ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1997/29
Karar Sayısı : 1998/19
Karar Günü : 21.5.1998
R.G. Tarih-Sayı :15.04.2000-24021
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Danıştay Onikinci Dairesi
İTİRAZIN KONUSU : 26.10.1994 günlü, 4045 sayılı "GüvenlikSoruşturması, Bazı Nedenlerle Görevlerine Son Verilen Kamu Personeli ile KamuGörevine Alınmayanların Haklarının Geri Verilmesine ve 1402 NumaralıSıkıyönetim Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun"un geçici 1.maddesinin, Anayasa'nın 10., 12., 13., 49. ve 70. maddelerine aykırılığısavıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Güvenlik görevlisi olarak çalışırken yapılan güvenlik soruşturmasısonucunda hizmet akdi feshedilen davacının sınavsız göreve başlatılmamasınailişkin işlemin iptali istemiyle açtığı davanın temyiz aşamasında, 4045 sayılıYasa'nın geçici 1. maddesinin Anayasa'ya aykırılığı savını ciddî bulan DanıştayOnikinci Dairesi iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
26. 10.1994 günlü, 4045 sayılı Yasa'nın iptali istenilen geçici 1.maddesi şöyledir:
"Geçici Madde 1- 12.9.1980 tarihinden sonra bakanlıklar ilekamu kurum ve kuruluşlarında açılan kamu görevine ve işçiliğe giriş sınavınıkazanıp da haklarında yapılan güvenlik soruşturması sonucunda sakıncalıolduğunun bildirilmesi nedeniyle göreve ve işe alınmayanlar ile alındıktansonra görevine ve işine son verilenler, ilgili mevzuatında veya toplu işsözleşmelerinde öngörülen niteliklerin kaybedilmemiş olması koşuluyla yaş şartıaranmaksızın bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren kamu kurum vekuruluşlarınca açılacak sınavlara, önceki güvenlik soruşturmaları dikkatealınmaksızın katılabilirler. Açılan sınavları kazanmaları sonucu göreve ve işealınanlara geçmişe yönelik olarak aylık ve diğer özlük hakları verilmez veaçıkta geçen süreleri değerlendirilmez. Bu konu ile ilgili olarak yargıyaintikal etmiş olanlardan henüz haklarında yargı kararı kesinleşmemiş olanlarhakkında da bu Kanun hükümleri uygulanır."
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararında dayanılan Anayasa kuralları şunlardır:
1- "MADDE 10.- Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce,felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanunönünde eşittir.
Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.
Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanunönünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar."
2- "MADDE 12.- Herkes, kişiliğine bağlı, dokunulmaz,devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahiptir.
Temel hak ve hürriyetler, kişinin topluma, ailesine ve diğerkişilere karşı ödev ve sorumluluklarını da ihtiva eder."
3- "MADDE 13.- Temel hak ve hürriyetler, Devletin ülkesive milletiyle bölünmez bütünlüğünün, millî egemenliğin, Cumhuriyetin, millîgüvenliğin, kamu düzeninin, genel asayişin, kamu yararının, genel ahlâkın vegenel sağlığın korunması amacı ile ve ayrıca Anayasanın ilgili maddelerindeöngörülen özel sebeplerle, Anayasanın sözüne ve ruhuna uygun olarak kanunlasınırlanabilir.
Temel hak ve hürriyetlerle ilgili genel ve özel sınırlamalardemokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olamaz ve öngörüldükleri amaçdışında kullanılamaz.
Bu maddede yer alan genel sınırlama sebepleri temel hak vehürriyetlerin tümü için geçerlidir."
4- "MADDE 49.- Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir.
Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatınıgeliştirmek için çalışanları korumak, çalışmayı desteklemek ve işsizliğiönlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak için gerekli tedbirleri alır.
Devlet, işçi - işveren ilişkilerinde çalışma barışınınsağlanmasını kolaylaştırıcı ve koruyucu tedbirler alır."
5- "MADDE 70.- Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkınasahiptir.
Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbirayırım gözetilemez."
