ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1998/1
Karar Sayısı : 1998/86
Karar Günü : 22.12.1998
R.G. Tarih-Sayı :24.06.2000-24089
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 5. İdare Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 14.7.1965 günlü, 657 sayılı Devlet MemurlarıKanunu'nun 20.3.1997 günlü, 570 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 10.maddesiyle değiştirilen IV sayılı Makam Tazminatı Cetveli'nin 8. sırasının (a)bendinde yer alan "En az dört yıl süreli yükseköğrenim veren ..."ibaresinin, Anayasa'nın 10. maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Millî Eğitim Bakanlığı Müfettişi olan davacı tarafından, 570sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik IV sayılı Makam TazminatıCetveli'nin 8. sırasının (a) bendinde yer alan denetim elemanlarına getirilen2000 göstergenin karşılığı olan tazminatın ödenmesi istemiyle yapılanbaşvurunun reddine ilişkin işlemin iptali için açılan davada, Mahkeme,davacının Anayasa'ya aykırılık savını ciddî bularak "En az dört yıl süreliyükseköğrenim veren ..." ibaresinin iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na ekli, 570 sayılı KanunHükmünde Kararname'nin 10. maddesiyle değiştirilen itiraz konusu kuralı daiçeren IV sayılı Makam Tazminatı Cetveli'nin 8. sırasının (a) bendi şöyledir:
a) En az dört yıl süreli yükseköğrenim veren fakülte veyayüksekokulları bitirmiş, birinci dereceli kadroya atanmış ve Türkiye düzeyindeteftiş, denetim veya inceleme yetkisine sahip merkez denetim elemanlarından;Başbakanlık Müfettişleri, Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu Denetçileri,Bakanlık Müfettişleri, Maliye Bakanlığı Hesap Uzmanları, Hazine MüsteşarlığıBankalar Yeminli Murakıpları, Müsteşarlık ve Genel Müdürlük Müfettişleri,Diyanet İşleri Başkanlığı Müfettişleri, Müsteşarlık Kontrolörleri,Bakanlıkların merkez teşkilatına dahil Genel Müdürlüklerin Kontrolörleri ileÇalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Müfettişleri (TazminatGöstergesi.............2000)
B- Dayanılan Anayasa Kuralı
İtiraz gerekçesinde dayanılan Anayasa kuralı şöyledir:
"MADDE 10.-Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce,felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanunönünde eşittir.
Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.
Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanunönünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar."
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Ahmet NecdetSEZER, Güven DİNÇER, Selçuk TÜZÜN, Samia AKBULUT, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN,Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Lütfi F. TUNCEL ve FulyaKANTARCIOĞLU'nun katılmalarıyla 13.1.1998 gününde yapılan ilk incelemetoplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,sınırlamasorununun esas inceleme evresinde ele alınmasına oybirliğiyle kararverilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, Anayasa'yaaykırılığı ileri sürülen Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralı ve bunlarıngerekçeleri ile öteki yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
A- Sınırlama Sorunu
Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Yasa'nın 28. maddesine göreAnayasa Mahkemesi'ne itiraz yoluyla yapılacak başvurular, itiraz yolunabaşvuran mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulayacağı yasa kuralları ilesınırlıdır.
Başvuru kararında, 570 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişikIV sayılı Makam Tazminatı Cetveli'nin 8. sırasının (a) bendinde yer alan"En az dört yıl süreli yükseköğrenim veren" ibaresinin iptaliistenilmiştir. (a) bendinde, çeşitli kurum ve kuruluşlarda görev yapan denetimelemanlarının makam tazminatları düzenlenmiştir. Davacı, Millî Eğitim BakanlığıMüfettişi olarak görev yaptığından, IV sayılı Makam Tazminatı Cetveli'nin 8.sırasının (a) bendinde yer alan "En az dört yıl süreli yükseköğrenimveren..." ibaresine ilişkin esas incelemenin "BakanlıkMüfettişleri" ile sınırlı olarak yapılmasına, 22.12.1998 günündeoybirliğiyle karar verilmiştir.
