ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı: 1998/7
Karar Sayısı: 1998/5
Karar Günü: 10.3.1998
R.G. Tarih-Sayı :29.06.2001'de tebliğ edildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN :Sultanbeyli Asliye CezâMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU :13.10.1983 günlü, 2918sayılı "Karayolları Trafik Kanunu"nun 118. maddesinin beşincifıkrasının, Anayasa'nın 2., 5., 10., 11., 49. ve 138. maddelerine aykırılığısavıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Trafikte dikkatsizlik ve tedbirsizlikle ölüme neden olmak suçundanaçılan kamu dâvâsında, 2918 sayılı Yasa'nın 118. maddesinin beşinci fıkrasınınAnayasa'ya aykırılığı savını ciddî bulan Mahkeme iptali için başvurmuştur.
II- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
13.10.1983 günlü, 2918 sayılı "Karayolları TrafikKanunu"nun 118. maddesinin beşinci fıkrası şöyledir : "Ölümlesonuçlanan trafik kazalarına asli kusurlu olarak sebebiyet veren sürücülerinsürücü belgeleri ise 1 yıl süre ile geri alınır."
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
İtiraz başvurusunda Anayasa'nın 2., 5., 10., 11., 49. ve 138.maddelerine dayanılmıştır.
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, iptaliistenen Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ileöteki yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü :
Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, mahkemeler, bakmaktaoldukları dâvâda uygulayacakları kanun ya da kanun hükmünde kararnamekurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık savının ciddî olduğu kanısına varırlarsa o hükmün iptali için AnayasaMahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca, birmahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmışve görevine giren bir dâvânın bulunması ve iptali istenen kuralların da odâvâda uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları dâvânındeğişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya dâvâyısonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunankurallardır.
İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu'nun 118. maddesinin beşinci fıkrasının iptalini istemektedir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 118. maddesinin değişikbeşinci fıkrasında, "ölümle sonuçlanan trafik kazalarına asli kusurluolarak sebebiyet veren sürücülerin sürücü belgeleri ise 1 yıl süre ile gerialınır." denilmekte; 84. maddesinde de, asli kusurlu sayılan hâllerbelirtilmektedir.
Olayda ise trafik kazası tesbit tutanağına göre dalgın ve yorgunaraç kullanmakla suçlanan sanığın eyleminin bu maddede sayılan aslî kusurluhaller arasında bulunduğu yolunda bir saptama yapılmadığından, bu aşamada 118.maddenin beşinci fıkrasının dâvâda uygulama olanağı yoktur.
Bu nedenlerle, başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddigerekir.
IV- SONUÇ
13.10.1983 günlü, 2918 sayılı "Karayolları TrafikKanunu"nun 118. maddesinin beşinci fıkrası, bakılmakta olan davadauygulanacak kural olmadığından Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle başvurununREDDİNE, Ahmet Necdet SEZER, Güven DİNÇER, Samia AKBULUT, Ali HÜNER ile MustafaYAKUPOĞLU'nun karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 10.3.1998 gününde karar verildi.
Başkan
Ahmet Necdet SEZER
Başkanvekili
Güven DİNÇER
Üye
Samia AKBULUT
Üye
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Mustafa BUMİN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Lütfi F. TUNCEL
Üye
Mustafa YAKUPOĞLU
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
KARŞIOYYAZISI
İtiraz yoluna başvuran Mahkeme'de görülmekte olan davada, sanıkhakkında "tedbirsizlik ve dikkatsizlik" sonucu ölüme neden olmaksuçundan Türk Ceza Yasa'nın 455. maddesi uyarınca dava açılmış ve iddianamede,2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 118. maddesinin 4199 sayılı Yasa'yladeğişik itiraz konusu beşinci fıkrasının da uygulanması istenilmiştir.
2918 sayılı Yasa'nın 118. maddesinin değişik beşinci fıkrasında,"Ölümle sonuçlanan trafik kazalarına asli kusurlu olarak sebebiyet verensürücülerin sürücü belgeleri ise 1 yıl süre ile geri alınır"denilmektedir.
