ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1996/60
Karar Sayısı : 1996/33
Karar Günü : 10.9.1996
R.G. Tarih-Sayı :R.G.'de yayımlanmamıştır. (Red)
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Kahramanmaraş Sulh Hukuk Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 9.7.1945 günlü, 4792 sayılı "SosyalSigortalar Kurumu Kanunu"nun 3995 sayılı Yasa ile değişik 19. maddesininikinci fıkrasının, Anayasa'nın 10. maddesine aykırılığı savıyla iptaliistemidir.
I- OLAY
Sosyal Sigortalar Kurumu'na ait taşınmazın kira bedelinin her yılyenilenen sözleşme gereğince Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı'ncayayımlanan tüketici fiyat endeksinde açıklanan oranda artırılarak ödenmesinidavalı kiracının kabul etmemesi üzerine açılan kira tesbit davasında dayanılan3995 sayılı Yasa'nın 4. maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ilişkin davalısavının ciddî olduğu kanısına varan Mahkeme, bu kuralın iptali istemiyleAnayasa Mahkemesi'ne başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İptali İstenen Yasa Kuralı
9.7.1945 günlü, 4792 sayılı Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu'nun3995 sayılı Yasa ile değişik 19. maddesinin iptali istenilen ikinci fıkrasışöyledir :
"Madde 19-
...
Kurumun sahibi bulunduğu gayrimenkullerin kira bedelleri, her yılDevlet İstatistik Enstitüsü tüketici fiyat endeksindeki artış oranından azolmamak üzere rayiç veya emsal değerle belirlenir.
..."
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
İptal isteminde dayanılan Anayasa kuralı şudur :
"MADDE 10.- Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce,felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanunönünde eşittir.
Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.
Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanunönünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar."
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince yapılan ilkinceleme toplantısında, itiraz yoluna başvuran Mahkemenin iptalini istediğikuralın bakmakta olduğu dâvada uygulanıp uygulanamayacağı sorunu önceliktaşıdığından, ilk inceleme raporu, dâva dosyası ve ekleri, iptali istenilenYasa ve dayanılan Anayasa kurallarıyla bunların gerekçeleri ile diğer yasamabelgeleri okunup incelendikten sonra bu konu öne alınarak gereği düşünüldü :
Anayasa'nın 152., 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Yasa'nın 28. maddesi gereğince, bir dâvaya bakmaktaolan mahkeme, uygulanacak bir kanun veya kanun hükmünde kararnameninhükümlerini Anayasa'ya aykırı görür ya da taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık iddiasının ciddî olduğu kanısına varırsa o kuralın iptali içinAnayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidir. Burada sözü edilen"uygulanacak yasa kuralı" bakılmakta olan dâvayı yürütmeye,uyuşmazlığı çözmeye ve sona erdirmeye yarayacak kurallardır.
İtiraz eden Mahkeme, 1.6.1994 günlü, 3995 sayılı Yasa'nın 4.maddesiyle yeniden düzenlenen 4792 sayılı "Sosyal Sigortalar KurumuKanunu"nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının iptalini istemektedir.
4792 sayılı Yasa'nın "Kurum Gelirleri" başlıklı 19.maddesinin birinci fıkrasında Kurum'un gelirleri sayılmış, ikinci fıkrasındaKurum'un sahibi bulunduğu taşınmazların kira bedellerinin belirlenme yöntemiaçıklanmıştır. Davacı Kurum'un isteminde dayandığı ve Mahkemenin itiraz konusuyaptığı kural, taşınmazın sahibi bulunduğu Kurum'un kira bedeli konusundaizleyeceği yöntemi gösteren, davalıya değil davacıya yönelik olan birdüzenlemedir. Sosyal Sigortalar Kurumu'nun bu kurala göre belirleyeceği kiraparasını kiracının kabul etmemesi durumunda kira tesbit davası açılabilecektir.Açılan kira tesbit davası ise itiraz konusu kurala göre değil, 6570 sayılıYasa'nın Geçici 5. maddesine göre sonuçlandırılacaktır.
Dosyadaki bilgi ve belgelere göre, 4792 sayılı Yasa'nın Kurum'unsahibi bulunduğu taşınmazlarının kira bedelinin saptanmasında uygulayacağıyöntemi gösteren itiraz konusu kural Mahkemenin bakmakta olduğu davadauygulanacak kural olmadığından başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği yönündenreddi gerekir.
V- SONUÇ
İtiraz konusu kuralın bakılmakta olan dâvada uygulanma olanağıbulunmadığından mahkemenin yetkisizliği nedeniyle başvurunun REDDİNE,
10.9.1996 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Yekta Güngör ÖZDEN
Başkanvekili
Güven DİNÇER
Üye
Selçuk TÜZÜN
Üye
Ahmet N. SEZER
Üye
Samia AKBULUT
Üye
Haşim KILIÇ
Üye
Mustafa BUMİN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Lütfi F. TUNCEL
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Aysel PEKİNER
EKGEREKÇE
Esas Sayısı : 1996/60
Karar Sayısı : 1996/33
Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu'nun, itiraz konusu 19. maddesininikinci fıkrası, Kurumun kirada bulunan taşınmazlara ait kira bedellerininkurumca tek taraflı olarak bir idarî işlemle tesbitini öngörmektedir. Ancak,bütün kira ilişkilerini düzenleyen 6570 sayılı Kanun'un sonradan yürürlüğekonulan geçici 5. maddesi, Sosyal Sigortalar Kurumu'nun taşınmazları yönündenkira tesbit yetkisini, tekrar 6570 sayılı Kanun sistemi içine almış ve buradakiözel kuralları ile düzenlemiştir.
Bu ek gerekçe ile karara katılıyorum.
Güven DİNÇER
Başkanvekili