B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu
Mahkeme, başvuru kararında, IV sayılı Makam Tazminatı Cetveli'nin8. sırasının (a) bendinde sayılan kadro ve görevlere atanabilmenin koşullarınınçeşitli tarihlerde yapılan yasal düzenlemelerle belirlendiğini, bu kadrolardagörev yapanların da buna göre atandıklarını, artık söz konusu kadrolarda görev yapanların,sonradan tanınan haklardan, mezun oldukları yüksekokul veya fakültenin öğrenimsürelerine bakılmaksızın eşit olarak yararlandırılmaları gerektiğini, bunedenle, IV sayılı Makam Tazminatı Cetveli'nin 8. sıra (a) bendinde yazılı"En az dört yıl süreli yükseköğretim veren" ibaresinin Anayasa'nın10. maddesinde yer alan "Eşitlik ilkesine" aykırılığını ileri sürerekiptalini istemiştir.
Hukukun temel ilkeleri arasında yer alan eşitlik ilkesine,Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilmiştir. Buna göre, herkes, dil, ırk, renk,cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerleayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiç bir kişiye, aileye, zümreyeveya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerindekanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.
"Yasa önünde eşitlik ilkesi" hukuksal durumları aynıolanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil, hukuksal eşitliköngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin yasalarkarşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayırım yapılmasını veayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi vetopluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır.Yasa önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağıanlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar içindeğişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı,ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörüleneşitlik ilkesi zedelenmez.
657 sayılı Yasa'ya ekli IV sayılı Cetvel'de ünvanları yazılıgörevlerde bulunanlara makam tazminatı ödenmesi öngörülmüştür. Makam tazminatıtutarı, her ünvan için ayrı ayrı belirlenmiş bulunan gösterge rakamının, memuraylıklarına uygulanmakta olan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarkadardır.
IV sayılı Makam Tazminatı Cetveli, son kez 20.3.1997 günlü ve 570sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 10. maddesiyle değiştirilmiş olup, 8.sıranın (a) bendinde, kimi kurum ve kuruluşlarda çalışan merkez denetimelemanlarına ödenecek olan makam tazminatı miktarı ve koşulları düzenlenmiştir.Buna göre, "En az dört yıl süreli yükseköğretim veren fakülte veya yüksekokulları bitirmiş, birinci dereceli kadroya atanmış ve Türkiye düzeyindeteftiş, denetim veya inceleme yetkisine sahip..." olanlar bu tazminata hakkazanmaktadır. Yürütülen görevin ve üstlenilen sorumluluğun önemini veözelliklerinigözönünde tutan yasakoyucu bu düzenlemeyle denetim elemanlarının eğitimdüzeylerini yükseltmeyi amaçlamıştır.
657 sayılı Yasa'ya ekli IV sayılı Cetvel'in 8. sırasının (a)bendinde belirtilen Türkiye düzeyinde teftiş, denetim veya inceleme yetkisinesahip merkez denetim elemanları benzer görevleri yapmalarına karşın, eğitimsüreleri farklı olduğundan iki yıllık eğitim enstitüsünü veya yüksek okulubitirenlerle, en az dört yıllık eğitim ve öğretim veren fakülte veya yüksekokulu bitirenler aynıdurumda değillerdir. Farklı durumda olanların aynıkurallara bağlı tutulmamasında ise eşitlik ilkesine aykırılık yoktur.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural, Anayasa'nın 10.maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.
VI- SONUÇ
14.7.1965 günlü, 657 sayılı "Devlet Memurları Kanunu"nun570 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik IV sayılı Makam TazminatıCetveli'nin 8. sırasının (a) bendinde yer alan "En az dört yıl süreliyükseköğrenim veren..." ibaresinin "Bakanlık Müfettişleri"yönünden Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, Haşim KILIÇ, MustafaBUMİN, Sacit ADALI ile Lütfi F. TUNCEL'in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,22.12.1998 gününde karar verildi.
