ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1999/2
Karar Sayısı : 2000/8
Karar Günü : 13.4.2000
R.G. Tarih-Sayı :22.07.2000-24117
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : İzmir 8. Sulh Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 13.12.1968 günlü, 1072sayılı "Rulet, Tilt, Langırt ve Benzeri Oyun Alet ve Makinaları HakkındaKanun"un 2. maddesinin ikinci fıkrasının son tümcesinde yer alan "...bir daha açılmamak üzere..." sözcüklerinin Anayasa'nın 11., 35. ve 38.maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I-OLAY
Sanığın işlettiği kıraathanede yapılan aramada bulunan tiltmakinesi nedeniyle 1072 sayılı Yasa'nın 1. ve 2. maddeleri uyarıncacezalandırılmaları için açılan kamu davasında Yasa'nın 2. maddesinin ikincifıkrasının son tümcesinde yer alan "... bir daha açılmamak üzere ..."sözcüklerinin Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
III-YASA METİNLERİ
A-İtiraz Konusu Yasa Kuralı
13.12.1968 günlü, 1072 sayılı Rulet, Tilt, Langırt ve Benzeri OyunAlet ve Makinaları Hakkında Kanun'un iptali istenen sözcükleri içeren 2.maddesi şöyledir :
"Madde 2- Bu kanuna aykırı hareket edenler biryıldan aşağı olmamak üzere hapis ve 1 000 liradan 5 000 liraya kadar ağır paracezasına mahkûm edilirler. Tekerrürü halinde cezalar bir misli artırılır.
Ele geçirilen alet, makina ve bunların çalıştırılmasına yarayantesisat ve paralar zapt ve müsadere edilir. Bu gibi oyun oynanan yerler birdaha açılmamak üzere kapatılır.
Bu suçlardan mahkûm olanların cezaları tecil edilmez."
B-Dayanılan Anayasa Kuralları
İtiraz gerekçesinde dayanılan Anayasa kuralları şunlardır :
1- "MADDE 11.- Anayasa hükümleri, yasama,yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileribağlayan temel hukuk kurallarıdır.
Kanunlar Anayasaya aykırı olamaz."
2- "MADDE 35.- Herkes, mülkiyet ve mirashaklarına sahiptir.
Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla , kanunla sınırlanabilir.
Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz."
3- "MADDE 38.- Kimse, işlendiği zamanyürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz;kimseye suçu işlediği zaman kanunda o suç için konulmuş olan cezadan daha ağırbir ceza verilemez.
Suç ve ceza zamanaşımı ile ceza mahkûmiyetinin sonuçları konusundada yukarıdaki fıkra uygulanır.
Ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ancak kanunlakonulur.
Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu sayılamaz.
Hiç kimse kendisini ve kanunda gösterilen yakınlarını suçlayan birbeyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamaz.
Ceza sorumluluğu şahsîdir.
Genel müsadere cezası verilemez.
İdare, kişi hürriyetinin kısıtlanması sonucunu doğuran birmüeyyide uygulayamaz. Silahlı Kuvvetlerin iç düzeni bakımından bu hükme kanunlaistisnalar getirilebilir.
Vatandaş, suç sebebiyle yabancı bir ülkeye geri verilemez."
IV-İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Ahmet NecdetSEZER, Güven DİNÇER, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI,Ali HÜNER, Lütfi F. TUNCEL, Fulya KANTARCIOĞLU, Mahir Can ILICAK ve RüştüSÖZMEZ'in katılmalarıyla 12.1.1999 günü yapılan ilk inceleme toplantısında,dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle kararverilmiştir.
V-ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, Anayasa'yaaykırılığı öne sürülen Yasa kuralı ve aykırılık savına dayanak yapılan Anayasakuralları ile bunların gerekçeleri ve öteki yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A-İtiraz Konusu Kuralın Anlam ve Kapsamı
2559 sayılı Polis Vazife ve Selahiyet Kanunu'nun 7. maddesinde,otel, gazino, kahve, içki yerleri, bar, tiyatro, sinema, hamam ve plaj gibiumuma mahsus yerlerin o yerin en büyük mülkiye amirinin vereceği izinleaçılabileceği, 8. maddesinde kumar oynanan, umumi ve umuma açıkyerlerin, polisce Yasa'da belirlenen süreler içinde kapatılabileceği veyafaaliyetten men edileceği, kapatmayı veya faaliyetten men'i gerektiren sebepleradli kovuşturmayı da gerektiriyorsa soruşturma evrakının derhal adliyeyeverileceği belirtilmektedir. Bu hükümlerle koşut olarak, 1072 sayılı Yasa'nın1. maddesinde, "Türk Ceza Kanununun 567 nci maddesinin kapsamı dışındakalsa bile umuma mahsus veya umuma açık yerlerde her ne ad altında olursa olsunkazanç kasdiyle oynanmasa dahi rulet, tilt, langırt ve benzeri baht ve talihebağlı veya maharet isteyen, otomatik, yarı otomatik el veya ayakla kullanılanoyun alet veya makinaları ile benzerlerini bulundurmak veya çalıştırmak veyayurda sokmak yahut imal etmek yasaktır..." 2. maddesinde de, "Bukanuna aykırı hareket edenler bir yıldan aşağı olmamak üzere hapis ve 1 000liradan 5 000 liraya kadar ağır para cezasına mahkûm edilirler. Tekerrürühalinde cezalar bir misli artırılır. Ele geçirilen alet, makina ve bunlarınçalıştırılmasına yarayan tesisat ve paralar zapt ve müsadere edilir. Bu gibioyun oynanan yerler bir daha açılmamak üzere kapatılır. Bu suçlardan mahkûmolanların cezaları tecil edilmez" denilmektedir.