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Yekta GüngörÖZDEN, Güven DİNÇER, Selçuk TÜZÜN, Ahmet N. SEZER, Samia AKBULUT, Haşim KILIÇ,Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN, Ali HÜNER, Lütfi F. TUNCEL ve FulyaKANTARCIOĞLU'nun katılmalarıyla 18.3.1997 gününde yapılan ilk incelemetoplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine, sınırlama sorununun esas inceleme evresinde ele alınmasınaoybirliğiyle karar verilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ile ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptaliistenilen Yasa kuralı ile dayanılan Anayasa kuralları, bunların gerekçeleri veöteki yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A- Davada Uygulanacak Kural Sorunu
Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, mahkemeler, bakmaktaoldukları davalarda uygulayacakları yasa ya da kanun hükmünde kararnamekurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırlarsa o hükmün iptali için AnayasaMahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca birmahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmışve Mahkeme'nin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenenkuralların da o davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasakuralları, davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veyadavayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunankurallardır.
İtiraz yoluna başvuran Danıştay Onikinci Dairesi, 4045 sayılıYasa'nın geçici 1. maddesinin tamamının iptalini istemiştir. Maddenin birincitümcesinde, 12.9.1980 tarihinden sonra bakanlıklar ile kamu kurum vekuruluşlarında açılan sınavları kazanıp da yapılan güvenlik soruşturmasısonunda sakıncalı görülerek göreve ve işe alınmayanlar ile alındıktan sonragörevine ve işine son verilenlerin, bazı koşullarla açılacak sınavlarakatılabilecekleri; ikinci tümcesinde, açılan sınavları kazanmaları sonucugöreve ve işe alınanlara geçmişe yönelik olarak aylık ve diğer haklarınınverilmeyeceği, açıkta geçen sürelerinin değerlendirilmeyeceği; üçüncütümcesinde de, konu ile ilgili olarak yargıya intikal etmiş olanlar hakkında dabu Kanun hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.
Görülmekte olan davada, hakkındaki güvenlik soruşturması nedeniyleişine son verilen davacının, 4045 sayılı Yasa uyarınca işe başlatılması içinyaptığı başvuru, yeniden sınava katılması gerektiği belirtilerek rededilmiştir.Bu durumda, itiraz konusu geçici 1. maddenin ikinci ve üçüncü tümcelerinindavada uygulanma olanağı bulunmadığından, bunlara ilişkin itirazın başvuranMahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddine karar verilmiştir.
B- Sınırlama Sorunu
4045 sayılı Yasa'nın itiraz konusu geçici 1. maddesinin birincitümcesinde, bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarında açılan kamu görevineve işçiliğe giriş sınavını kazanıp da haklarında yapılan güvenliksoruşturmasının olumsuz çıkması nedeniyle göreve ve işe alınmayanlar ile işe alındıktansonra görevine ve işine son verilenlerin yeniden sınava katılabilecekleribelirtilmiştir. Davacı "Kamu kurum ve kuruluşlarında açılan işçiliğe girişsınavını kazanıp da, haklarında yapılan güvenlik soruşturması sonucundasakıncalı olduğunun bildirilmesi nedeniyle işe alındıktan sonra işine sonverilenler"den olduğundan incelemenin bunlar yönünden yapılmasına kararverilmiştir.
C- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu
Başvuru kararında, itiraz konusu geçici 1. maddede, 12.9.1980tarihinden sonra açılan kamu görevine ve işçiliğe giriş sınavını kazanıp dayapılan güvenlik soruşturmasının olumsuz çıkması nedeniyle göreve ve işealınmayanlar ile görevine ve işine son verilenlerin, göreve veya işine geridönebilmeleri için yeniden sınava girme şartının getirilmesine karşın, geçici2. ve 3. madde kapsamında bulunanlar hakkında herhangi bir sınav koşuluaranmaksızın görevlerine iade edileceklerinin öngörüldüğü, bunun da Anayasa'nın10., 12., 13., 49. ve 70. maddelerine aykırılık oluşturduğu ileri sürülmüştür.
Anayasa'nın 10. maddesinde, "Herkes, dil, ırk, renk,cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inaç, din, mezhep ve benzeri sebeplerleayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreyeveya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütünişlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmekzorundadırlar" denilmektedir.