Başkan
Ahmet Necdet SEZER
Başkanvekili
Güven DİNÇER
Üye
HaşimKILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Mustafa BUMİN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Lütfi F. TUNCEL
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mahir Can ILICAK
Üye
Rüştü SÖNMEZ
KARŞIOYYAZISI
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 570 sayılı Kanun HükmündeKararname ile değişik IV sayılı Makam Tazminatı Cetveli'nin 8. sırasının (a)bendinde yer alan "En az dört yıl süreli yükseköğrenim veren..."ibaresinin iptali için başvurulmuştur.
İtiraz konusu kural, yükseköğrenimini dört yıldan az yapmış olanMillî Eğitim Bakanlığı müfettiş veya başmüfettişlerinin "2000"göstergeli tazminattan yararlanamayacaklarını öngörmektedir. Başka biranlatımla, müfettiş, yaptığı işe, atandığı kadroya ve statüsüne göre değil,öğrenimine göre daha yüksek göstergeli tazminattanyararlanmaktadır.
179 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yürürlükten kaldırılan2287 sayılı Maarif Vekaleti Merkez Teşkilatı ve Vazifeleri Hakkında Kanun'un26. maddesiyle, 30.9.1967 günlü, 12713 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan MillîEğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu Yönetmeliği'nin 7. maddesine göre, diğer koşullarınyanında "üniversite veya yüksek okuldan mezun olmak" müfettişliğeatanacaklarda aranan nitelikler arasında sayılmıştır. Hâl böyle iken, MillîEğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu Tüzüğü'nün 12. maddesinde 23.5.1998 günlü, MillîEğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu Yönetmeliği'nin 17. maddesinde de 12.9.1998günlü Resmî Gazetelerde yayımlanarak yürürlüğe giren değişiklikler sonucu,müfettişliğe atanabilmek için "fakülte veya en az dört yıllık yüksek okulmezunu olmak" koşulu getirilmiştir. Bu duruma göre, 1998 yılından sonraiki yıllık yüksek öğrenim görenler müfettişliğe alınmadığından, önceki mevzuatagöre göreve alınan (36) civarında iki veya üç yıllık Eğitim Enstitüsü mezunumüfettiş Bakanlıkta görevde kalmışlardır.
Anayasa'nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti'nin, toplumunhuzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı,Atatürk milliyetçiğine bağlı, Başlangıç'ta belirtilen temel ilkelere dayanandemokratik, lâik ve sosyal bir hukuk devleti olduğu belirtilmiştir.
Anayasa Mahkemesi'nin birçok kararında açıklandığı gibi hukukdevleti, insan haklarına saygı gösteren, bu hakları koruyucu adaletli bir hukukdüzeni kurup sürdürmekle kendisini yükümlü sayan, bütün etkinliklerinde hukukave Anayasa'ya uyan Devlet demektir.
Öte yandan, "Kanun önünde eşitlik" başlıklı Anayasa'nın10. maddesine göre, aynı durumda bulunan kişilerin yasalarca aynı işleme tâbitutulması gerekir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklaraayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır.
Anayasa'nın "Ücrette adalet sağlanması" başlıklı 55.maddesinde, çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret elde etmeleriiçin Devletin gerekli önlemleri alacağı öngörülmüş; madde gerekçesinde,"Bu madde, bütün çalışanlara çalışmalarının karşılığı olarak ödenecek olanücret, aylık, ikramiyeler ve sosyal yardımların belli esasa dayandırılmasınıöngörmektedir. Bu esaslardan ilki, ücret, aylık, ikramiye ve sosyal yardımlarancak "fiilen çalışma" karşılığı olarak ödenecektir. Bunun için de işsüreleri, işin verimi, değeri ve niteliği dikkate alınacaktır..."denilmiştir. Makam tazminatı, belirli makam ve sorumluluk gerektiren görevlerdebulunanlara ödenen bir para olup, tutarı,her makam (ünvan) için ayrı ayrısaptanmış olan gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ileçarpımı sonucu bulunacak miktar kadardır. 1961 Anayasası'nın 45., 1982Anayasası'nın da 55. maddesinde yer alan ücrete ilişkin kuralın dayanağı, İnsanHaklarıEvrensel Bildirgesi'nin 43. maddesidir. Sözü edilen Bildirgenin 43. maddesinin(2) nolu bendinde, "herkesin herhangi bir ayırım gözetilmeksizin eşit işiçin eşit ücrete hakkı vardır." denilmiş, Avrupa Sosyal Şartı'nın 4.maddesinin (1) nolu, Çalışanların Temel, Sosyal Hakları Topluluk Şartı'nın 6/İ ve6/İİİ maddelerinde de, eşit ve adil ücret hakkına ilişkin kurallara yerverilmiştir.
