Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.1995/4, K.1995/28 Sayılı Karar - 06/07/1995

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 1995/4

Karar Sayısı : 1995/28

Karar Günü : 6.7.1995

R.G. Tarih-Sayı :02.02.1996-22542

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Edirne Vergi Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU : 4.5.1994 günlü, 3986 Sayılı "Ekonomik Dengeİçin Yeni Vergiler İhdası ile 1.7.1964 Tarihli ve 488 Sayılı, 2.7.1964 Tarihlive 492 Sayılı, 7.11.1984 Tarihli ve 3074 Sayılı, 25.10.1984 Tarihli ve 3065Sayılı, 31.12.1960 Tarihli ve 193 Sayılı, 21.7.1953 Tarihli ve 6183 Sayılı,2.2.1981 Tarihli ve 2380 Sayılı, 15.7.1963 Tarihli ve 277 Sayılı KanunlarınBazıMaddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun"un, 1. maddesinin (e)bendi, 2. maddesinin (e) bendi ve 4. maddesinin (f) bendinin, Anayasa'nın 55.ve 73. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.

I- OLAY

1994 yılı Haziran ayı ücretinden stopaj yoluyla kesilen ekonomikdenge vergisinin terkini ve geri verilmesi istemiyle açılan davada, 3986 sayılıYasa'nın 1/e, 2/e ve 4/f bentlerinin Anayasa'ya aykırı olduğu yolundaki davacısavını ciddi bulan Mahkeme, bu bentlerin iptali istemiyle AnayasaMahkemesi'nebaşvurmuştur.

III- YASA METİNLERİ

A- İptali İstenen Yasa Kuralları

3986sayılı Yasa'nın iptali istenen kuralları şunlardır:

1- "Madde 1- Aşağıda sayılan mükellefler ekonomik dengevergisine tabidirler :

..................

e) Bu Kanunun yayımlandığı tarihte ücret geliri elde eden ve 1993yılında elde ettikleri ücretlerinin vergi matrahı toplamı 600.000.000 lirayıaşan ücretliler (yönetim ve denetim kurulları başkanı ve üyeleri ile tasfiyememurlarına bu sıfatları dolayısıyla ödenen veya sağlanan para, ayın vemenfaatler dahil)."

2- "Madde 2- Ekonomik denge vergisi:

.....................

e) 1 inci maddenin (e) bendinde sayılan ücretlilerin 1993 takvimyılında elde ettikleri ücretlerinin gelir vergisi matrahı toplamı üzerinden %10 (Bu vergiden, "d" bendine göre hesaplanan vergi mahsupedilir.);"

3- "Madde 4- Ekonomikdenge vergisi aşağıda belirtilensürelerde beyan üzerine idarece tarh edilerek ödenir.

..................

f) 1993 takvim yılı ücretlerinin vergi matrahı 600 000 000 lirayıaşan ücretlilerin bu ücretleri için hesaplanacak olan ekonomik denge vergisi,ücretlilerin bu Kanunun yayımı tarihinde kendilerine ücret ödemesinde bulunanişverene, 1993 yılında elde ettiği ücretlerinin gelir vergisi matrahınıbildirmeleri üzerine, bu işverenlerce bu Kanunun yayımı tarihinden sonrayapılan ücret ödemelerinden; birincisi ilk aya ait ücretten, ikincisi üçüncüaya ait ücretten, üçüncüsü de beşinci aya ait ücretten tevkif edilmek suretiyleüç eşit taksitte ödenir. Muhtasar beyanname vermek zorunda olan işverenler,tevkif suretiyle kestikleri bu vergiyi, muhtasar beyanname verme süreleriiçinde beyan eder ve aynı süre içinde öderler."

B- Dayanılan Anayasa Kuralları

İtiraz gerekçesinde dayanılan Anayasa kuralları da şunlardır:

1- "MADDE 55.- Ücret emeğin karşılığıdır.

Devlet, çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret eldeetmeleri ve diğer sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirlerialır.

Asgarî ücretin tespitinde ülkenin ekonomik ve sosyal durumugözönünde bulundurulur."

2- "MADDE 73.- Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere,malî gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür.

Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı, maliye politikasınınsosyal amacıdır.

Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülükler kanunla konulur,değiştirilir veya kaldırılır.

Vergi, resim, harç ve benzeri malîyükümlülüklerin muaflık,istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiğiyukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Bakanlar Kurulunaverilebilir."

IV- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Yekta GüngörÖZDEN, Güven DİNÇER, İhsan PEKEL, Selçuk TÜZÜN, Ahmet N. SEZER, Haşim KILIÇ,Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER ve Lütfi F. TUNCEL'inkatılmalarıyla yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklikgiderildiğinden işin esasının incelenmesine, sınırlama sorununun esas incelemeevresinde ele alınmasına, 12.1.1995 gününde oybirliğiyle karar verilmiştir.

V- ESASIN İNCELENMESİ

İşin esasına ilişkin rapor, başvuru kararı ve ekleri, Anayasa'yaaykırılığı ileri sürülen yasa kuralları ile aykırılık savına dayanak yapılanAnayasa kuralları, bunların gerekçeleri ve öteki yasama belgeleri okunupincelendikten ve Maliye Bakanı ile iki yetkilinin sözlü açıklamalarıdinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü :

A- İtiraz Konusu Kuralların Anlam ve Kapsamı

Yasa'nın genel gerekçesinde şöyle denilmektedir:

"1980'li yılların ikinci yarısından günümüze kadar kamufinansman açıklarında sürekli bir artış eğilimi görülmüştür. Bu durum, içfinansman yapımızı bozmuş ve dış ticaret açıklarının büyüme eğilimine girmesineneden olmuştur. Yıllarca biriken sorunlar ve bozulan ekonomik dengeler, bukonuda ciddi tedbirlerin alınmasını zorunlu kılmıştır.

Kamu finansman açıklarının hızla aşağılara çekilmesi, enflasyonundüşürülmesi, dış ticaret açıklarının kapatılması, sağlıklı ekonomik büyümeningerçekleştirilmesi, kamunun ekonomi içindeki yerinin yeniden tanımlanması vesonuç olarak ekonominin yeniden istikrara kavuşturulması amacıyla alınmasıgereken tedbirlerin en önemlilerinden birisi de vergi gelirlerini artırmaktır.Bu düşünceden hareketle bir defaya mahsus olmak üzere ilâve bir vergi alınmasıiçin Tasarı hazırlanmıştır."

3986 sayılı Yasa ile kimi yeni vergiler konulmakta ek vergilergetirilmekte ve kimi yasalarda da değişiklik yapılmaktadır.

Getirilen yeni vergiler, bir kez alınması öngörülen Ekonomik DengeVergisi, Net Aktif Vergisidir. Ek vergiler ise, Ek Gayrimenkul Vergisi ve EkMotorlu Taşıtlar Vergisi'dir.

İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 3986 sayılı Yasa'nın 1. maddesinin(e) bendi, 2. maddesinin (e) bendi ve 4. maddesinin (f) bendinin Anayasa'yaaykırı olduğunu ileri sürmektedir.

İtiraz konusu kurallar ücretlilerden alınan Ekonomik DengeVergisi'ne ilişkindir. Bunlardan 1. maddenin (e) bendinde vergi yükümlüsü, 2.maddenin (e) bendinde verginin konusu, matrahı ve oranı, 4. maddenin (f)bendinde ise verginin beyanı ve ödenmesi ile ilgili esaslar belirlenmektedir.

1- 1. Maddenin (e) Bendi

(e) Bendine göre bu Yasa'nın yayımlandığı tarihte ücret gelirielde eden ve 1993 yılında elde ettikleri ücretlerinin vergi matrahı toplamı 600milyon lirayı aşan ücretliler (yönetim ve denetim kurulları başkanı ve üyeleriile tasfiye memurlarına bu sıfatları dolayısıyla ödenen veya sağlanan para,ayın ve menfaatler dahil) EkonomikDengi Vergisinin yükümlüsüdürler.

2- 2. Maddenin (e) Bendi

Bu bende göre, 1. maddenin (e) bendinde sayılan ücretlilerin 1993takvim yılında elde ettikleri ücret gelirlerinin gelir vergisi matrahı toplamıüzerinden % 10 ekonomik denge vergisi alınacaktır. Bu vergiden "d"bendine göre hesaplanan vergi mahsup edilecektir. Ekonomik Denge Vergisi'ninmatrahının hesabında, ücret gelirinin 600 milyon lirayı aşan kısmı değilücretin tamamı esas alınacaktır.