Buna göre, yasaların uygulanmasında, dil, ırk, renk, cinsiyet,siyasî düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep ayrılığı gözetilmemesi ve bunedenlerle, eşitsizliğe yol açılmaması gerekir. Bu ilkeyle, aynı durumundaolanlara ayrı kuralların uygulanması ve ayrıcalıklı kişi ve topluluklaryaratılması engellenmektedir. Yasa önünde eşitlik, herkesin her yönden aynıkurallara bağlı olacağı anlamına gelmez; kimilerinin Anayasa'nın 13.maddesinde öngörülen nedenlerle, değişik kurallara bağlı tutulmaları eşitlikilkesine aykırılık oluşturmaz. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya datopluluklar için değişik kuralları ve değişik uygulamaları gerektirebilir. Aynıhukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar ayrı kurallara bağlıtutulursa Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmiş olmaz.
İtiraz konusu geçici 1. maddede, 12.9.1980 tarihinden sonra açılankamu görevine ve işçiliğe giriş sınavını kazanıp da, yapılan güvenliksoruşturmasının olumsuz çıkması nedeniyle göreve ve işe alınmayanlar ilegörevine veya işine son verilenlerin, göreve veya işe geri dönebilmeleri içinbazı koşulların yanısıra yeniden sınava girmeleri ve kazanmaları koşulu daöngörülmüştür. Geçici 2. ve 3. maddelerde ise, bir kamu kurumunda çalışmaktaiken 12.9.1980 tarihinden başlayarak 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanunu gereğince,genel güvenlik, asayiş veya kamu düzeni açısından çalışmaları sakıncalıgörülenlerden sıkıyönetim komutanlıklarının istemleri üzerine bir dahakamu görevine alınmamak üzere görevine son verilenler ile Türk Ceza Kanunu'nun140, 141, 142 ve 163. maddeleri kapsamına giren fiillerinden dolayımahkûmiyetlerine karar verilmesi nedeniyle görevlerine
veya işlerine son verilenlerin, bu Yasa'nın yürürlüğe girmesindensonra belli süreler içinde, müracaatları halinde, eski görevlerine veya eşdeğerbir göreve iade edilecekleri kabul edilmiştir.
4045 sayılı Yasa'nın genel gerekçesinde, 12.9.1980 tarihindensonra yanlış ve hukuksal dayanaktan yoksun bilgi ve belgelerle görevlerine veişlerine son verilen, görev ve işyerleri değiştirilen memurlar ile diğer kamugörevlilerinin ve işçilerin yeniden göreve ve işlerine dönebilmelerine olanakverilerek ülkede toplumsal barışı sağlamak, kamu vicdanını rahatlatmak amacıylabu tasarının hazırlandığı belirtilmiştir.
Yasa'nın geçici 1. maddesinde, haklarında yapılan güvenliksoruşturması sonucunda sakıncalı olduğunun bildirilmesi nedeniyle göreve ve işealınmayanlar ile alındıktan sonra görevlerine ve işine son verilenlerin, ilgilimevzuatlarında veya toplu iş sözleşmelerinde öngörülen niteliklerikaybetmemeleri koşuluyla yaşlarına bakılmaksızın açılacak sınavlara katılarakbaşarılı olmaları halinde yeniden göreve ve işe alınmalarının öngörülmesinekarşın, geçici 2. maddesinde, sıkıyönetim komutanlıklarının istemleriüzerine görev ve işine son verilen geçici 3. maddesinde de, Türk CezaKanunu'nun yürürlükten kaldırılan 140., 141., 142. ve 163. maddeleri kapsamınagiren fiillerden yargılanarak hüküm giymeleri nedeniyle görevlerine sonverilen, memurlar ve diğer kamu görevlileri ile işçiler için sınava girerekbaşarılı olma koşulu aranmaksızın görevlerine ve işlerine alınmalarına olanaksağlanmıştır.
