ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1997/42
Karar Sayısı : 1998/87
Karar Günü : 28.12.1998
R.G. Tarih-Sayı :R.G.'de yayımlanmamıştır. (Red)
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Nevşehir Asliye Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 13.10.1983 günlü, 2918 sayılı "KarayollarıTrafik Kanunu"nun 36. maddesine 17.10.1996 günlü, 4199 sayılı Yasa'nın 16.maddesi ile eklenen üçüncü fıkrasındaki "... 18 yaşından küçükler için buceza, ilk tesbitte (1) ay, tekrarı halinde (3) ay çocuk ıslahevlerinde ıslahedilmek suretiyle yerine getirilir..." kuralının, Anayasa'nın 2. ve 10.maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Sürücü belgesi olmadan motorlu araç kullanan 18 yaşından küçükhakkında açılan davada Mahkeme, 2918 sayılı Yasa'nın 36. maddesinin üçüncüfıkrasındaki itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına vararakiptali için doğrudan başvuruda bulunmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
2918 sayılı Yasa'nın itiraz konusu kuralı da içeren 36. maddesişöyledir:
"Madde 36- Motorlu araçların, sürücü belgesi sahibi olmayankişiler tarafından karayollarında sürülmesi ve sürülmesine izin verilmesiyasaktır.
Araçlar, bu Kanunda sınıfları belirtilen sürücü belgelerine sahipsürücüler ile iki veya çok taraflı anlaşmalara göre sürücü belgesi bulunan veyageçerli uluslararası sürücü belgesi olan kişilerce sürülebilir.
Sürücü belgesi sahibi olmadan araç süren ve sürülmesine izinverenler, beşbin liradan onbin liraya kadar hafif para ve onbeş günden iki ayakadar hafif hapis cezası, tekrarında onbin liradan yirmibin liraya kadar hafifpara ve iki aydan altı aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılırlar.
Aynı Kanunun 36 ncı maddesine ikinci fıkradan sonra gelmek üzereaşağıdaki fıkra eklenmiştir.
(Ek: 17/10/1996-4199/16 md.) Geçerli sürücü belgesi olmadantrafiğe çıkanlara ilk tespitte (1) ay, tekrarı halinde (3) ay hapis cezasıverilir. 18 yaşından küçükler için bu ceza, ilk tespitte (1) ay, tekrarıhalinde (3) ay çocuk ıslahevlerinde ıslah edilmek suretiyle yerinegetirilir. Bu kişilerin kazaya neden olması halinde bu cezaların uygulanmasıdiğer cezaların uygulanmasına engel teşkil etmez.
36 ncı maddenin üçüncü ve dördüncü fıkraları birleştirilmeksuretiyle üçüncü fıkra olarak :
(Ek : 21.5.1997- 4262/4 md.) Sürücü belgesi sahibi olmadan trafiğeçıkanlara ilk tespitte bir aydan iki aya kadar, tekrarı halinde iki aydan üçaya kadar hafif hapis cezası verilir. Ayrıca bu kişiler her defasında 7 200 000lira hafif para cezasıyla da cezalandırılırlar. Bu kişilerin kazaya nedenolması halinde bu cezaların uygulanması diğer cezaların uygulanmasına engelteşkil etmez. Sürücü aynı zamanda araç sahibi değilse, ayrıca tescil plakasınada aynı miktar için ceza tutanağı düzenlenir."
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Dayanılan Anayasa kuralları şunlardır :
1- "MADDE 2.- Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millîdayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürkmilliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan,demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir."
2-"MADDE 10.- Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasîdüşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırımgözetilmeksizin kanun önünde eşittir.
Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.
Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanunönünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar."
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Yekta GüngörÖZDEN, Güven DİNÇER, Selçuk TÜZÜN, Ahmet N. SEZER, Samia AKBULUT, Haşim KILIÇ,Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN, Lütfi F. TUNCEL, Mustafa YAKUPOĞLU ve FulyaKANTARCIOĞLU'nun katılmalarıyla 29.4.1997 günü yapılan ilk incelemetoplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,sınırlama sorununun bu evrede ele alınmasına oybirliğiyle karar verilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptaliistenilen yasa kuralı ve dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçelerive öteki yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Yasa'nın 28. maddesine göre itiraz yoluyla yapılanbaşvurulurda, Anayasa Mahkemesi'nin görev alanı, başvuran mahkemenin bakmaktaolduğu davada uygulayacağı yasa kuralı ile sınırlıdır.
Uygulanacak yasa kuralından amaç, bir davanın değişik evrelerindeortaya çıkan sorunların çözümünde veya sonuçlandırılmasında olumlu ya daolumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan ya da tarafların istek vesavunmaları çerçevesinde bir karar vermek için gözönünde tutulması gerekenkurallardır.
Bakılmakta olan dava, 18 yaşından küçük sanığın, sürücü belgesiolmadan motorlu araç kullandığı savıyla 2918 sayılı Yasa'nın 36. maddesine 4199sayılı Yasa ile eklenen üçüncü fıkra uyarınca cezalandırılması istemiyleaçılmıştır. 36. maddenin üçüncü fıkrasında "... sürücü belgesi sahibiolmadan trafiğe çıkanlara ilk tespitte bir aydan iki aya kadar, tekrarı halindeiki aydan üç aya kadar hafif hapis cezası verilir. Ayrıca bu kişiler herdefasında 7.200.000 lira hafif para cezasıyla da cezalandırılırlar. Bukişilerin kazaya neden olması halinde bu cezaların uygulanması diğer cezalarınuygulanmasına engel teşkil etmez. Sürücü aynı zamanda araç sahibi değilse,ayrıca tescil plakasına da aynı miktar için ceza tutanağı düzenlenir"denilmektedir.
Değişiklikten önceki düzenlemede ise, aynı eylem için daha fazlaözgürlüğü bağlayıcı ceza öngörülmüş olması karşısında, değişiklikten sonrakikural 18 yaşından küçüklerin lehinedir. Suç tarihindeki kısa süreli hürriyetibağlayıcı cezalar 18 yaşından küçükler için zorunlu olarak 647 sayılı Yasa'nın4. maddesinde sayılan ceza veya tedbirlerden birine çevrileceğinden, sonrakidüzenleme 18 yaşından küçüklerin lehine olmaktadır. Türk Ceza Kanunu'nun 2.maddesi karşısında, iptali istenen ve sonradan yürürlükten kaldırılmış bulunanönceki düzenleme, davada uygulanacak kural olma niteliğini kaybetmiştir.İtirazın, mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
VI- SONUÇ
13.10.1983 günlü, 2918 sayılı "Karayolları TrafikKanunu"nun 36. maddesine 4199 sayılı Yasa'nın 16. maddesi ile eklenenüçüncü fıkradaki "18 yaşından küçükler için bu ceza, ilk tespitte (1) ay,tekrarı halinde (3) ay çocuk ıslahevlerinde ıslah edilmek suretiyle yerinegetirilir" kuralının, 21.5.1997 günlü, 4262 sayılı Yasa'nın 4. maddesi ileyapılan düzenlemede fıkra metninden çıkarılması nedeniyle davada uygulanacakkural olma niteliği kalmadığından, itirazın başvuran Mahkeme'nin yetkisizliğinedeniyle REDDİNE, 28.12.1998 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Ahmet Necdet SEZER
Üye
Samia AKBULUT
Üye
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Lütfi F. TUNCEL
Üye
Mustafa YAKUPOĞLU
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mahir Can ILICAK
Üye
Rüştü SÖNMEZ