3- 4. Maddenin (f) Bendi

Yasa'nın "Beyan ve Ödeme" başlıklı 4. maddesinin (f)bendine göre; 1993 takvim yılı ücretlerinin vergi matrahı 600 milyon lirayıaşan ücretlilerin bu ücretleri için hesaplanacak olan Ekonomik Denge Vergisi,ücretlilerin bu Kanunun yayımı tarihi olan 7.5.1994 gününde kendilerine ücretödemesinde bulunan işverene, 1993 yılında elde ettikleri ücretlerinin gelirvergisi matrahını bildirmeleri üzerine, bu işverenlerce bu Yasa'nın yayımıtarihinden sonra yapılan ücret ödemelerinden; birincisi ilk; ikincisi üçüncü,üçüncüsü de beşinci ayaait ücretten tevkif edilmek suretiyle üç eşit taksitteödenecektir. Muhtasar beyanname vermek zorunda olan işverenler tevkif suretiylekestikleri bu vergiyi, muhtasar beyanname verme süreleri içinde beyan ederek,aynı süre içinde ödemek zorundadırlar.

B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu

1- Anayasa'nın 73. Maddesi Yönünden

a- 1. Maddenin (e) Bendinin İncelenmesi

Başvuru kararında, 1993 yılında elde ettikleri ücretlerinin vergimatrahı toplamı 600 milyon lirayı aşan ücretlilerin ekonomik denge vergisiyükümlüsü olmalarına karşın, 600 milyon lira ücret geliri elde edenlerin buverginin yükümlüsü olmadığı; böylece 601 milyon lira ücret geliri olanyükümlünün % 10 üzerinden 60,1 milyon lira Ekonomik Denge Vergisi ödeyeceği,600 milyon lira ya da daha eksik ücret alana göre elinde daha az net ücretkalacağı, bu durumun Anayasa'nın 73. maddesinin birinci fıkrasına aykırılıkoluşturacağı ileri sürülmektedir.

Anayasa'nın "Vergi Ödevi" başlıklı 73. maddesininbirinci fıkrasında, "Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, malîgücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür" denilmektedir.

Fıkrada, verginin "genel olması", "malî gücegöre" ve "kamu giderlerini karşılamak üzere" alınmasıöngörülmüştür.

Genellik ilkesi, sosyal sınıf farkı gözetilmeksizin herkesin eldeettiği gelir, servet ya da harcamalar üzerinden vergi ödemesini amaçlar.

Malî güce göre vergilendirme ise, verginin kişilerin ekonomik vekişisel durumlarına göre alınmasıdır. Bu ilke, malî gücü fazla olanın, malîgücü az olana oranla daha fazla vergi ödemesi gereğini belirler. Malî gücüntanımı, Anayasa'da bulunmamakla birlikte, genellikle ödeme gücü anlamındakullanılmakta, kamu maliyesi yönünden ise gelir, servet ve harcamalar malîgücün göstergeleridir. Verginin malî güce göre alınması aynı zamanda vergideeşitlik ilkesinin uygulama aracıdır.

Vergide eşitlik ilkesi, yükümlülerin vergi ödeme güçleri dikkatealınmak suretiyle vergilendirmenin yapılmasını öngörür. Başka bir deyişle,kişilerin genel vergi yüküne kendi ödeme güçlerine göre katılmalarıdır. Budurumda, Anayasa'da öngörülen verginin "malî güce göre ödenmesi","herkesin vergi ödemesi" ilkesiyle birlikte vergilendirmede adalet veeşitlik ilkesine uygunluğu gösterir ve sosyal devletin en etkin uygulamaaracını oluşturur. Vergi yükünün adaletli vedengeli dağılımı bu ilkelereuyularak sağlanır. Vergide eşitlik ilkesi, malî gücü aynı olanların aynı, malîgücü farklı olanların ise ayrı oranda vergilendirilmesidir.

