Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.1997/6, K.1997/5 Sayılı Karar - 29/01/1997

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 1997/6

Karar Sayısı : 1997/5

Karar Günü : 29.1.1997

R.G. Tarih-Sayı :R.G.'de yayımlanmamıştır. (Red)

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Vezirköprü Asliye 1. Hukuk Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU : 18.6.1927 günlü, 1086 sayılı "Hukuk UsulüMuhakemeleri Kanunu"nun 87 nci maddesinin son cümlesindeki "Müddeiıslâh suretiyle müddeabihi tezyit edemez." kuralının Anayasa'nın 2 13.,36. ve 141. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.

I- OLAY

Davacılar Hazine adına oluşmuş tapu kayıtlarının iptali davasındaverilen ara kararı gereğince, davacılar vekilinin 27.12.1990 günlü, "tapukayıt iptali olarak açılan davanın tapu kayıt iptali ve tescil davası olarakdüzeltilmesi" istemini içeren dilekçesini "ıslâh" olarakdeğerlendiren ve buna göre davada uygulanacak kural olduğunu kabul ettiğiHUMK'nun 87. maddesinin son cümlesinde yer alan kuralın Anayasa'ya aykırıolduğu kanısına varan mahkeme, kendiliğinden itiraz yoluna başvurmaktadır.

III- YASA METİNLERİ

A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı .

İtiraz konusu kuralı da içeren HUMK'nun 87. maddesi şöyledir :

"Madde 87- Islah, bunu yapan tarafın teşmil edeceğinoktadan itibaren usule mütaallik bilcümle muamelelerin yapılmamışaddolunmasını müstelzimdir. Ancak hâkim huzurunda sebkeden ikrarlarla birmahallin keşif ve muayenesi üzerine tesbit olunan hali mübeyyin her nevi zabıtvarakalarının ve ehli hibre raporlarının münderecatı ve şahitlerin şahadetlerimahfuzdur. Şu kadar ki ıslahtan sonra cereyan edecek tahkikat neticesindetebeyyün edecek hal, mezkür reylerin nazara alınmasını icap etmezse bunlara daolmamış nazariyle bakılır. Müddei ıslah suretiyle müddeabihi tezyitedemez."

B- Dayanılan Anayasa Kuralları

İtiraz başvurusunda dayanılan Anayasa maddeleri şunlardır :

1- "MADDE 2.- Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millîdayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğinebağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik vesosyal bir hukuk Devletidir."

2- "MADDE 13.- Temel hak ve hürriyetler, Devletin ülkesi vemilletiyle bölünmez bütünlüğünün, millî egemenliğin, Cumhuriyetin, millî güvenliğin,kamu düzeninin, genel asayişin, kamu yararının, genel ahlâkın ve genel sağlığınkorunması amacı ile ve ayrıca Anayasanın ilgili maddelerinde öngörülen özelsebeplerle, Anayasanın sözüne ve ruhuna uygun olarak kanunla sınırlanabilir.

Temel hak ve hürriyetlerle ilgili genel ve özel sınırlamalardemokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olamaz ve öngörüldükleri amaçdışında kullanılamaz.

Bu maddede yer alan genel sınırlama sebepleri temel hak vehürriyetlerin tümü için geçerlidir."

3- "MADDE 36.- Herkes, meşrü vasıta ve yollardanfaydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia vesavunma hakkına sahiptir.

Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktankaçınamaz."

4- "MADDE 141.- Mahkemelerde duruşmalar herkese açıktır.Duruşmaların bir kısmının veya tamamının kapalı yapılmasına ancak genel ahlâkınveya kamu güvenliğinin kesin olarak gerekli kıldığı hallerde karar verilebilir.

Küçüklerin yargılanması hakkında kanunla özel hükümler konulur.

Bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeleri olarak yazılır.

Davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması,yargının görevidir."

IV- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca 29.1.1997 günüyapılan ilk inceleme toplantısında, ilk inceleme raporu, dava dosyası veekleri, iptali istenen yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunlarıngerekçeleri ile öbür yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü :

Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Yasa'nın 28. maddesi uyarınca, bir davaya bakmaktaolan mahkemenin, uygulanacak bir yasa ya da kanun hükmünde kararnamehükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi ya da taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık savının ciddî olduğu kanısına varması durumunda iptali istemiylebaşvurabilmesi için öncelikle iptali istenen kuralın, o davada uygulanacakkural olması gerekir.