Değişik merciilerin farklı nedenlere dayanan kararlarıylasakıncalı görülerek görev ve işlerine son verilenler bu sakıncalı durumunkaldırılmasıyla aynı hukuksal konuma getirilmiş olmaktadırlar. Anayasa'nın 13.maddesindeki nedenler bulunmadan aynı durumda olan bu kişilerin görev ve işealınmalarında farklı koşullara bağlı tutulmalarını öngören itiraz konusukuralın Anayasa'nın 10. maddesindeki eşitlik ilkesine aykırı olması nedeniyleiptali gerekir.
İtiraz konusu kuralın, Anayasa'nın temel hak ve hürriyetlerinniteliğine ilişkin 12., çalışma hakkı ve ödevini düzenleyen 49. ve kamuhizmetine girme hakkı tanıyan 70. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.
Samia AKBULUT, Lütfi F. TUNCEL, Mustafa YAKUPOĞLU ve FulyaKANTARCIOĞLU bu görüşlere katılmamışlardır.
VI- SONUÇ
26.10.1994 günlü, 4045 sayılı "Güvenlik Soruşturması, BazıNedenlerle Görevlerine Son Verilen Kamu Personeli ile Kamu GörevineAlınmayanların Haklarının Geri Verilmesine ve 1402 Numaralı SıkıyönetimKanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun"un geçici 1. maddesininbirinci tümcesinin "kamu kurum ve kuruluşlarında açılan işçiliğe girişsınavını kazanıp da, haklarında yapılan güvenlik soruşturması sonucundasakıncalı olduğunun bildirilmesi nedeniyle işe alındıktan sonra işine sonverilenler" yönünden Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Samia AKBULUT,Lütfi F. TUNCEL, Mustafa YAKUPOĞLU ile FulyaKANTARCIOĞLU'nun karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 21.5.1998 gününde kararverildi.
Başkan
Ahmet Necdet SEZER
Başkanvekili
Samia AKBULUT
Üye
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Mustafa BUMİN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Lütfi F. TUNCEL
Üye
Mustafa YAKUPOĞLU
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mahir Can ILICAK
KARŞIOYYAZISI
26.10.1994 günlü, 4045 sayılı Yasa'nın geçici 1. maddesi ilegüvenlik soruşturmasının olumsuz olması nedeniyle görevlerine son verilenlerin,daha önce sınav kazanmış olmalarına karşın göreve dönebilmeleri için yenidensınava girme şartı getirildiği, geçici 2. ve geçici 3. maddelerinde ise sınavkoşulu aranmaksızın görevlerine iadelerinin öngörüldüğü, Yasa'nınkendi maddeleri ile Anayasa'nın 10. maddesindeki eşitlik ilkesininzedelendiği itirazen ileri sürülmüştür.
4045 sayılı Yasa'nın geçici 1. maddesinde 12.9.1980 tarihindensonra bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarında açılan kamu görevine veişçiliğe giriş sınavını kazanıp da haklarında yapılan güvenlik soruşturmasısonucunda sakıncalı olduğunun bildirilmesi nedeniyle göreve ve işe alınmayanlarile alındıktan sonra görevine ve işine son verilenlerin bu kanun yürürlüğegirdikten itibaren kamu kurum ve kuruluşlarınca açılacak sınavlara öncekigüvenlik soruşturmaları dikkate alınmaksızın katılabilecekleribelirtilmektedir.
4045 sayılı Yasa'nın geçici 2. maddesinde, bir kamu kurumundaçalışmakta iken, 12.9.1980 tarihinden sonra, 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanunuuyarınca, sıkıyönetim komutanları tarafından, o kamu hizmetini yürütmesisakıncalı bulunarak, bir daha kamu hizmetlerinde çalıştırılmamak üzere görevineson verilenlerin durumu düzenlenmektedir. Yasa kuralına göre bu kişiler, eğerkamu görevine girdikleri tarihteki ilgili mevzuatta öngörülmüş olan nitelikleriyitirmemişlerse, 4045 sayılı Yasa'nın yürürlük tarihinden itibaren altı ayiçinde kurumlarına başvururlarsa yaş şartı aranmaksızın (emeklilik yaş haddiniaşılmamış olması koşuluyla) ve sınavsız olarak eski görevlerine veyaeşdeğer bir göreve atanacaklardır. Bu atama, başvuru tarihinden itibaren 60 güniçinde olacak ve bu kişilerin görevlerine son verildiği tarihte almaktaoldukları aylık derecesine eşit derecenin aynı kademesine yapılacaktır. Yasa,geçici 2. madde kapsamına girenleri, kurumlarına başvurmaları durumunda,bu kişileri ilk başvuru tarihinden sonra yapılmış mevzuat değişikliklerini dedikkate almaksızın görevlerine iade etmektedir.
Yasa'nın geçici 3. maddesinde ise görevdeyken Türk Ceza Kanunu'nun140., 141., 142. ve 163. maddelerinde sayılan fiilleri işleyerek mahkûmolmaları nedeniyle görevlerine son verilen memurlar, kamu görevlileri veişçilere, Türk Ceza Kanunu'nun bu maddeleri 3713 sayılı Terörle MücadeleYasası'nın 23. maddesi ile kaldırıldığından göreve sınavsız atanma olanağıgetirilmiştir.
Kanun önünde eşitlik ilkesinin düzenlendiği Anayasa'nın 10.maddesinde, herkesin ayrım gözetilmeksizin yasa önünde eşit olduğu belirtilmiş,devlet organları ile idare makamlarına bütün işlemlerinde yasa önünde eşitlikilkesine uygun olarak hareket etme zorunluluğu yüklenmiştir. Eşitlik ilkesi,hukukî açıdan aynı durumda bulunanlar arasındaki eşitliktir. Hukukîdurumlarındaki farklılık nedeniyle bazı kimselerin, ayrı kurallara bağlıtutulması, kanun önünde eşitlik ilkesinin ihlâli anlamına gelmez. Başkabir deyişle, Anayasa'nın öngördüğü eşitlik, mutlak anlamda bir eşitlik olmayıphaklı nedenlerin bulunması durumunda farklı uygulamalara olanak veren birilkedir. Durumlardaki değişikliğin doğurduğu zorunluluklar nedeniyle kamuyararı ya da başka haklı nedenlere dayanılarak yasalarla farlı uygulamalargetirilebilir.
Yasa'nın geçici 2. maddesinde adı geçen kişilerin hukukî durumlarısıkıyönetimin kalkması, geçici 3. maddesinde sayılan kişilerin mahkûmolmalarına neden olan Türk Ceza Kanunu'ndaki maddelerin daha sonraki birkanunla suç olmaktan çıkarılmaları nedeniyle memuriyetten çıkarılmadan önceki durumadönmüştür. Geçici 1. maddede sayılan kişilerin güvenlik soruşturmasının olumsuzsonuçları ise 4045 sayılı Yasa yürürlüğe girinceye kadar devam etmektedir.
Güvenlik soruşturmasının olumsuz olması nedeniyle görevlerine sonverilenler ile sıkıyönetim komutanları tarafından işine son verilenler ve TürkCeza Kanunu'nun 140., 141., 142. ve 163. maddelerindeki suçlarından mahkumolmaları sonucu işine son verilenlerin hukukî durumlarındaki farklılığa, kamuyararı ve genel asayiş nedenlerine dayanılarak farklı uygulamalargetirilmesinin Anayasa'ya aykırılık oluşturmadığı görüşündeyim.
Üye
Samia AKBULUT
KARŞIOYGEREKÇESİ
26.10.1994 günlü, 4045 sayılı Yasa'nın Geçici 1. maddesinin12.9.1980 tarihinden sonra bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarında açılankamu görevine ve işçiliğe giriş sınavını kazanıp da haklarında yapılan güvenliksoruşturması sonucunda sakıncalı olduğunun bildirilmesi nedeniyle göreve ve işealınmayanlar ile alındıktan sonra görevine ve işine son verilenlerin ilgilimevzuatında veya toplu iş sözleşmelerinde öngörülen niteliklerin kaybedilmemişolması koşuluyla yaş şartı aranmaksızın bu Kanun'un yürürlüğe girdiğitarihten itibaren kamu kurum ve kuruluşlarınca açılacak sınavlara öncekigüvenlik soruşturmaları dikkate alınmaksızın katılabileceklerine ilişkin ilktümcesi "kamu kurum ve kuruluşlarında açılan işçiliğe giriş sınavınıkazanıp da, haklarında yapılan güvenlik soruşturması sonucunda sakıncalıolduğunun bildirilmesi nedeniyle işe alındıktan sonra işine sonverilenler" yönünden incelenmiştir.
