ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1998/16
Karar Sayısı : 1998/88
Karar Günü : 28.12.1998
R.G. Tarih-Sayı :09.07.1999-23750
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Kaş Sulh Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 13.10.1983 günlü, 2918sayılı "Karayolları Trafik Kanunu"nun 4262 sayılı Kanun'un 4. maddesiile değişik 36. maddesinin üçüncü fıkrasındaki "... ilk tesbitte bir aydaniki aya kadar, ... hafif hapis cezası verilir, ... 7.200.000.- lira hafif paracezasıyla da cezalandırılırlar..." kuralının Anayasa'nın 13. ve 138.maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Sürücü belgesi olmadan motorlu araç kullanılması suçundan açılandavada Mahkeme, 2918 sayılı Yasa'nın 36. maddesinin üçüncü fıkrasındaki kuralınAnayasa'ya aykırı olduğu kanısına vararak, iptal istemiyle doğrudan başvurudabulunmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
2918 sayılı Yasa'nın itiraz konusu kuralı da içeren 36. maddesişöyledir:
"Madde 36- Motorlu araçların,sürücü belgesi sahibi olmayan kişiler tarafından karayollarında sürülmesi vesürülmesine izin verilmesi yasaktır.
Araçlar, bu Kanunda sınıfları belirtilen sürücü belgelerine sahipsürücüler ile iki veya çok taraflı anlaşmalara göre sürücü belgesi bulunan veyageçerli uluslararası sürücü belgesi olan kişilerce sürülebilir.
Sürücü belgesi sahibi olmadan araç süren ve sürülmesine izinverenler, beşbin liradan onbin liraya kadar hafif para ve onbeş günden iki ayakadar hafif hapis cezası, tekrarında onbin liradan yirmibin liraya kadar hafifpara ve iki aydan altı aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılırlar.
Aynı Kanunun 36 ncı maddesine ikinci fıkradan sonra gelmek üzereaşağıdaki fıkra eklenmiştir.
(Ek: 17/10/1996-4199/16 md.) Geçerli sürücü belgesi olmadantrafiğe çıkanlara ilk tespitte (1) ay, tekrarı halinde (3) ay hapis cezasıverilir. 18 yaşından küçükler için bu ceza, ilk tespitte (1) ay, tekrarıhalinde (3) ay çocuk ıslahevlerinde ıslah edilmek suretiyle yerine getirilir.Bu kişilerin kazaya neden olması halinde bu cezaların uygulanması diğercezaların uygulanmasına engel teşkil etmez.
36 ncı maddenin üçüncü ve dördüncü fıkraları birleştirilmeksuretiyle üçüncü fıkra olarak :
(Ek : 21.5.1997- 4262/4 md.) Sürücü belgesi sahibi olmadan trafiğeçıkanlara ilk tespitte bir aydan iki aya kadar, tekrarı halinde iki aydan üçaya kadar hafif hapis cezası verilir. Ayrıca bu kişiler her defasında 7 200 000lira hafif para cezasıyla da cezalandırılırlar. Bu kişilerin kazaya nedenolması halinde bu cezaların uygulanması diğer cezaların uygulanmasına engelteşkil etmez. Sürücü aynı zamanda araç sahibi değilse, ayrıca tescil plakasınada aynı miktar için ceza tutanağı düzenlenir."
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Dayanılan Anayasa kuralları şunlardır :
1- "MADDE 13.- Temel hak ve hürriyetler,Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünün, millî egemenliğin,Cumhuriyetin, millî güvenliğin, kamu düzeninin, genel asayişin, kamu yararının,genel ahlâkın ve genel sağlığın korunması amacı ile ve ayrıca Anayasanın ilgilimaddelerinde öngörülen özel sebeplerle, Anayasanın sözüne ve ruhuna uygunolarak kanunla sınırlanabilir.
Temel hak ve hürriyetlerle ilgili genel ve özel sınırlamalardemokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olamaz ve öngörüldükleri amaçdışında kullanılamaz.
Bu maddede yer alan genel sınırlama sebepleri temel hak vehürriyetlerin tümü için geçerlidir."
2- "MADDE 138.- Hâkimler, görevlerindebağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanî kanaatlerinegöre hüküm verirler.
Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisininkullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez;tavsiye ve telkinde bulunamaz.
Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargıyetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veyaherhangi bir beyanda bulunulamaz.
Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymakzorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretledeğiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez."
C- İlgili Anayasa Kuralı
"MADDE 7.- Yasama yetkisi Türk Milletiadına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez."
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Ahmet N.SEZER, Güven DİNÇER, Samia AKBULUT, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN,Sacit ADALI, Ali HÜNER, Lütfi F. TUNCEL, Fulya KANTARCIOĞLU ve Mahir CanILICAK'ın katılmalarıyla 5.5.1998 günü yapılan ilk inceleme toplantısında,dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, oybirliğiylekarar verilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptaliistenilen yasa kuralı ve dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçelerive öteki yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Mahkeme, itiraz konusu kuraldaki suçun yaptırımının idarî paracezası olması gerektiği halde, demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırıbiçimde adlî yargı yetkisine giren suç olarak kabul edilmesinin Anayasa'nın 13.maddesinin ikinci fıkrasına ve 138. maddesinin birinci fıkrasına aykırılıkoluşturduğunu ileri sürmüştür.
Anayasa'nın 7. maddesine göre, yasama yetkisi Türk Milleti adınaTürkiye Büyük Millet Meclisi'nindir. Yasakoyucu, ceza hukuku alanında toplumsalgereksinmelerin zorunlu kıldığı yasal düzenlemeleri yaparken, Anayasa'nın temelilkelerine ve ceza hukukunun ana kurallarına bağlı kalmak koşuluyla, hangieylemlerin suç sayılıp sayılmayacağı, suç sayılmaları durumunda dayaptırımlarının hürriyeti bağlayıcı ceza mı, yoksa para cezası mı olmasıgerekeceği ve nelerin ağırlaştırıcı veya hafifletici neden olarak kabuledileceği konularında takdir yetkisine sahiptir.
Bu nedenle, kural Anayasa'ya aykırı değildir.
İtiraz konusu kuralın, Anayasa'nın 13. ve 138. maddeleriyle ilgisigörülmemiştir.
İptal isteminin reddi gerekir.
VI- SONUÇ
13.10.1983 günlü, 2918 sayılı "Karayolları TrafikKanunu"nun 36. maddesinin 4262 sayılı Yasa ile değiştirilen üçüncüfıkrasındaki "... ilk tespitte bir aydan iki aya kadar, ... hafif hapiscezası verilir. ... 7.200.000 lira hafif para cezasıyla dacezalandırılırlar" kuralının, Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazınREDDİNE, 28.12.1998 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Ahmet Necdet SEZER
Üye
Samia AKBULUT
Üye
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Lütfi F. TUNCEL
Üye
Mustafa YAKUPOĞLU
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mahir Can ILICAK
Üye
Rüştü SÖNMEZ