Anayasa'nın 73. maddesinin birinci fıkrasında, herkesin malîgücüne göre vergi ödemesi, ikinci fıkrasında ise vergi yükünün adaletli vedengeli bir biçimde dağılımının sağlanması amaçlanmıştır.

Sermaye iratlarının, ücretlere göre farklı vergilendirilmesi en azgeçim indirimi, artan oranlı (müterakki) vergilendirme gibi uygulamalar, vergiyükünün adalete uygun ve sosyal amaçlı dağılımının araçlarıdır.

Yasakoyucu, anayasal kurallara uymak koşuluyla, gelir, servet yada harcamanın vergilendirilmesinde, konulara, nitelik veya miktarlara göre kimideğişik ölçütler getirebilir; gelirin unsurlarına ve miktarına göre ayrıyükümlülükler ve oranlar belirleyebilir.

1. maddenin (e) bendinde, bu Yasa'nın yayımlandığı tarihte ücretgeliri elde edenlerden, 1993 yılında ücret geliri olanlar, gelir vergisimatrahlarına göre ayrılmış, 600 milyon liranın üzerinde ücret geliri eldeedenler Ekonomik Denge Vergisi'nin yükümlüsü sayılmıştır. Plân ve BütçeKomisyonu'nda tasarıya eklenen (e) bendinin gerekçesinde, amacın, vergi ödemegücü yüksek olan gelir gruplarının kamu harcamalarına daha fazla katılmalarınısağlamakamacına yönelik olduğu belirtilmiştir. (e) bendinde 1993 yılında 600 milyonliranın üzerinde ücret geliri elde eden herkes Ekonomik Denge Vergisi'nin vergiyükümlüsü sayıldığından bu kural, Anayasa'nın 73. maddesinde öngörülen verginingenelliğiilkesine aykırılık oluşturmamaktadır. Bu nedenle dava konusu 1.maddenin (e) bendinin Anayasa'nın 73. maddesine aykırı bir yönübulunmamaktadır.

b- 2. Maddenin (e) Bendi

İtiraz başvurusunda bu bentle ilgili olarak 600 milyon lirayı aşanücretlerde, ücretin tümü üzerinden vergi alınmasının vergide adalet ve eşitlikilkelerine, böylece Anayasa'nın 73. maddesine aykırılık oluşturduğu ilerisürülmektedir.

Verginin konu, matrah ve oran başlıklı 2. maddenin (e) bendinde;

"1 inci maddenin (e) bendinde sayılan ücretlilerin 1993takvim yılında elde ettikleri ücretlerinin gelir vergisi matrahı toplamıüzerinden % 10" Malî Denge Vergisi alınacağı öngörülmüştür.

1. maddenin (e) bendine göre yükümlülüğün belirlenmesinde kabuledilen tek ölçüt, ücret gelirleri toplamının 600 milyon liranın üzerindeolmasıdır. 600 milyon lirayı aşan ücret geliri elde edenler vergi yükümlüsüsayılırken, 600 milyon lira ve aşağısında ücret elde edenler vergi yükümlüsüsayılmamışlardır. Böylece, 1993 yılı içinde elde ettikleri ücretgelirlerininvergi matrahı toplamı 600 milyon lirayı aşan ve bu miktar üzerinden % 10Ekonomik Denge Vergisi ödeyenlerin ellerinde kalan ücret geliri, 600 milyonlira ve daha az toplam ücret geliri elde eden ve bu nedenle de söz konusu vergiyükümlüsü olmayanların ellerinde kalan ücret gelirinden, daha az olacaktır.1993 yılında elde edilen 600 milyon lirayı aşan ücret gelirinin, 600 milyonliralık bölüm düşülmeden tümüyle vergi matrahı kabûl edilmesi, vergide adaletve eşitlik ilkelerine aykırılık oluşturmaktadır. Adalete ve eşitliğe uygunolan, 600 milyon düşüldükten sonra kalan ücret gelirinin vergilendirilmesidir.