Başvuru kararında, güvenlik soruşturmasının olumsuz olmasınedeniyle görevine veya işine son verilenlerin ilgili mevzuatında veya toplu işsözleşmesinde öngörülen niteliklerin kaybedilmemiş olması koşuluyla yaş şartıaranmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarınca açılacak sınavlara, önceki güvenliksoruşturmaları dikkate alınmaksızın katılabilmelerine olanak sağlayanitiraz konusu kural kapsamına girenlerin, kamu görevine ve işçiliğedönebilmeleri için sınav koşulu arandığı halde Yasa'nın 1402 sayılı SıkıyönetimKanunu ile ek ve değişikliklerine göre görevlerine son verilenlerin görevlerinedönmelerine ilişkin Geçici 2. madde ile 3713 sayılı Terörle MücadeleKanunu'nun 23. maddesi ile yürürlükten kaldırılan Türk Ceza Yasası'nın 140.,141., 142. ve 163. maddelerine göre mahkum olmaları nedeniyle görevlerine sonverilenlerin görevlerine dönmelerine ilişkin Geçici 3. maddede sınavkoşulunun aranmadığı bu durumun Anayasa'nın 10. maddesinde düzenlenen eşitlikilkesine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
Anayasa Mahkemesi'nin pek çok kararında açıklandığı gibiAnayasa'nın 10. maddesinde öngörülen eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumdabulunan kişilerin yasalarca aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak ve bukişilere yasa karşısında ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir.Anayasa'nın amaçladığı eylemli değil, hukuksal eşitliktir. Aynı hukuksaldurumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar ayrı kurallara bağlı tutulursaAnayasa'nın öngördüğü eşitlik ilkesi çiğnenmiş olmaz.
Bu değerlendirmeye göre iki ve daha çok sayıdaki hukuk normununeşitlik ilkesi yönünden karşılaştırılabilmesinin ön koşulu bunların aynıdurumda olanların hukuksal durumuna ilişkin olmasıdır. Oysa başvuru kararında,itiraz konusu kuralla karşılaştırılan Geçici Madde 2 ile Geçici Madde 3'de sözedilen kişilerin hukuksal konumları farklıdır. Geçici Madde 2'de 1402 sayılıSıkıyönetim Kanunu'na göre sıkıyönetim komutanlıklarının istemi üzerinegörevine son verilenlerden Geçici Madde 3'de ise Türk Ceza Kanunu'nun 140.,141., 142. ve 163. maddelerine göre mahkum olmaları nedeniyle görevine sonverilenlerden söz edilmektedir. Her iki durumda da göreve son vermenin nedenigüvenlik soruşturması değildir. Ayrıca hakkında yapılan güvenliksoruşturmasının olumsuz olması nedeniyle itiraz konusu Geçici Madde 1'e göreişine son verilenlerin, yargıya başvurarak görevlerine dönebilme olanaklarıbulunmaktadır. Buna karşın 1402 sayılı Yasa'nın Ek 3. maddesiile, sıkıyönetim komutanlarının işlemlerine karşı iptal davası açma yolukapatılmıştır. Mahkumiyet sonucu göreve son vermelerde de yargı yolunabaşvurmanın işin niteliğinin buna elverişli olmaması nedeniyle olumlu sonuçlanmasıolanağının bulunmadığı dikkate alındığında Ek 2 ve 3. maddelerde sözü edilenkişilerle Ek Madde 1'de belirtilenlerin aynı hukuksal durumda olmadıklarıanlaşılmaktadır.
Eşitlik, ancak aynı durumda bulunanlar arasında söz konusuolabileceğinden, farklı hukuksal konumların eşitlik ilkesi yönündenkarşılaştırılmaları olanaklı değildir.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kuralın eşitlik ilkesineaykırı olduğu gerekçesiyle iptali yolundaki çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.
Üye
Lütfi F. TUNCEL
Üye
Mustafa YAKUPOĞLU
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU