa kuralları, bunların gerekçeleri ve öteki yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü :

A- İtiraz Konusu Kuralların Anlam ve Kapsamı

3096 sayılı Yasa'ya 3613 sayılı Yasa ile eklenen Ek Madde 1'de,"Elektrik Enerjisi Fonu" adı altında bir fon kurulmasıöngörülmektedir. Fonun amacı, 3096 sayılı Yasa'nın uygulanmasıyla ilgiliaraştırma yapmak, kurulacak olan tesislere finansman yönünden destek veelektrik enerjisi fiyatlarında istikrar sağlamaktır. Fon, Enerji ve TabiiKaynaklar Bakanlığı nezdinde oluşturulan tüzelkişiliğe sahip bir kuruluştur. EkMadde 1'in (b) bendinde "elektrik enerjisi satış tarifelerinden ayrılacakpaylar" fonun gelirleri arasında sayılmıştır.

Yasa'nın 9. maddesinde enerji satış şartları ve tarife esaslarıdüzenlenmektedir. Buna göre, enerji tarifeleri görevli şirketin teklifi veEnerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın onayı ile yürürlüğe girmektedir.Maddenin ikinci fıkrasında, tarife tesbitinde, yıllık işletme, bakım ve onarımgiderleri, faiz ve kur farkı garantisi verilmemiş ise kur farkları, teknik vesermaye amortismanları, Elektrik Enerjisi Fonu için ayrılacak fon payı, diğermasrafve harcamalar ile ortaklara dağıtılacak makul bir temettü için gerekli gelirinsağlanmasının esas alınacağı öngörülmektedir.

Ek madde 6'da ise Fon'un gelirleri, giderleri, yönetimi ve fonlailgili diğer hususların Bakanlar Kurulu'nca çıkarılacak yönetmelikledüzenleneceği belirtilmektedir.

B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu

Danıştay Onuncu Dairesi, elektrik enerjisi satış tarifesiiçerisinde yer alan elektrik enerjisi fon payının abonelerden tahsil edildiğinibelirterek bunun ek malî yükümlülük niteliği taşıdığını; yıllık bütçe dışındafonlardan gerçekleştirilecek kamu harcamalarının hangi kaynaklardan ne orandaelde edileceğinin belirtilmesinin gerektiğini; ek malî yükümlülüklerde yasa ilebelirlenmiş alt-üst sınırlar içinde Bakanlar Kurulu'nca düzenlemeyapılabileceğini;aksi halde malî yükümlülüğün her an değişebilen miktarda kamu hizmetindenfaydalananların üzerinde bırakılmasının belirsizlik yaratacağını; fon gelirininhangi işlem üzerinden ne oranda elde edileceğinin yasama organınca saptanmasıgerektiğini; tüketicileri koruyucu, aydınlatıcı ve destekleyici niteliktekiönlemlerin alınmasının Devletin görevi olduğunu ileri sürerek, belirtilenkuralların iptalini istemiştir.

I- Anayasa'nın 73. ve 161. Maddeleri Yönünden İnceleme

Elektrik enerjisi tarifelerinin tesbitinde Yasa'nın 9. maddesinegöre, dikkate alınan "Elektrik Enerjisi Fonu için ayrılacak pay"ınniteliğinin, başka bir anlatımla bunun vergi, resim, harç ve benzeri malîyükümlülük veya ek malî yükümlülük olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir.

Anayasa'nın 73. maddesinin üçüncü fıkrasında, vergi, resim, harçve benzeri malî yükümlülüklerin ancak yasayla konulup, değiştirileceği veyakaldırılacağı öngörülmektedir. Son fıkrasında da vergi, resim, harç ve benzerimalî yükümlülüklerin bağışıklık, ayrıcalık ve oranlarına ilişkin konulardayasada belirtilen yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapma yetkisiBakanlar Kurulu'na verilmektedir.

Vergi, kamu giderlerini karşılamak amacıyla yasalarla gerçek vetüzelkişilere malî güçlerine göre getirilen bir yükümlülüktür. Belirli birhizmetten doğrudan yararlanma karşılığı olmayan vergi tüm kamu hizmetleri içinyapılan giderlere ortak katılma payıdır.

Harç, 492 sayılı Harçlar Yasası'nda tanımlandığı gibi"fertlerin özel menfaatlerine ilişkin olarak kamu kurumları ve hizmetlerindenyararlanmaları karşılığında yaptıkları ödemelerdir".

Resim, harca benzer biçimde, kamu kuruluşlarında görülen hizmetinve yapılan giderlerin karşılığında yalnız o işle ilgili olarak gerçek vetüzelkişilerden sağlanan gelirlerdir.

