Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.1996/65, K.1997/31 Sayılı Karar - 04/02/1997

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 1996/65

Karar Sayısı : 1997/31

Karar Günü : 4.2.1997

R.G. Tarih-Sayı :19.09.1997-23115

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : İmamoğlu İcra Tetkik Mercii (Ceza)Hakimliği

İTİRAZIN KONUSU : 2004 sayılı İcra ve İflâs Yasası'nın 6.6.1985günlü, 3222 sayılı Yasa'yla eklenen 352/a maddesi ile 354. maddesinin sonfıkrasının Anayasa'nın Başlangıç'ı ile, 5., 10. ve 36. maddelerine aykırılığısavıyla iptali istemidir.

I- OLAY

Mal beyanında bulunmamak suçundan yapılan yargılamada Mahkeme,İcra İflas Yasası'nın 352/a maddesiyle 354. maddesinin son fıkrasınınAnayasa'ya aykırı olduğu kanısıyla itiraz yoluna başvurmuştur.

III- YASA METİNLERİ

A- İptali İstenilen Yasa Kuralları

2004 sayılı İcra İflas Yasası'na 6.6.1985 günlü 3222 sayılı Yasaile eklenen 352. maddesi ile son fıkrasının iptali istenen 354. maddesişöyledir :

1- "Madde 352/a- Bu Kanun uyarınca hükmolunan cezalar teciledilemez, hürriyeti bağlayıcı cezalar 647 sayılı Cezaların İnfazı HakkındaKanunun 4 üncü maddesinde yazılı para cezasına ve tedbirlere çevrilemez,failleri hakkında Türk Ceza Kanununun 119 uncu maddesi hükmü uygulanamaz."

2- "Madde 354- Bu Kanunun bu babında yazılı suçlardan takibişikâyete bağlı olanların müştekisi feragat eder veya borcun itfa edildiği sabitolursa dâva ve bütün neticeleriyle beraber ceza düşer.

Ancak kendi temyizi neticesinde haksız çıkan borçlunun birincifıkrada yazılı hallerde yalnız cezasının yarısı düşer."

B- Dayanılan Anayasa Kuralları

İtiraz başvurusunda dayanılan Anayasa kuralları şunlardır :

1- Başlangıç Bölümü (Altıncı Paragraf) "Her Türk vatandaşınınbu Anayasadaki temel hak ve hürriyetlerden eşitlik ve sosyal adaletgereklerince yararlanarak millî kültür, medeniyet ve hukuk düzeni içinde onurlubir hayat sürdürme ve maddî ve manevî varlığını bu yönde geliştirme hak veyetkisine doğuştan sahip olduğu;"

2- "MADDE 5.- Devletin temel amaç ve görevleri, Türkmilletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyetive demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunusağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriylebağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engellerikaldırmaya, insanın maddî ve manevî varlığının gelişmesi için gerekli şartlarıhazırlamaya çalışmaktır."

3- "MADDE 10.- Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasîdüşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırımgözetilmeksizin kanun önünde eşittir.

Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.

Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanunönünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar."

4- "MADDE 36.- Herkes, meşrû vasıta ve yollardan faydalanmaksuretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunmahakkına sahiptir.

Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktankaçınamaz."

IV- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Yekta GüngörÖZDEN, Güven DİNÇER, Selçuk TÜZÜN, Ahmet N. SEZER, Samia AKBULUT, Haşim KILIÇ,Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER ve Lütfi F. TUNCEL'inkatılmalarıyla 15.10.1996 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle kararverilmiştir.

V- ESASIN İNCELENMESİ

İşin esasına ilişkin rapor, başvuru kararı ve ekleri, Anayasa'yaaykırılığı ileri sürülen yasa kuralları ile aykırılık savına dayanak yapılanAnayasa kuralları, bunların gerekçeleri ve öteki yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A- DAVADA UYGULANACAK KURAL SORUNU

İcra İflâs Yasası'nın 354. maddesinin ikinci fıkrasında kenditemyizi sonucunda haksız çıkan borçlunun birinci fıkrada yazılan durumlardacezasının yarısının düşeceği öngörülmektedir. Bu kural, Mahkeme'nin bakmaktaolan davada uygulayacağı kural olmadığından bu kurala yönelik itirazınMahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddine oybirliğiyle karar verilmiştir.