Eşit işe eşit ücret ilkesi, kamu çalışanlarının aylıklarınınbelirlenmesinde yaşamsal bir ölçüt olarak alınmalı, Anayasa ve uluslarüstünormlarda öngörülen biçimde ücret ödenmesini sağlayacak yasal kurallargetirilmelidir. Kuşkusuz ki, İLO sözleşmesinde öngörüldüğü gibi ücret deyimi,her türlü ek ödemeyi de kapsamaktadır.
Hangi tür yüksek öğrenim görmüş olursa olsunlar BakanlıkMüfettişleri aynı ünvan ve sorumluluğu taşımakta ve gördükleri görev bakımındanöğrenim durumları herhangi bir farklılık yaratmamaktadır. Hattâ iki veya üçyıllık yüksek öğrenim görüp de Bakanlık Müfettişliği yapanlar genelliklemeslekte dahakıdemli ve deneyimli olduklarından, Millî Eğitim Bakanlığı TeftişKurulu Yönetmeliği'nin 54. maddesine göre grup başkanı olarakgörevlendirilerek;
- Grubu temsil edip yönetmekte, grubun çalışma programlarınıhazırlamakta, çalışma süresince gruptaki müfettişlerle işbirliği yapıptoplantılar düzenleyerek teftiş hizmetlerine verilecek en uygun yönü onlarlabirlikte belirlemekte, müfettişlerin görev sırasındaki davranışları ileilgilenip müfettiş yardımcılarının yetişmelerine yardımcı olmakta, düzenlenentoplantılara gerektiğinde katılarak grup adına toplantıyı idare etmekte, gerekgörmesi halinde müfettişlerin çalışmalarını, görev sırasındaki davranışlarınıve müfettiş yardımcılarının hizmete yakınlıkları ile ilgili kanaatlerinibildirmektedirler.
Yukarıda sayılan nitelikte önemli görev ve sorumluluklar yüklenenve kıdemleri nedeniyle çoğu kez grup başkanlığı da yapan Millî Eğitim BakanlığıBaşmüfettiş ve müfettişlerinin, diğer koşulları da taşımasına karşın, yalnızbaşına mezun olduğu yüksek öğrenimin süresinebakılarak "2000"tazminat göstergesinden yararlandırılmamasının hukuken kabul edilebilir hiçbirhaklı nedeni bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, Anayasa'nın 2., 20. ve 55. maddeleriyle,İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'nin 43., Avrupa Sosyal Şartı'nın 4. veÇalışanların Temel Sosyal Hakları Topluluk Şartı'nın 6. maddelerine aykırı olanitiraz konusu yasa kuralının, iptali gerekeceği oyu ile karara katılmıyoruz.
Üye
Haşim KILIÇ
Üye
Mustafa BUMİN
KARŞIOYYAZISI
Anayasa Mahkemesi'nin 22.12.1998 günlü, Esas: 1998/1, Karar:1998/86 sayılı kararıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 570 sayılıKanun Hükmünde Kararnameyle değişik IV Sayılı Makam Tazminatı Cetvelinin 8.Sırasının (a) bendinde yer alan ve Bakanlık Müfettişleri yönünden sınırlıolarak incelenen "en az dört yıl süreli öğrenim veren" ibaresininAnayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin reddine karar verilmiştir.