Bu durumda Yasa'nın 2. maddesinin birinci fıkrası uyarıncamahkûmiyetine karar verilen kişilerin işlettikleri işyerleri, ikinci fıkrasıuyarınca bir daha açılmamak üzere kapatılacaktır. Bu hükme göre, mahkumiyetinekarar verilen kişinin o işyeri için aldığı ruhsatta belirlenen faaliyetinedeniyle kapatılan işyeri aynı faaliyete ilişkin olarak bir dahaaçılmayacaktır.
B-Anayasa'ya Aykırılık Sorunu
İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, "bir daha açılmamaküzere" kapatılan işyerinin kiralık olması halinde işyerinin bulunduğubinanın bir nevi müsadere edildiğini, böylece mal sahibinin decezalandırıldığını, bunun Anayasa'nın 11. maddesinde yer alan Anayasa'nınüstünlüğü, 35. maddesindeki mülkiyet hakkı ve 38. maddesinde düzenlenen suç vecezalara ilişkin esaslara aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
Anayasanın suç ve cezalara ilişkin esaslar başlıklı 38. maddesi;
"Kimse, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suçsaymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz; kimseye suçu işlediği zamankanunda o suç için konulmuş olan cezadan daha ağır bir ceza verilemez.
Suç ve ceza zamanaşımı ile ceza mahkûmiyetinin sonuçları konusundada yukarıdaki fıkra uygulanır.
Ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ancak kanunlakonulur.
Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu sayılamaz.
Hiç kimse kendisini ve kanunda gösterilen yakınlarını suçlayan birbeyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamaz.
Ceza sorumluluğu şahsîdir.
Genel müsadere cezası verilemez.
İdare, kişi hürriyetinin kısıtlanması sonucunu doğuran birmüeyyide uygulayamaz. Silahlı Kuvvetlerin iç düzeni bakımından bu hükme kanunlaistisnalar getirilebilir.
Vatandaş suç sebebiyle yabancı bir ülkeye geri verilemez."hükümlerini içermektedir.
Yasakoyucu, Anayasa'nın 38. maddesindeki ilkeleri gözeterek hangieylemlerin suç sayılacağını ve bu suçlara ne miktar ve ne çeşit cezaverileceğini, hangi cezaların nasıl uygulanacağını saptayabilir. Bu konuda,Yasakoyucu, kuşkusuz Anayasa kuralları, ceza hukuku ilkeleri ve toplumyaşantısının zorunlulukları ve kamu yararı gibi nedenlerle değerlendirmeyetkisini kullanacaktır.
Bu bağlamda bir işyeri sahibinin rulet, tilt, langırt ve benzerialet ve makineleri bulundurup çalıştırması ya da bunları ithal etmesi,oynanması yasak olan, alışkanlık yaparak toplumda ve ailelerde birçok olumsuzluklardoğuran şans oyunlarının yaygınlaşmasına neden olacağından yasa koyucununitiraz konusu kuralla bu tür fiilleri suç sayarak cezalandırması, işyerinin birdaha açılmamak üzere kapatılmasını öngörmesi, bu fiillerin önlenmesi konusundagösterdiği özenin sonucudur. 1072 sayılı Yasa'nın iptali istenen 2. maddesininikinci fıkrası, şans oyunu oynatan kişinin çalışma ruhsatında belirtilen işingörüldüğü işyerinin aynı işi sürdürmek için bir daha açılmamak üzerekapatılmasına yönelik olup, fail dışındaki kişilere ceza verilmesi veya suçlailgisi bulunmayan bütün mal varlığına el konulması ya da kullanımınınengellenmesi gibi bir sonuç doğurmayacağından ceza sorumluluğunun şahsiliğiilkesine aykırı bulunmadığı gibi genel müsadere cezası olarak da nitelendirilemez.
Belirtilen nedenlerle, kural Anayasa'nın 38. maddesine aykırıdeğildir.
İtiraz konusu kuralın Anayasa'nın 11/2 ve 35. maddeleriyle ilgisigörülmemiştir.
VI-SONUÇ
13.12.1968 günlü, 1072 sayılı "Rulet, Tilt, Langırt veBenzeri Oyun Alet ve Makinaları Hakkında Kanun"un 2. maddesinin ikincifıkrasının son tümcesinde yer alan "...bir daha açılmamak üzere..."sözcüklerinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 13.4.2000gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Mustafa BUMİN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Mustafa YAKUPOĞLU
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Aysel PEKİNER
Üye
Mahir Can ILICAK
Üye
Rüştü SÖNMEZ
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU