ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1997/46
Karar Sayısı : 1997/54
Karar Günü : 10.6.1997
R.G. Tarih-Sayı :R.G.'de yayımlanmamıştır. (Red)
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Ankara Trafik İşlerine Bakmaya Yetkili 6.Sulh Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 13.10.1983 günlü, 2918 sayılı "KarayollarıTrafik Kanunu"nun 3.11.1988 günlü, 3493 sayılı Yasa ile değişik 115.maddesinin son fıkrası ile 116. maddesinin üçüncü fıkrasının ve 115. maddesininson fıkrasındaki "... para cezaları ..." ile 116. maddesinin üçüncüfıkrasındaki "Bu şekilde araç sahipleri ..." ibarelerinin,Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Trafik işaret levhalarına ilişkin kurallara aykırılık nedeniyleaçılan davada, Mahkeme, uygulanacak yasa kurallarının Anayasa'ya aykırı olduğukanısıyla doğrudan başvuruda bulunmuştur.
III- YASA METİNLERİ
İtiraz Konusu Yasa Kuralları
1- 2918 Sayılı Yasa'nın 115. maddesinin son fıkrası ;
"116 ncı maddede öngörülen itiraza ilişkin hüküm saklı kalmaküzere, para cezaları ile mahkemelerce verilen ve sadece hafif para cezalarınaait olan hükümler kesindir."
2- 2918 Sayılı Yasa'nın 116. maddesinin üçüncü fıkrası;
"Bu şekilde uygulanan cezalar için araç sahipleri cezanıntebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde yetkili mahkemeye itirazedebilirler."
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında, ilk inceleme raporu, dava dosyası ve ekleri, iptaliistenilen Yasa kuralları ve dayanılan Anayasa kuralları ile bunlarıngerekçeleri ve öbür yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü :
Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Yasa'nın 28. maddesine göre itiraz yoluyla yapılanbaşvurularda, Anayasa Mahkemesi'nin görev alanı, başvuran mahkemenin bakmaktaolduğu davada uygulayacağı yasa kuralı ile sınırlıdır.
Uygulanacak yasa kuralından amaç, bir davanın değişik evrelerindeortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya daolumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan ya da tarafların istek vesavunmaları çerçevesinde bir karar vermek için göz önünde tutulması gerekenkurallardır.
Mahkeme'nin bakmakta olduğu dava, "Tek Yön" işaretiniihlâl eden sürücü hakkında 2918 sayılı Yasa'nın 47/c maddesine göre düzenlenen"Trafik Ceza Tutanağı"na sürücünün itirazı ile ilgilidir. Mahkemedavada, aynı Yasa'nın 3493 sayılı Yasa ile değişik 115/son ve 116/3.fıkralarını uygulanacak kural kabul ederek, bu kuralların tamamının veya115/son fıkrasındaki "... para cezaları ..." ile 116/3. fıkrasındaki"... bu şekilde ... araç sahipleri ..." ibarelerinin Anayasa'yaaykırılığı savıyla iptalini istemişti.
a) 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Değişik 116.maddesinin üçüncü fıkrasında, "Bu şekilde uygulanan cezalar için araçsahipleri cezanın tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde yetkili mahkemeyeitiraz edebilirler" denilmektedir.
Görülmekte olan davâda, sürücünün "Tek Yön" ihlâlininbelirlenmesi üzerine, hakkında aynı Yasa'nın 47/c maddesi gereğince Trafik CezaTutanağı düzenlenmiş, kendisine de tebliğ edilmiştir. Trafik Yasası'nın 116.maddesi; Yasa'nın 47. maddesinin (c) fıkrasına göre gıyapta düzenlenen ve idarîpara cezası niteliğinde olan trafik ceza tutanaklarına karşı mahkemede,sürücüye değil, araç sahibine itiraz hakkı tanımaktadır. Bu nedenle, sürücününitiraz hakkı bulunmadığından ve bu kural başvuran Mahkeme'nin davadauygulayacağı kural olmadığından, fıkraya yönelik itirazın, Mahkeme'ninyetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
b) Eylem, 2918 sayılı Yasa'nın 4199 sayılı Yasa ile değişik 47/cmaddesine girmektedir. Cezası ise, aynı Yasa'nın ek 3. maddesi ile arttırılıpidarî para cezası olarak nitelendirilmiştir.
115. maddenin itiraz konusu son fıkrasında; "para cezalarıile mahkemelerce verilen ve sadece hafif para cezalarına ait hükümlerkesindir" denilmektedir.
Aynı Yasa'nın 112. maddesinin birinci fıkrası "Bu Kanundaki,hafif para cezasını veya, bununla birlikte hafif hapis cezasını ... gerektirensuçlarla ilgili davalara Trafik Mahkemelerinde ... bakılır" hükmünüiçermektedir. İdarî para cezaları yönünden trafik mahkemelerine verilmiş birgörev bulunmamaktadır. Bu durumda başvurunun görevli olmayan mahkemenin yetkisizliğinedeniyle reddi gerekir.
V- SONUÇ
13.10.1983 günlü, 2918 sayılı "Karayolları TrafikKanunu"nun 3493 sayılı Yasa ile değiştirilen 115. maddesinin son fıkrasıhakkındaki itiraz başvurusunun görevli olmayan Mahkeme'nin yetkisizliğinedeniyle REDDİNE, Selçuk TÜZÜN, Ahmet N. SEZER, Samia AKBULUT ile AyselPEKİNER'in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 10.6.1997 gününde karar verildi.
Başkan
Yekta Güngör ÖZDEN
Üye
Selçuk TÜZÜN
Üye
Ahmet N. SEZER
Üye
Samia AKBULUT
Üye
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Mustafa BUMİN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Mustafa YAKUPOĞLU
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Aysel PEKİNER
KARŞIOYYAZISI
Anayasa'nın 152., 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Yasa'nın 28. Maddesi gereğince bir davaya bakmaktaolan mahkemenin, bir kanun veya kanun hükmünde kararname kuralını, Anayasa'yaaykırı görmesi ya da davanın taraflarından birinin ileri sürdüğü aykırılıkiddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda, itiraz yolunabaşvurabilmesi için o kuralın, bakılmakta olan davada uygulanacak kural olmasızorunludur. İtiraz eden mahkeme, trafik ceza tutanağının 15.4.1997 günü,sürücünün kimliği tespit edilerek yazıldığı, 2918 sayılı Yasa'nın 47/c maddesiuygulandığı, 115/son maddesinde 116. maddede öngörülen itiraza ilişkin hükümsaklı kalmak üzere hafif para cezalarına ait hükümlerin kesin olduğununöngörüldüğü, 116. maddede ise sürücüsü tespit edilmeyen araçların tescilplakalarına göre ceza veya suç tutanağı düzenlemeyi bu şekilde uygulanancezalar için araç sahiplerine yedi gün içinde yetkili mahkemeye itiraz haklarıbulunduğunu, başka bir anlatımla sürücü veya şoförün yüzüne karşı yazılancezaların itiraza kapatılmasına karşın tescil plakasına göre ceza yazılmasıhalinde araç sahiplerine itiraz hakkı tanınmasının eşitlik ilkesine aykırıolduğunu, ayrıca cezayı yazan trafik memurunun düzenlediği ceza tutanağınıiptal yetkisi ve yargı denetimi olmadığı, bunun da Anayasa'nın Hukuk Devletianlayışına ters düştüğünü, 2918 sayılı Yasa'nın 115. maddesinin son fıkrasınınAnayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırı olduğunu ileri sürerek iptaliniistemiştir.
Bir yasa kuralının, ulaşılacak sonuca etki yapması ya daanlaşmazlığın çözümünde dayanak olması durumunda, bakılmakta olan davadauygulanacak kural olduğunun kabulü gerekir.
Mahkeme, açılan davada görevsizlik kararı vermez, Yasayıuygulayarak çözüme ulaşırsa, verilen bu karara karşı taraflarca kanun yolunagidilmediğinde uygulanan kural ile sonuca varmış olacaktır. Mahkeme görevsizlikkararı verinceye kadar davayı görmek ve bir sonuca varmak durumundadır. Görevuyuşmazlığı varsa bu taraflar ve mahkemeler arasında çözümlenecektir. İtirazkonusu kuralın davada uygulanacak kural olarak kabul edilerek, işin esasınagirmek gerekirken, görevli olmayan mahkemenin yetkisizliği nedeniyle red kararıveren çoğunluk görüşüne karşıyım.
Üye
Samia AKBULUT
KARŞIOYYAZISI
13.10.1983 günlü, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 4262sayılı Kanun'la değişik 47/c maddesi hükmüne aykırı davranılması nedeniyledüzenlenen trafik ceza tutanağı ile sürücüye 3.600.000.- TL para cezasıyazılması üzerine Trafik İşlerine Bakmaya Yetkili Sulh Ceza Mahkemesi'ne itirazedilmiştir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun değişik 115/sonmaddesinde; 116. maddede öngörülen itiraza ilişkin hüküm saklı kalmak üzere,para cezaları ile mahkemelerce verilen ve sadece hafif para cezalarına ait olanhükümlerin kesin olduğu kurala bağlanmıştır.
Uyuşmazlık konusu trafik ceza tutanağına göre; para cezası,sürücünün bizzat kendisine kimliği tesbit edilerek yazılmış sürücü de yeterliuyarı, işaret ve levhaların bulunmadığı ve cezanın keyfi kesildiğini ilerisürerek itiraz etmiştir.
Yasa'nın 116. maddesinde ise sürücüsü belirlenemeyen araçlar içindüzenlenen suç ve ceza tutanağına tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içindeyetkili mahkemeye itiraz edilebileceği öngörülmüştür.
Yasa'nın 115/son maddesi hükmünde yer alan para cezalarının kesinolduğuna ilişkin kural ile 116/son madde hükmündeki yedi gün içinde yetkilimahkemeye itiraz edilebileceği yolundaki kuralın para cezasına uğratılansürücüler yönünden eşitlik ilkesine aykırılık oluşturduğunu kabul eden mahkemebu nedenle iptali istemiyle başvurmuştur.
Karayolları Trafik Kanunu'nda, trafik zabıta ve yetkililerinin durişaretleri ile ışıklı trafik işaretlerine veya sesli işaretlere ve diğer trafikişaretlerine uymayan sürücülerin para cezası ile cezalandırılacakları ve sözüedilen bu cezaların idarî para cezası olduğu öngörülmüştür. Yasa'nın 112.maddesinde ise hafif para cezası veya bununla birlikte hafif hapis cezasınıgerektiren suçlarla ilgili davaları görüp çözümlemeye trafik mahkemelerininyetkili olduğuna ilişkin kural yer almaktadır.
Yasakoyucu, 116. madde hükmü ile "tescil plakasına göretutanak düzenlenmesi" halinde kesilen idarî para cezaları için yetkilitrafik mahkemesine itiraz edilebileceğini düzenlemesine karşın Yasa'nın 115.maddesinde ise sürücüsüne tebliğ edilen hafif para cezalarının kesin olduğunudüzenlemiştir.
Trafik Kanunu'na göre idarî para cezası niteliğindeki paracezalarına itirazın, Yasa'nın sözü edilen 115. veya 116. maddesininuygulanmasına göre farklı yargı yerlerinde görülüp çözümleneceğinin kabulüolanaksızdır.
Karayolları Trafik Kanunu ile, özel görevli ihtisas mahkemesiniteliğindeki trafik mahkemelerinin bu Yasa'dan doğan uyuşmazlıklara bakmayayetkili olduğu kabul edilmiş iken, kesinleşen para cezalarından kimilerineyargı yolunun kapalı tutulmasının Anayasa'ya aykırılığı savıyla yapılanbaşvuruyu, görevli olmayan mahkemenin yetkisizliği gerekçesiyle reddeden kararakarşıyız.
Üye
Selçuk TÜZÜN
Üye
Aysel PEKİNER