Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.1995/34, K.1995/30 Sayılı Karar - 11/07/1995

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 1995/34

Karar Sayısı : 1995/30

Karar Günü : 11.7.1995

R.G. Tarih-Sayı :R.G.'de yayımlanmamıştır. (Red)

Dava, 17.10.1983 günlü, 2926 sayılı "Tarımda Kendi Adına veHesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu"nun geçici 1. maddesine göregeriye doğru sekiz yıl borçlandırılan davacının, daha sonra borçlanma işlemininBağ-Kur'ca iptali üzerine bu işlemin geçerliğinin tespiti ve sataşmanınönlenmesi istemiyle açılmıştır. Artvin Asliye Hukuk Mahkemesi, anılan Yasa'nıngeçici 1. maddesinde de yer alan "...bu Kanunun yürürlüğe girdiğitarihte..." sözcüklerinin Anayasa'ya aykırı olduğu kanısıyla AnayasaMahkemesi'ne başvurmuştur.

Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Yasa'nın 28. maddesi (d) fıkrası uyarınca birdavaya bakmakta olan mahkeme, o dava nedeniyle uygulanacak yasa kurallarınıAnayasa'ya aykırı görürse iptalleri için Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilir.Bunun için Mahkemenin elinde yolunca açılmış, görevine giren bir davanınbulunması ve kuralın bakılan davadauygulanacak olması gerekmektedir.

Anayasa'nın geçici 15. ve 2949 sayılı Yasa'nın 25. maddesinde, 12Eylül 1980'den ilk genel seçimler sonucu toplanacak Türkiye Büyük MilletMeclisi'nin Başkanlık Divanı oluşturuluncaya kadar geçecek süre içinde,çıkarılan kanunlar, kanun hükmünde kararnameler ile 2324 sayılı Anayasa DüzeniHakkında Kanun uyarınca alınan karar ve tasarrufların Anayasa'ya aykırılığınıniddia edilmeyeceği öngörülmüştür.

12 Eylül 1980 tarihinden sonra yapılan ilk genel seçimler sonucu;Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanı 6.12.1983 tarihindeoluşturulmuştur.

Artvin Asliye Hukuk Mahkemesi'nce itiraz konusu yapılan kuralınyer aldığı 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar SosyalSigortalar Kanunu, 17.10.1983 gününde kabul edilmiş ve 20.10.1983 günlü 18157sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Bu durumda, 2926 sayılı Yasa'nın geçici1. maddesindeki itiraz konusu kural, Millî Güvenlik Konseyi dönemindeçıkarılmış olduğundan, Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülemeyecekkurallardandır.

SONUÇ

17.10.1983 günlü, 2926 sayılı "Tarımda Kendi Adına veHesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu"nun; geçici 1. maddesindeyeralan "...bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte..." sözcüklerinin iptalineyönelik itirazın bu kuralın yer aldığı Yasa'nın 17.10.1983 tarihinde yasalaşmışolması karşısında, Anayasa'nın geçici 15. maddesinin üçüncü fıkrası gereğincebaşvuran mahkemenin yetkisizliği yönünden REDDİNE, Güven DİNÇER ile YılmazALİEFENDİOĞLU'nun karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

11.7.1995 gününde karar verildi.

KARŞIOYYAZISI

Esas Sayısı : 1995/34

Karar Sayısı : 1995/30

I- 12 Eylül 1980 tarihinden ilk genel seçimler sonucu toplanacakTürkiye Büyük Millet Meclisi'nin Başkanlık Divanı oluşuncaya kadar geçen süreiçinde çıkarılan Kanunlar ve Kanun Hükmünde Kararnameler ile 2324 sayılıAnayasa Düzeni Hakkında Kanun uyarınca çıkarılan karar ve tasarruflarınAnayasa'ya aykırılığının iddia edilemeyeceği yolundaki Anayasa'nın geçici 15inci maddesinin son fıkrasındaki kuralın, maddenin bütünü ile birliktedeğerlendirilmesi ve yorumlanması gerekir.

Anayasa'nın geçici 15 inci maddesi, belirli bir dönemde fevkaladeşartlar altında siyasal görev yapan Milli Güvenlik Konseyi ve Danışma MeclisiÜyeleri ile bu dönemde alınan kararları uygulayan kamu görevlilerini cezai,mali ve hukuki sorumluluktan koruyan kurallar bütünüdür.

Bu dönemde çıkarılan Kanun ve Kanun Hükmünde KararnamelerinAnayasa'ya aykırılığının iddia edilememesi, o dönem karar ve tasarruflarınındaha sonra Anayasa'ya aykırılık yoluyla hukuki tartışma konusu yapılmasınıönlemeye yöneliktir. Yoksa, bu olağanüstü dönem aşıldıktan ve demokratik venormal anayasal döneme geçildikten sonra 1980-1983 yılları arasında çıkankanunların uygulanması nedeni ile mahkemelerin itiraz yoluyla yaptıklarıAnayasa'ya aykırılık başvurularını önlemeye yönelik değildir. Nitekim, 1961Anayasası'nın 1982 Anayasası'nın geçici 15 inci maddesinin son fıkrasınaparalel olan geçici 4 üncü maddesinin üçüncü fıkrası hükmü, Anayasa Mahkemesi'neitiraz yolunu kapatmak için çokayrıntılı bir düzenleme yapmıştır. Geçici 15inci madde bu derece ayrıntılı ve kapsamlı düzenlenmemiştir. 1961 ve 1982Anayasaları'nın, bu iki maddesinin mukayesesi, geçici 15 inci maddeninAnayasa'ya aykırılık iddiasını önlemek için değil hukuki sorumluluk konusunuçözümlemek için konulduğunu açıkça göstermektedir.

II- Anayasa'nın geçici 15 inci maddesinin Anayasa'nın yürürlüğüile ilgili 177 inci maddesi ile birlikte yorumlanması gerekir. Sözü edilenmadde hükümleri yürürlükte olan ve Anayasa'ya aykırılık taşıyan tüm hukukkurallarının yeni anayasa dönemi içindeki durumunu ele almakta ve açıklığakavuşturmaktadır. 177 inci maddenin (e) bendi hükmüne göre, Anayasahükümlerinin mevcut kurum ve kurallarla olan çelişkileri doğrudan doğruyaAnayasa hükümlerinin uygulanması ile çözümlenebilecektir.

Anayasa'nın 177 inci maddesinin (e) bendi hükmü ile Anayasa'nıngeçici 15 inci maddesindeki Anayasa'ya aykırılık iddiasını engelleyen hüküm, 12Eylül 1980 ile TBMM'nin açılışı arasındaki tesis edilen tasarruflarıntartışılması dışında bütün Anayasa'ya aykırılık iddialarına imkan vericianlamdadır.

III- Geçici 15 inci madde ile ilgili olarak yapılacak engelleyicibir yorum, 1980-1983 yıllarında yürürlüğe konulan yasaların anayasal denetiminisürekli engelleme demektir. 1961 Anayasası'nın geçici 4 üncü maddesi ilebaşlayan ve 1982 Anayasası'nın geçici 15 inci maddesi ile sürdürülen bu durum,pek çok konuda Türkiye'yi anayasası ile değil anayasanın yasaklayıcı geçicihükümleri ile yönetilen bir ülke olma yükü altındabırakmaktadır. Anayasalyorumlarda anayasal hakların eksiksiz kullanılması ve anayasal müesseselerinbütünüyle çalışması temel yorum kuralı olmalıdır. Anayasa kurallarındabelirsizlik ve uyumsuzluk hallerinde Anayasa hükümlerinin bu yönde yorumlanmasıveAnayasa'nın geçici 15 inci ve 177 inci maddelerinin bu anlayışla ele alınarakAnayasa'ya uygunluk denetiminin yapılması gerekir.

Yukarıda açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 152 ve AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28 inci maddesinegöre Mahkemenin itiraz başvurusunun esastan incelenmesi gerektiği oyuyla kararakarşıyım.

KARŞIOYYAZISI

Esas Sayısı : 1995/34

Karar Sayısı : 1995/30

Anayasa Mahkemesi'nin, Geçici 15. maddeye dayanarak Anayasaldenetimin yapılmaması yönündeki kararına; maddenin, Anayasa'nın temel esaslarıve geçen zaman karşısında geçici niteliğiyle hükmünü yitirdiği görüşüylekatılmamaktayım.