Bakılmakta olan davada uygulanacak yasa kuralı, davayı yürütmeye,uyuşmazlığı çözmeye, davayı sona erdirmeye ya da kararın dayanağını oluşturmayayarayacak kuraldır.

İtiraz yoluna başvuran mahkemeye göre olayda verilen ara kararıuyarınca "davacılar vekili eksikliği farkederek 27.12.1990 günlüdilekçesiyle neticei talebini değiştirmiş" o zamana kadar yalnızca tapuiptal davası olarak yürütülen davaya tescil istemini de eklemiştir. Mahkeme, buişlemi HUMK'nun 83-90 maddelerinde düzenlenen davanın ıslahı olarakdeğerlendirmiştir. Bunun doğal sonucu olarak da müddeabihin arttırılmasınaengel olan itiraz konusu kuralın uyuşmazlığın çözümünde uygulanacak kuralolduğunu kabul etmiştir.

Davacılar vekili, 27.12.1990 günlü dilekçeyi "Davadilekçesinde tescil isteği bulunmadığından tescil talebini içeren dilekçevermesi için davacılar vekiline süre verilmesine" ilişkin 6.4.1990 günlüara kararının gereğinin yerine getirilmesi amacıyla vermiştir. 27.12.1990 günlüdilekçe ile davanın ıslah edildiği açıkça belirtilmediği gibi, "Davanın oevresine kadar yapılmış yönteme ilişkin işlemlerin tamamen veya kısmen düzeltilmesi"olarak tanımlanabilecek ıslah işlemine dayalı olarak hiç bir istemde debulunulmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, davada ıslah sözkonusu olmadığından, ıslahsuretiyle "müddeabihin tezyidini" engelleyen itiraz konusu kural dabakılmakta olan davada uygulanacak kural değildir. Başvurunun, mahkemeninyetkisizliği nedeniyle reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Güven DİNÇER ve Selçuk TÜZÜN bu görüşe katılmamışlardır.

V- SONUÇ

18.6.1927 günlü, 1086 sayılı "Hukuk Usulü MuhakemeleriKanunu"nun 87. maddesinin son tümcesi, bakılmakta olan davada uygulanacakkural olmadığından Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle başvurunun REDDİNE, GüvenDİNÇER ile Selçuk TÜZÜN'ün karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

29.1.1997 gününde karar verildi.

KARŞIOYYAZISI

Anayasa'ya aykırılık iddiası, dava konusu olayda tescil talebiolmaksızın açılan tapu iptal davasında davacının, ek bir dilekçe vererektalebini genişletmesinden doğmuştur.

Yargıtay'ın yerleşik içtihatları gereği tapu iptal taleplerinintescil talebi ile birlikte istenilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Bu yüzdendavadaki "nihai talebi"n içeriği olan "müddeabih"in,"tapu iptal ve tescil" işleminden oluşacağı tabiidir.

Yaşayan gayrimenkul hukukunun özelliklerinden doğan bu sonuçyargılama sırasında Hukuk yargılama usulü kanunun tevsi ile ilgili kurallarınınuygulanmasını gerektirebilir.

Davada "uygulanacak kural" deyimi, davanın üzerinekurulduğu hukuki yapı ile davanın seyrini ve hüküm bölümünü etkileyenkuralların tümünü kapsar.

Anayasa yargısında yargılanan kuraldır. Anayasa yargısının amacıAnayasa'ya uygunluk denetimidir. Uygulanan kural kavramının dar anlaşılması,anayasal denetimin amacına aykırılık oluşturur ve bu denetimi güçleştirerekdaraltır.

Anayasal denetime tabi tutulan kurallar, birbirleri ile bağlantılarıgözönünde tutularak ve bir bütün olarak değerlendirilmelidir. Gayrimenkulmülkiyetine yönelik davanın görülmesine ve çözümlenmesine etkili olan kurallarister maddi hukuka, isterse usul hukukuna ait olsunlar uyuşmazlığın çözümündeuygulanacak kurallardır.

Bu nedenlerle dava konusu hukuk yargılama usulü kuralının"tapu iptal ve tescil" davaları yönünden davada uygulanacak kuralolduğu görüşüyle karara karşıyız.