Açıklanan nedenlerle, 3986 sayılı Yasa'nın 2. maddesinin (b) bendiAnayasa'nın 73. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarına aykırıdır ve iptaligerekir. Güven DİNÇER bu görüşe katılmamıştır.

c- 4. Maddenin (f) Bendinin İncelenmesi

Bentte, "1993 takvim yılı ücretlerinin vergi matrahı600.000.000 lirayı aşan ücretlilerin bu ücretleri için hesaplanacak olanEkonomik Denge Vergisi, ücretlilerin bu Kanunun yayımı tarihinde kendilerineücret ödenmesinde bulunan işverene, 1993 yılında elde ettiği ücretlerinin gelirvergisi matrahını bildirmeleri üzerine, bu işverenlerce bu Kanunun yayımıtarihinden sonra yapılan ücret ödemelerinden; birincisi ilkaya ait ücretten,ikincisi üçüncü aya ait ücretten, üçüncüsü de beşinci aya ait ücretten tevkifedilmek suretiyle üç eşit taksitte ödenir. Muhtasar beyanname vermek zorundaolan işverenler, tevkif suretiyle kestikleri bu vergiyi, muhtasar beyannamevermesüreleri içinde beyan eder ve aynı süre içinde öderler."denilmektedir.

Bu bent, 1993 yılında elde ettikleri ücretlerinin vergi matrahıtoplamı 600 milyon lirayı aşan ücretlilerin ödeyecekleri Ekonomik DengeVergisinin beyanı ve ödenmesi yöntemine ilişkindir. Anayasa'ya aykırı bir yönübulunmamaktadır.

2- Anayasa'nın 55. Maddesi Yönünden İnceleme

Anayasa'nın "Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler"başlıklı üçüncü bölümünde yer alan bu maddenin, ücrette adalet sağlanması ileilgili itiraz konusu kurallarla bir ilişkisi bulunmamaktadır.

C- İptal Kararının Öbür Kurallara Etkisi

2949 sayılı Yasa'nın 29. maddesinin ikinci fıkrasında, "Ancakbaşvuru, kanunun, kanun hükmünde kararnamenin veya içtüzüğün sadece belirlimadde veya hükümleri aleyhine yapılmış olup da, bu belirli madde veyahükümlerin iptali kanunun, kanun hükmünde kararnamenin veya içtüzüğün bazıhükümlerinin veya tamamının uygulanmaması sonucunu doğuruyorsa, AnayasaMahkemesi keyfiyeti gerekçesinde belirtmek şartıyla, kanun, kanun hükmündekararname veya içtüzüğün bahis konusu öteki hükümlerinin veya tümünün iptalinekarar verebilir." denilmektedir.

3986 sayılı Yasa'nın 2. maddesinin (e) bendinin iptali nedeniyle,ücretlilerin Ekonomik Denge Vergisi beyan ve ödemelerine ilişkin 4. maddesinin(f) bendinin uygulanma olanağı kalmamıştır. Bu nedenle, 2949 sayılı Yasa'nın29. maddesi gereğince bu bendin de iptali gerekmektedir.

VI- SONUÇ

4.5.1994 günlü, 3986 sayılı "Ekonomik Denge İçin YeniVergiler İhdası ile 1.7.1964 Tarihli ve 488 Sayılı, 2.7.1964 Tarihli ve 492Sayılı, 7.11.1984 Tarihli ve 3074 Sayılı, 25.10.1984 Tarihli ve 3065 Sayılı,31.12.1960 Tarihli ve 193 Sayılı, 21.7.1953 Tarihli ve 6183 Sayılı, 2.2.1981Tarihli ve 2380 Sayılı, 15.7.1963 Tarihli ve 277 Sayılı Kanunların BazıMaddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun"un;

A- 1. maddesinin (e) bendinin Anayasa'ya aykırı olmadığına veitirazın REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

B- 2. maddesinin (e) bendinin Anayasa'ya aykırı olduğuna veİPTALİNE, Güven DİNÇER'in karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,

C- 4. maddesinin (f) bendinin Anayasa'ya aykırı olmadığına veitirazın REDDİNE, OYBİRLİĞİYLE,

D- İptal edilen 2. maddenin (e) bendi nedeniyle uygulama olanağıkalmayan aynı Yasa'nın 4. maddesinin (f) bendinin, 2949 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 29. maddesigereğince İPTALİNE, OYBİRLİĞİYLE,

6.7.1995 gününde karar verildi.

KARŞIOYYAZISI

Esas Sayısı : 1995/4

Karar Sayısı : 1995/28

Verginin Anayasal ve Hukuksal boyutları Anayasa'nın 73. maddesindedüzenlenmiştir.

Verginin ekonomik, malî, toplumsal boyutları ise siyasal tercihkonusudurlar. Bu konulardan anayasal metinlerine girenler ise anayasal ilke halindevergi ile ilgili düzenlemelerin temelinde yer alırlar.

Anayasa'nın 73. maddesinde vergi ile ilgili olarak aşağıdakiilkelerin konulduğu görülmektedir:

I. Vergi, resim ve harçlar ile malî yükümlülükler ancak kanunlakonulabilir, değiştirilebilir veya kaldırılabilir. Bu konuda yasama organıncabelirlenen sınırlar içinde vergi oranlarında değişiklik yapmak üzere BakanlarKurulu yetkili kılınabilir.

Verginin yasallığı ilkesi demokratik mücadelenin sonucu olarakuzun bir tarihi süreç içinde bugünkü anayasal yerini ve boyutunu kazanmıştır.

Vergi koyma yalnızca parlamentoya ait olan devredilemez biryetkidir.

II.Herkes kamu giderlerini karşılamak üzere malî gücüne göre vergiödemekle yükümlüdür.

Burada vergi ödevi ülke sınırları içinde yaşayan herkese yüklenmiştir.Ülkede yaşayanlar vatandaşlık bağına bakılmaksızın ekonomik bir ölçü olan"malî güce" göre vergilendirilecektir. Anayasa'da öngörülen malî gücegöre vergilendirme, verginin yasallığı ilkesi gereği, yasalarla açıklıkkazanacak ve kurallaşarak düzenlenecektir.

III. Vergi yükü, adaletli ve dengeli olarak dağıtılacaktır.

Adaletli ve dengeli dağılım ilkesi zamana, yere, toplumsalşartlara ve ilgili ülkeye ve ülkenin siyasal yaşamında geçerli olan düşünceleregöre belirlenecek ve parlamentoca vergi hukukunun pozitif metinleri halinegetirilecektir. Böylece, toplumun belirlenecek sosyal hedeflere doğru yolalabilmesi için maliye politikaları etkin bir araç olarak kullanılabilecektir.

Görüldüğü gibi Anayasa'nın 73. maddesine konulan vergininyasallığı, malî güce göre vergi alınması ve vergi yükünün adaletli ve dengelidağılımı ilkeleri aynı hukuksal yapıda, açıklıkta ve kesinlikte ilkelerdeğildir. Zira, verginin yasallığı ve yalnız parlamento tarafındankonulabileceği yolundaki anayasal açıklık ve kesinlik, "ekonomik","malî" ve sosyal kavramlarla ilgili olan "malî güç" ve"vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı" gibi içeriği felsefî vesiyasal düşünce ve inanca bağlı kavram ve kurallarda aranamaz. Dava konusukuralların anayasal denetiminde bu gerçekler ve temeller göz önündetutulmalıdır.

3986 sayılı kanunla getirilen vergi, çeşitli gelir unsurlarınadayanan gelir ve bazı servet göstergeleri (gayrimenkul ve taşıt aracı) esasalınarak konulmuş olağanüstü bir servet vergisidir.

Dava konusu edilen kurallar olağanüstü bir verginin ücretlilerdenalınacak bölümü ile ilgilidir. Bu kurallarla yüksek ücret alanlar, ücretlerinorm alınarak vergilendirilmektedirler. Yüksek ücretlilerin fevkalade birvergiyle yükümlü tutulmaları ve bunların vergilendirme biçim ve vergi oranlarıbirbirlerinden ayrılmayacak bir bütündür.

Olağanüstü ve bir defaya mahsus olarak alınan bir vergininanayasal denetiminde vergilendirme tekniği gereği yapılan düzenlemelerde, vergiaşamalarının bölünerek inceleme yapılması mümkün değildir. 3986 sayılı Yasa'yagöre alınan vergilerin ve bu vergi anlayışının getirdiği vergi yükünün toplumunmuhtelif kesimlerine yansıtılması Anayasa'ya uygunluk denetiminde kendifevkaladeliği içinde, kendi genel denge ve tutarlılığı içinde bir bütün olarakele alınmalıdır. 3986 sayılı Kanun'la getirilen malî denge, net aktif, ekgayrimenkul ve ek motorlu taşıt vergileri açık olarak servet vergisidirler.İster politik kadroların kötü, beceriksiz ve populist tutumundan istersefevkalade ekonomik, toplumsal veya siyasi nedenlerden kaynaklansın devletinkarşılaştığı malî çıkmazın aşılması için süreklilik taşımaması kaydıylafevkalade servet vergisi yoluna başvurulabilir. Ancak, burada servetin vergilendirilmesianlayışı içinde verginin yasallığı ve verginin malî güce göre alınması ve vergiyükünün adaletli ve dengeli dağılımı gibi anayasal kavramlara göre denetimyapılabilir.

Davada verginin yasallığı konusunda bir iddia ve şüphe mevcutdeğildir. Dava konusu vergi hakkında bir servet vergisi olarak vergi yükününmalî güce göre adaletli ve dengeli dağılımı konusunda herhangi bir şüphe ilerisürülemez. Zira yasa, temelde gelirin ve servet unsurlarınındeğerlendirilmesinde adil davranmış, makûl ve herkes için kabul edilebilirobjektif vergi normları koymuştur.

Dava konusu kuralları incelenirken ve özellikle vergininuygulamasına yönelik ikincil ve alt kurallar incelenirken genel vergilendirmeilkesine bağlı kalınıp denetim bir bütün olarak ele alınmalıdır.

İtiraz konusu olayda Mahkememizce Anayasa'ya aykırı bulunarakiptal edilen 2. maddenin (e) bendi, yüksek ücretli kesimin servet vergisi ilevergilendirilmesindeki biçim ve vergi oranlarını düzenlemektedir.

Mahkememizce birbirleri ile içiçe olan iki kural 1 (e) ve 2 (e)bentleri birbirlerinden ayrılarak ve mükellefiyet tesis eden ve konusınırlaması yapan yasa kuralı Anayasa'ya uygun bulunurken, vergilendirme biçimive vergi nisbeti ile ilgili kuralının iptal edilmesine aşağıdaki iki nedenlekatılmak mümkün değildir:

a. Her ülke, kendi ekonomik kültürel ve sosyal yapısına uygun birvergilendirme düzeni kurmak zorundadır. Ekonomik olayların bütünüyle kaydageçirilmediği ve muhasebeleşmediği ve vergi kültürünün tam olarak yerleşmediğiülkemizde, verginin zaman zaman veya belirli konularda gözlenebilen veya eldeedilebilen bazı dış unsurlara ve kabullere (varsayımlara) dayanılarak yapılmasıkaçınılmazdır. Gelirin,giderin ve servetin vergilendirilmesinde bu anlayışlabirtakım varsayımlarla hareket etmek, bir gerçek ve zorunluluktur. Gelirinvergilendirilmesinde "ortalama kâr hadleri", "hayatstandardı"; giderin vergilendirilmesinde "yurt dışına çıkış"gibi örneklerde görüldüğü gibi nasıl bazı dış unsurlar vergilendirmede ve verginisbetlerinin tesbitinde temel alınıyorsa bir servet vergisinin ücretlerdeuygulanmasında da "yüksek ücret" servetin vergilendirilmesinde birölçü olabilir.

b. 600 milyon liranın, ücretlinin fevkalade biçimdevergilendirilmesinde sınır kabulü vergide "muafiyet" uygulanmasınınçok görünen bir örneğidir.

Vergiyle ilgili düzenlemelerde belirli bir sayısal sınıra kadarolanlar için muafiyet tanınması bu sınırın aşılması halinde herhangi biristisna tanınmadan bütünün vergilendirilmesinin, Anayasa'nın vergi ile ilgiliilkeleriyle ilgisi yoktur. İtiraz konusu olayda 600 milyon liralık bir"muafiyet" haddi tesbit edilmiş, yasakoyucu tarafından bu had bir"istisna" olarak düzenlenmemiştir. Bu düzenleme yasakoyucuya ait birvergilendirme tercihidir. Servete dayanan vergilendirmenin bir sonucudur.

Bu nedenlerle 2 (e) bendinin iptal edilmesi kararına karşıyım.