Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.1999/40, K.1999/41 Sayılı Karar - 11/11/1999

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 1999/40

Karar Sayısı : 1999/41

Karar Günü : 11.11.1999

R.G. Tarih-Sayı :17.01.2000-23936

İPTAL DAVASINI AÇAN : Anamuhalefet (Fazilet) Partisi TBMM GrupBaşkanı Mehmet Recai Kutan

İPTAL DAVASININ KONUSU : Görüşülmekte olan yasa tasarısında maddefıkralarının ayrı ayrı oylanmasına ilişkin teklifin Genel Kurul'ca oylanarakreddinin yeni bir içtüzük kuralı niteliğinde olduğu ve bunun Anayasa'nın 2. ve95. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.

II- YASA METİNLERİ

Dava dilekçesinde dayanılan Anayasa kuralları şunlardır:

1- "MADDE 2.- Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millîdayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürkmilliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan,demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir."

2- "MADDE 95.- Türkiye Büyük Millet Meclisi, çalışmalarını,kendi yaptığı İçtüzük hükümlerine göre yürütür.

İçtüzük hükümleri, siyasî parti gruplarının, Meclisin bütünfaaliyetlerine üye sayısı oranında katılmalarını sağlayacak yolda düzenlenir.Siyasî parti grupları, en az yirmi üyeden meydana gelir.

Türkiye Büyük Millet Meclisinin bütün bina, tesis, eklenti vearazisinde kolluk ve yönetim hizmetleri Meclis Başkanlığı eliyle düzenlenir veyürütülür. Emniyet ve diğer kolluk hizmetleri için yeteri kadar kuvvet ilgilimakamlarca Meclis Başkanlığına tahsis edilir"

III- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında, ilk inceleme raporu, dava dilekçesi ve ekleri,dayanılan Anayasa kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleriincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Anayasa'nın 148. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 18. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi,kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve Türkiye Büyük Millet Meclisiİçtüzüğü'nün Anayasa'ya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunudenetlemektedir.

Anayasa ve Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun'da açıkça belirtilenler dışında kalan Meclis kararlarının iseAnayasa Mahkemesi'nin denetimine bağlı olup olmadığının saptanmasında, kararıoluşturan yöntem kadar bunların konusu, amacı ve niteliği üzerinde de durulmasıetki ve değerlerinin gözönünde bulundurulması gerekmektedir. Bunlar Anayasa'dauygunluk denetimine bağlı tutulan kararlarla aynı değer ve etkide ise,denetimlerinin yapılması hukuk devleti ilkesinin zorunlu bir sonucudur. Bunedenle, içtüzüğün bir kuralının değiştirilmesi ya da içtüzüğe yeni bir kuralkonulması niteliğinde olan TBMM kararları içtüzük kuralı sayılır.

Madde fıkralarının ayrı ayrı oylanması teklifinin Genel Kurul'careddine ilişkin karar 16.8.1999 günlü, 52. birleşimin ikinci oturumundaalınmıştır.

İçtüzüğün 83. maddesinin ikinci fıkrasında "Görüşülen birmadde birçok mesele veya fıkralardan mürekkep ise ve bunların ayrı ayrı oyakonmaları onbeş üye tarafından yazılı olarak teklif olunmuşsa gereğiyapılır" denilmektedir.

Buna göre, fıkraların ayrı ayrı oylanmaları teklifinin Başkantarafından Genel Kurul'un onayına sunulacağı doğaldır. Tersine bir anlayış bellisayıdaki üye iradesinin Genel Kurul iradesine üstün tutulması sonucunudoğuracağından kabul edilemez.

Bu nedenle, Başkan'ın oya sunması sonucu madde fıkralarının ayrıayrı oylanması teklifinin Genel Kurul'ca reddine ilişkin TBMM kararı yeni biriçtüzük kuralı niteliğinde değildir.

İstemin görevsizlik nedeniyle reddi gerekir.

IV- SONUÇ

4447 sayılı Yasa'nın görüşülmesi sırasında madde fıkralarının ayrıayrı oylanması isteminin reddine ilişkin 16.8.1999 günlü Türkiye Büyük MilletMeclisi Genel Kurul Kararı bir içtüzük düzenlemesi ya da değişikliğiniteliğinde olmadığından, bu uygulamaya ilişkin iptal isteminin GÖREVSİZLİKNEDENİYLE REDDİNE, 11.11.1999 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.