Olaya ilişkin trafik kazası tesbit tutanağında, sanığın uykusuz,yorgun ve dalgın araç kullandığı, bunun da "tali kusur" kapsamındaolduğu belirtilmektedir. Bu rapor esas alındığında, itiraz konusu kuralındavada uygulanması sözkonusu olmayacağından Mahkeme'nin yetkisizliği sonucunavarılabilir.
Ancak, bilirkişi incelemesinde ya da yargılama sırasında sanığın"asli kusurlu" görülmesi olasılığı her zaman vardır. Dolayısıyla,itiraz konusu kural, yargılamayı "olumsuz uygulama" yolu ile de olsaetkileyecek niteliktedir.
Bu nedenle, Mahkeme'nin yetkisizliği yolundaki çoğunluk görüşünekatılmıyorum.
Başkan
Ahmet Necdet SEZER
KARŞIOYYAZISI
Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Yasa'nın 28. maddesine göre,itiraz yoluyla yapılacak olan başvurularda, Anayasa Mahkemesi'nin görev alanı,başvuran mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulayacağı yasa kuralı ilesınırlıdır. Uygulanacak yasa kuralından amaç, bir davanın değişik evrelerindeortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya daolumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan ya da tarafların istek vesavunmaları çerçevesinde bir karar vermek için gözönünde bulundurulması gerekenkurallardır.
Bakılmakta olan davada, sanık vekilinin Anayasa'ya aykırılıksavını ciddi bulan Mahkeme, 2918 sayılı Yasa'nın 118. maddesinin beşincifıkrasının iptali istemiyle başvurmuştur.
Sanık hakkında tedbirsizlik ve dikkatsizlikle ölüme neden olmaksuçundan TCK'nun 455/1-son maddesi uyarınca cezalandırılması savıyla kamudavası açılmış ve aynı iddianamede 2918 sayılı Yasa'nın 118. maddesi beşincifıkrasının da uygulanması istenilmiştir. İddianamede sanığa isnat edilen veMahkeme'nin başvuru kararında ayrıntılı bir şekilde izah olunan eylem sanığın,şoförü olduğu damperli kamyonla seyrederken tedbirsizlik ve dikkatsizliğisonucu bir kişinin ölümüne sebebiyet verdiği ve trafik kaza tesbit tutanağındatali kusurlu olarak bulunduğunun belirtildiği anlaşılmaktadır. Sanık sorgusundave vekili de savunmasında, olayda kusursuz olduğunu, buna rağmen aslî kusurluolarak kazaya sebebiyet verdiği hususunda bilirkişi raporu gelirse ve mahkemecede, bir yıl süre ile sürücü belgesi geri alınırsa çok mağdur olacağını ilerisürmüşlerdir.
İtiraz konusu 2918 sayılı Yasa'nın 118. maddesi beşincifıkrasında, "Ölümle sonuçlanan trafik kazalarına aslî kusurlu olaraksebebiyet veren sürücülerin sürücü belgeleri ise bir yıl süre ile gerialınır." kuralı yer almaktadır. Sanık ölümle sonuçlanan trafik kazasıyapmıştır, hakkında açılan kamu davasında da itiraz konusu kuralın uygulanmasıistenilmektedir. Herne kadar Trafik Kazası Tesbit Tutanağında, sanığın uykusuz,yorgun, dalgın olarak araç kullandığı, bunların da tali kusur sayıldığıbelirtilmekte ise de, yapılacak bilirkişi incelemesinde ve muhakeme sonucundaverilecek rapora göre aslî kusurlu görülmesi her zaman için olasıdır. Budurumda Mahkeme, itiraz konusu kuralı uygulayacaktır. En azından ölümle bitenbir trafik kazasında sanığın aslî kusurlu olup olmadığını, itiraz konusu kuralyönünden inceleyecek ve araştıracaktır. İtiraz konusu kural, yargılamasırasında ve sonucunda davada etki yapacak nitelikte bulunan ve sevki iddiaveçhile olumlu veya olumsuz şekilde Mahkemece gözönünde bulundurulacak olan vebu yönüyle davada uygulanacak kuraldır.
Belirtilen nedenlerle, itiraz konusu kural, davada uygulanacakkural niteliğinde olduğundan aksi yönde oluşan çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.
Üye
Samia AKBULUT
Üye
Mustafa YAKUPOĞLU
Üye
Ali HÜNER