B- ANAYASA'YA AYKIRILIK SORUNU

Mahkeme, başvurusunda İcra İflâs Yasası'nın 352/a maddesinin,Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 5., 10. ve 36. maddelerine aykırı olduğunu ilerisürmüştür.

İcra ve İflâs Yasası'nda değişiklik yapan 3222 sayılı Yasa'yailişkin tasarının genel gerekçesinde, ülke ekonomisinde önemli değişmelerolduğu ve özellikle hızlı bir enflasyon sürecine girildiği bu süreçtealacaklıların haklarının önemli ölçüde kayba uğradığı ve sonuçta borç ve alacakilişkilerindeki sağlıklı yapının bozulmaya yüz tuttuğu belirtilmektedir. İtirazkonusu madde gerekçesinde ise "Ceza hükümlerinin tesirli bir işlerliğekavuşturulması ve kötü niyetli borçlularla daha iyi mücadele edilebilmesiiçin Kanuna 352/a maddesi eklenmiştir." denilmektedir.

Zaman içinde toplum gereksinimlerinin, birey ve toplum yararınazorunlu kıldığı kimi düzenlemeler yapmak, bu suretle toplumdaki değişikliklerekoşut olarak varolan önlemleri güçlendiren etkilerini arttıran ya da tam tersinebunları hafifleten veya büsbütün ortadan kaldıran düzenlemelerde bulunmak,yasakoyucunun görevidir.

Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilen eşitlik ilkesi, herkesindil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzerisebeplerle ayrım gözetilmeksizin yasa önünde eşit olduğunu, hiçbir kişiye,aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamayacağını öngörmekte; devletorganları ile idare makamlarına bütün işlemlerinde bu ilkeye uygun davranmakzorunluluğunu yüklemektedir. Eşitlik ilkesi, hukuksal durumları aynı olanlarınaynı hukuk kurallarına, ayrı olanların ise ayrı kurallara bağlı tutulmalarınıgerektirir.

İcra ve İflâs Yasası'nın 352/a maddesi borç ve alacakilişkilerindeki sağlıklı bir yapıyı sağlamaya yöneliktir. Kamu yararı amacıylagetirilen bu kural alacaklılar yararına bir ayrıcalık oluşturmadığındanAnayasa'nın 10. maddesine aykırı değildir.

Her Türk vatandaşının Anayasa'daki temel hak ve hürriyetlerdeneşitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanma hak ve yetkisine sahip olduğu,Anayasa'nın Başlangıç Bölümünün altıncı paragrafında belirtilmiştir.Anayasa'nın 5. maddesinde ise devletin temel amaç ve görevleri düzenlenmiştir.Anayasa'nın 36. maddesinde de herkesin meşrû vasıta ve yollardanfaydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia vesavunma hakkına sahip olduğu öngörülmüştür.

İtiraz konusu kuralın, Anayasa'nın Başlangıç Bölümünün altıncıparagrafı ve 5. maddesiyle ilgisi bulunmamaktadır.

Cezaların ertelenmesi, kısa süreli hürriyeti bağlayıcı cezalarınpara cezasına ya da başka önlemlere çevrilmesi, suçlular için bir hak değil,cezaların kişiselleştirilmesine ilişkin bir uygulama olup, toplum yararınakullanılmak üzere yargıcın takdirine bırakılmıştır. Bu nedenle, 36. maddeyeaykırılık savı da yerinde görülmemiştir.

İtirazın reddi gerekir.

VI- SONUÇ

9.6.1932 günlü, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu'nun 352/amaddesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE,

4.2.1997 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.