Vergi, resim, harç benzeri malî yükümlülük ise kişilerden, kamuhizmetleri karşılığında ya da bir hizmet karşılığı olmaksızın kamu gücünedayanılarak a1ınan paralardır. "Benzeri malî yükümlülük" kimi zamanvergi harç ve resim'in özelliğini ayrı ayrı yansıtırken kimi zaman da vergininharç ve resim'in ortak ögelerini taşıyabilir.

Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülüklerin ortaközellikleri, yasayla konulmaları ve kamu gücüne dayanılarak gerektiğinde zorlaalınmalarıdır.

3096 sayılı Yasa'nın 9. maddesinde, elektrik enerjisi satıştarifelerinin nasıl saptanacağı ayrıntılı biçimde gösterilmiştir. Satıştarifesinin içinde Elektrik Enerjisi Fonu için ayrılacak pay da mevcuttur. Fonpayı, 3096 sayılı Yasa'nın uygulanmasıyla ilgili araştırma, geliştirme, etüd,proje, denetim faaliyetleriyle kurulacak tesislere finansman yönünden destek veelektrik enerjisi fiyatlarında istikrarı sağlamak amacı ile kullanılacaktır.Elektrik enerjisi tarifelerinde yer alan fon payı, kamu hizmetinin daha iyigörülebilmesiiçin kamu gücüne dayanılarak konulan vergi, resim, harç benzerimalî bir yükümlülüktür.

Anayasa'nın 73. maddesinin üçüncü fıkrasında, "vergi, resim,harç ve benzeri malî yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veyakaldırılır" denildiğinden vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülükolan fon payının miktar ve oranının Yasa'da gösterilmesi gerekir. Bu,"Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülükte yasallık" ilkesindendoğan bir zorunluluktur. Getirilen malî yükümlülüğünün miktar ve oranınınbelirtilmeden sadece türünün Yasa'da belirtilmiş olması yasa i1e konulduğuanlamına gelmez. Kaldıki maddenin son fıkrasında, yasayla konulan malîyükümlülüklerin oranlarında aşağı ve yukarı sınırların belirtilmesi koşuluylaBakanlar Kurulu'na değişiklik yapmak yetkisi verilebileceği debelirtilmektedir.

Oysa, yapılan düzenlemeyle Anayasa'nın 73. maddesinde öngörülen buiki durum da gözetilmemiştir. Bu nedenle, itiraz konusu kuralların iptaligerekir.

Öte yandan başvuru kararında, Anayasa'nın 161. maddesinde yıllıkbütçeler dışında kimi kamu harcamalarının yapılabilmesine olanak tanındığı, bugiderlerin hangi kaynaktan ne oranda karşılanacağının da Yasa'da gösterilmesigerektiği belirtilerek, buna uygun olmayan itiraz konusu kuralların iptaliistenmiştir.

Anayasa'nın 161. maddesinin ikinci fıkrasında, genel ve katmabütçelerin nasıl hazırlanacağının yasayla belirleneceği öngörülmekte, üçüncüfıkrasında da bu yasaya kalkınma planları ile ilgili yatırımlar veya bir yıldanfazla sürecek iş ve hizmetler için özel süre veusullerin konulabileceğibelirtilmektedir. Maddenin üçüncü fıkrasında öngörülen özel süre ve usuller iş,hizmet ve ilgili yatırımlar bazında yasada isimleri gösterilmesi zorunlu olankonuları kapsadığından itiraz konusu kurallarla belirlenen Elektrik EnerjisiFonu ile ilgisi görülmemiştir.

2- Anayasa'nın 2. ve 7. Maddeleri Yönünden İnceleme

Danıştay Onuncu Dairesi, Yasa'nın 9. maddesinin ikinci fıkrasındaenerji satış tarifelerinin tesbitinde Elektrik Enerjisi Fonu için ayrı1acak payınmiktar ve oranının belli edilmemesini ve Ek Madde 6'da bu paya ilişkin BakanlarKurulu'na yönetmeliklerle düzenleme yapma yetkisi verilmiş olmasını Anayasa'nın2. ve 7. maddelerine aykırılık oluşturduğunu ileri sürmektedir.

Anayasa'nın 7. maddesinde, yasama yetkisinin Türk Milleti adınaTürkiye Büyük Millet Meclisi'nin olduğu belirtilerek bu yetkinindevredilemeyeceği öngörülmüştür. TBMM'nin yürütme organına hangi konularda vekoşullarda düzenleme yetkisi verebileceği tek tek sayılmış ve sınırlanmıştır.Bunlar; vergi, resim,harç ve benzeri malî yükümlülüklerin muaflık, istisna veindirimleriyle oranlarına ilişkin kurallarında aşağı ve yukarı sınırlarınınbelirlenmesi koşuluyla düzenleme yapılması, ekonomik, ticarî, teknik ve idarîandlaşmaların kanunla uygun bulunmasına gerekgörülmeden onaylanması, dışticaret işlemleri üzerine ek malî yükümlülükler konması, olağanüstü hal vesıkıyönetim süresince bu hallerin gerekli kıldığı konularda kanun hükmündekararname çıkarılması gibi konulardır. Bunlar dışında yasalarla düzenlenmemişbiralanda yürütme organının subjektif hakları etkileyen kural koyma yetkisibulunmamaktadır. Yürütmenin tüzük ve yönetmelik çıkartmak gibi klasik düzenlemeyetkisi, idarenin yasallığı ilkesi içerisinde sınırlı ve tamamlayıcı bir yetkidir.Yasakoyucu, belli konularda gerekli kuralları koyacak, çerçeveyi çizecekyasaların uygulanmasını sağlamak için idareye belli düzenleme alanıbırakabilecektir.

İtiraz konusu kurallarda Elektrik Enerjisi Fonu için ayrılmasıgereken payın miktar ve oranının açıkça belirtilmemiş olması, getirilen malîyükümlülüğün aşağı ve yukarı sınırlarının saptanmadan yürütme organına bukonuda yapılacak düzenlemeler için yetki verilmesi yasama yetkisinin devriniteliğindedir.

Öte yandan, Anayasa'nın 2. maddesinde Cumhuriyetin nitelikleriarasında sayılan hukuk Devleti, insan haklarına saygılı ve bu hakları koruyucuadaletli bir hukuk düzeni kuran ve bunu sürdürmekle kendini yükümlü sayan,bütün işlem ve eylemleri yargı denetimine bağlı olan Devlettir. Vatandaşların Devletekarşı güven duyabilmeleri, maddî ve manevî varlıklarını korkusuzcageliştirebilmeleri hukuk güvenliğinin sağlandığı bir sistem içinde olanaklıdır.Hukuk Devletinde, yasa kurallarının adalet ve hakkaniyet ölçütlerine uygun,açık, anlaşılabilir ve belirgin olması gerekir. İtiraz konusu kurallardaElektrik Enerjisi Fonu için ayrılacak payın miktar ve oranı belirtilmemiştir.Aşağı ve yukarı sınırları belli olmayan vergi, resim, harç ve benzeri malîyükümlülüğün her an değiştirilebilir nitelikte bulunması hukuk güvenliği vehukuk Devleti anlayışıyla bağdaşmaz.

Bu nedenlerle, itiraz konusu kurallar Anayasa'nın 2. ve 7.maddelerine aykırıdır; iptalleri gerekir.

Güven DİNÇER, İhsan PEKEL, Lütfi F. TUNCEL bu görüşlerekatılmamışlardır.

3- Anayasa'nın 5., 172. ve 173. Maddeleri Yönünden İnceleme

Başvuru kararında, iptali istenen kuralların Anayasa'nın 5., 172.ve 173. maddelerine aykırılığı ileri sürülmüştür. Anayasa'nın 5. maddesindeDevletin temel amaç ve görevleri belirtilmiş, 172. maddesinde tüketicilerin tekelve karteller karşısında korunması, 173. maddesinde ise esnaf ve sanatkârlarınkorunması Devlete görev olarak verilmiştir. İtiraz konusu kurallarınAnayasa'nın bu maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

VII- SONUÇ

4.12.1984 günlü, 3096 sayılı "Türkiye Elektrik KurumuDışındaki Kuruluşların Elektrik Üretimi, İletimi, Dağıtımı ve Ticareti İleGörevlendirilmesi Hakkında Kanun"un;

A- İlk inceleme evresinde alınan sınırlama kararı uyarıncaincelenen 9. maddesindeki "... Elektrik Enerjisi Fonu için ayrılacak fonpayı, ..." sözcüklerinin,

B- Ek 1. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin,

C- Yine sınırlama kararı uyarınca incelenen Ek 6. maddesinin,iptal edilen Ek 1. maddenin ikinci fıkrasının (b) bendi yönünden,

Anayasa'ya aykırı olduklarına ve İPTALLERİNE, Güven DİNÇER, İhsanPEKEL ile Lütfi F. TUNCEL'in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 28.9.1995 günündekarar verildi.

KARŞIOYYAZISI

Anayasa'ya aykırılık savında, elektrik enerjisi satış tarifesiiçinde yer alan elektrik enerjisi fon payının ek malî yükümlülük niteliğindeolduğu; ek malî yükümlülüklerde yasa ile belirlenmiş alt-üst sınırlar BakanlarKurulunca düzenleme yapılabileceği; fon gelirinin hangi işlem üzerinden veoranda elde edileceğinin yasama organınca saptanmasının gerektiği ilerisürülerek, itiraz konusu yasa kuralının iptali istenilmiştir.

3096 sayılı Yasa'nın itiraz konusu kuralları da içeren 9., Ekmadde 1. ve Ek madde 6. maddelerinde:

"Enerji tarifeleri görevli şirketin teklifi ve Enerji veTabii Kaynaklar Bakanlığı'nın onayı ile yürürlüğe girer.

(Değişik: 7/3/1990-3613/2 md.) Tarifelerin tespitinde, yıllıkişletme, bakım ve onarım giderleri, faiz ve kur farkı garantisi verilmemiş isekur farkları, teknik ve sermaye amortismanları, elektrik enerjisi fonu içinayrılacak fon payı, diğer masraf ve harcamalar ile ortaklara dağıtılacak makulbir temettü için gerekli gelirin sağlanması esas alınır.

Görevli şirketleri ile üretilen elektriğin satılacağı kurum veşirketler arasında bu satışların miktar ve şartlarını tanzim eden ve bir yıldanfazla süreli olabilen sözleşmeler yapılması ve bu sözleşmelere tarifeler ileilgili özel hükümler konulması; Bakanlar Kurulu Kararı ile mümkündür."

"Fonun gelirleri, giderleri, yönetimi ve fonla ilgili değerhususlar Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir"denilmiştir.

Anayasa Mahkemesi'nin E.1995/24, K. 1995/52 sayılı kararı ile,3096 sayılı Yasa'nın itiraz konusu kuralları iptal edilmiştir.

İptal kararında, fon payının ek malî yükümlülük niteliğindeolduğu, bu nedenle Anayasa'nın 73. maddesi uyarınca miktar ve oranının yasa ilebelirlenmesinin gerektiği, sadece türünün Yasa'da belirtilmiş olmasının yasaile konulduğu anlamına gelmeyeceği belirtilerek iptaline karar verilmiştir.

Anayasa'nın 73. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında,"Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülükler kanunla konulur,değiştirilir veya kaldırılır.

Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülüklerin muaflık,istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiğiyukarı ve aşağı sınırları içinde değişiklik yapmak yetkisi Bakanlar Kurulu'naverilebilir" denilmiş; 167. maddesinde de "Devlet, para, kredi,sermaye, mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı ve düzenli işlemlerini sağlayıcıve geliştirici tedbirleri alır; piyasalarda fiilî veya anlaşma sonucu doğacaktekelleşme ve kartelleşmeyi önler. Dış ticaretin ülke ekonomisinin yararınaolmak üzere düzenlenmesi amacıyla ithalat, ihracat ve diğer dış ticaretişlemleri üzerine vergi ve benzeri yükümlülükler dışında ek malî yükümlülüklerkoymaya ve bunları kaldırmaya kanunla Bakanlar Kuruluna yetkiverilebilir"kuralına yer verilmiştir.

"Fon Payının ek malî yükümlülük olduğunda duraksanamaz. Ancak3096 sayılı Yasa'nın itiraz konusu kurallarında sözü edilen "elektrikenerjisi fonu için ayrılacak fon payı" Anayasa'nın 73. maddesinde sözüedilen, vergi, resim, harç ve benzeri bir malî yükümlülük değil, 167.maddesinde sözü edilen ve Bakanlar Kurulunca konulup, kaldırılabilecek bir"ek malî yükümlülük" niteliğindedir.

Elektriğin enerjisi fonunun kurulmasına bir Bakanlar Kurulu Kararıile değil, 3096 sayılı Yasa ile karar verilmiştir. Fonun gelirleri, giderleri,yönetimi ve fonla ilgili diğer hususların Bakanlar Kurulu'nca çıkarılacakyönetmelikle belirlenmesi, Anayasa'nın 167. maddesine uygun bir düzenlemedir.Anayasa'nın herhangi bir kuralına da aykırılık oluşturmamaktadır. Bunedenlerle, iptal kararına karşıyız.

Başkanvekili

Güven DİNÇER

Üye

İhsan PEKEL

Üye

Lütfi F. TUNCEL