IV Sayılı Makam Tazminatı Cetvelinin 8. Sırasının (a) bendişöyledir:
Sıra No
Kadro Günü veUnvanı
Tazminat Göstergeleri
8
a) En az dört yıl süreli yüksek öğrenim veren fakülte veya yüksekokulları bitirmiş, birinci dereceli kadroya atanmış ve Türkiye düzeyinde teftiş, denetim veya inceleme yetkisine sahip merkez denetim elemanlarından, Başbakanlık Müfettişleri, Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu Denetçileri, Bakanlık Müfettişleri, Maliye Bakanlığı Hesap Uzmanları, Hazine Müsteşarlığı, Bankalar Yeminli Murakıpları, Müsteşarlık ve Genel Müdürlük Müfettişleri, Diyanet İşleri Başkanlığı Müfettişleri, Müsteşarlık Kontrolörleri, Bakanlıkların merkez teşkilatına dahil Genel Müdürlüklerin Kontrolörleri ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Müfettişleri
2000
Dâvâcı, halen Millî Eğitim Bakanlığı'nda, birinci dereceden maaşalan ve Türkiye düzeyinde teftiş, denetim ve inceleme görevi yapan bir bakanlıkmüfettişidir. Ancak dört yıllık değil de, iki yıllık bir yüksekokuldan mezunolduğu için kendisine makam tazminatı ödenmemektedir.
Millî Eğitim Bakanlığı'nda halen fakülte mezunlarının yanısıra,iki, üç ve dört yıllık yüksekokul çıkışlı bakanlık müfettişleri görevyapmaktadır.
Bugün görevde bulunan bakanlık müfettişlerinin, dâvâcının daiçinde bulunduğu büyük bölümü, 22.3.1954 günlü, 6389 sayılı Yasa'nın 1. maddesiuyarınca atanmışlardır. Bu madde, Maarif Vekaleti Merkez Kuruluşu ve GörevleriHakkındaki 2287 sayılı Yasa'nın, bu Yasa'ya ek 4737 sayılı Yasa'nın 1.maddesiyle değiştirilen 26. maddesini değiştirmektedir. Buna göre, "maarifvekaleti müfettişlerinin tayininde aranacak vasıflar şunlardır:
1- Üniversite veya bir yüksekokuldan mezun bulunmak;
2- Orta veya yüksek dereceli okullarda en az 8 yıl öğretmenlikveya bu müddetin içinde olmak üzere en az üç yıl meslek bünyesinde idareişlerinde bulunmak ve öğretmenlikle birlikte bu işlerde de üstün başarısıtespit edilmiş olmak.
.. .. ..."
Dava konusu, 20.3.1997 günlü, 570 sayılı KHK'nin çıkarıldığıtarihte Millî Eğitim Bakanlığı Müfettişlerinin atanmalarındaki yöntem yukardakikuralda belirtildiği gibidir.
Bu kural, 20.1.1993 günlü, 93/4055 sayılı Bakanlar Kurulukararıyla yürürlüğe konulan, "Millî Eğitim Bakanlığı Teftiş KuruluTüzüğü"nün 12. maddesinde 23.5.1998 gününde yapılan değişiklikle,"Müfettiş yardımcılığına; fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunuolup, Bakanlığa bağlı okullarda branşında en az on yıl öğretmenlik veyabranşında beş yıl öğretmenlik yaptıktan sonra Bakanlık Teşkilatında veyaokullarda en az üç yıl yöneticilik görevi yapmış olan Bakanlık mensupları ilehukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadive idari bilimlerfakültelerinden veya bunlara denkliği yetkili makamca kabul edilen yurt içiveya dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar arasından girişsınavını kazananlar atanır" şekline getirilmiştir.
Belirtilen tüzüğün geçici 1. maddesinde de "Bu tüzüğünyürürlüğe girdiği tarihte kurulda görev yapmakta olan başkan, başmüfettiş vemüfettişlerin kazanılmış hakları saklı" tutulmuştur.
Anayasa'nın 55. maddesinde, ücretin emeğin karşılığı olduğu;Devlet'in çalışanların yaptıkları işe uygun, adaletli bir ücret elde etmeleriveya diğer sosyal yardımlardan yararlanmaları için gereken tedbirleri alacağı;10. maddesinde, herkesin, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce felsefîinanç, dil, mezhep ve benzeri sebeplerle ayrım gözetilmeksizin yasa önünde eşitolduğu; Devlet organları ve idare makamlarının bütün işlemlerinde kanun önündeeşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorunda oldukları; 2. maddesindede, Türkiye Cumhuriyetinin sosyal bir hukuk devleti olduğu kurala bağlanmıştır.
Anayasa'nın 55. maddesinde sözü edilen ücret sözcüğü, kuşkusuzaylığı ve aylığa bağlı her türlü ek ödentileri de kapsamaktadır. Eşit işe eşitücret ilkesi, kamu çalışanlarının aylıklarının belirlenmesinde de yaşamsaldeğerde bir kuraldır. Bu kural, Anayasa'nın 55. maddesinin yanısıra, İnsanHakları Evrensel Bildirgesi, Avrupa Sosyal Şartı, AET Antlaşması veÇalışanların Temel, Sosyal Hakları Topluluk Şartında da yer almıştır.
Makam tazminatı bir makamda bulunan kişilere, o makamıngörevlerini ifa etmelerinin karşılığı olarak, makamda bulundukları süreceödenen bir paradır. Aynı kurallarla, aynı yerlerde görev yapan, aynı maaşderecesindeki Bakanlık Müfettişlerinin, her bakımdan eşit değerde işyaptıklarına; görevlerinin önemi, nitelikleri ve sorumlulukları aynı olduğunagöre, eşit ücret almaları gerekir. Maaşı eşit biçimde ödenen, ek göstergeleriaynı olan, emekliliği aynı koşullara bağlı bulunan Bakanlık Müfettişlerini,makam tazminatı yönünden iki yıllık veya dört yıllık yüksekokulu tamamlamışolmak gibi bir koşula bağlamak Anayasa'nın 55. maddesiyle çelişir. Ayrıca yukardabelirtildiği gibi 570 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiğitarihte, Millî Eğitim Bakanlığı Müfettişlerinin atama koşulları arasında dörtyıllık bir yüksekokuldan mezun olmak koşuluda bulunmamakta, bir yüksekokuldanmezun olmak yeterli sayılmaktadır.
Millî Eğitim Bakanlığı'nda görev yapan müfettişlerin, işgalettikleri makamın ve bu makamın gereği olarak yaptıkları görevlerin tamamı aynıniteliktedir. İşbölümleri, öğrenim sürelerine ya da mezun oldukları okullaragöre değil, yaptıkları işe göre yapılmaktadır. Bu nedenle, dört yıldan azsüreli bir yüksekokuldan mezun olan, ancak birinci dereceyi almış ve Türkiyedüzeyinde teftiş, denetim ve inceleme görevi yapan ve aynı statüde bulunanmüfettişleriöğrenim süreleri yönünden bir ayrıma bağlı tutmanın, kabul edilebilir haklı birnedeni bulunmamaktadır. Bu nedenle, itiraz konusu kural 10. maddesine deaykırılık oluşturur.
Millî Eğitim Bakanlığı'nın özelliği, iki ya da üç yıl süreliyükseköğretim mezunları da bu bakanlıkta, müfettişliğin yanısıra, illerde ilmillî eğitim müdürü, Bakanlık merkez örgütünde de, daire başkanı, genel müdür,hatta müsteşar olabilmektedir. Bütün bu görevlerde bulunanlar için dört yıllıkyükseköğrenim veren fakülteveya yüksekokul koşulu getirilmemişken, itiraz konusukuralla sadece Bakanlık Müfettişleri için bu koşul öngörülmüştür. İki ya da üçyıl süreli yüksekokul çıkışlı Bakanlık Müfettişlerine makam tazminatıödenmemesine yol açan bu kural, haklı bir nedene dayanmadığı gibi, anılantazminatın amacına ve özelliğine de uygun düşmemekte ve adalet ve hakkaniyetlede bağdaşmamaktadır.
Adaletli bir hukuk düzeni sağlamak, hukuk devleti olmanıngereğidir. Anayasa'nın 55. ve 10. maddelerine aykırılık oluşturan itiraz konusukural, aynı zamanda Anayasa'nın 2. maddesinde belirlenen hukuk devleti ilkesinede aykırılık oluşturmaktadır.
Açıklanan nedenlerle çoğunluğun, itirazın reddi yönündeki görüşünekatılmıyoruz.
Üye
Sacit ADALI
Üye
Lütfi F. TUNCEL