ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1999/48
Karar Sayısı : 2002/33
Karar Günü : 20.3.2002
R.G. Tarih-Sayı :16.04.2002'de tebliğ edildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Eğil Asliye Hukuk Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 17.02.1926 günlü, 743 sayılı "TürkKanunu Medenîsi"nin 152. maddesinin, Anayasa'nın 2., 10. ve 12.maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptali istemidir.
I- OLAY
Çocuklarının haksız eylemi nedeniyle açılan tazminat davası sonucuana ve baba aleyhine hükmolunan tazminat kararının Yargıtay 4. HukukDairesi'nce bozulması üzerine, davanın hukuki dayanağını oluşturan Türk KanunuMedenisi'nin 320. maddesinin yollaması nedeniyle uygulanacak kural durumundaolan 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi'nin 152. maddesinin Anayasa'ya aykırıolduğu ileri sürülerek iptali istenilmektedir.
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Ahmet NecdetSEZER, Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI,Ali HÜNER, Mustafa YAKUPOĞLU, Fulya KANTARCIOĞLU, Mahir Can ILICAK ve RüştüSÖNMEZ'in katılmalarıyla 29.12.1999 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında,davada uygulanacak kural sorunu görüşülmüştür.
Anayasa'nın 152., 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddeleri uyarınca bir davaya bakmaktaolan mahkemenin bir kanun veya kanun hükmünde kararname kuralını, Anayasa'yaaykırı görmesi ya da davanın taraflarından birinin ileri sürdüğü aykırılıkiddiasının ciddî olduğu kanısına varması durumunda itiraz yoluna başvurabilmesiiçin o kuralın bakılmakta olan davada uygulanacak kural olması zorunludur.Uygulanacak yasa kuralından amaç, davanın değişik evrelerinde ortaya çıkansorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yöndeetki yapacak nitelikte bulunan yahut tarafların istek ve savunmalarıçerçevesinde bir karar vermek için gözönünde bulundurulması gerekenkurallardır.
A- Başvuran Mahkemeye açılan tazminat davasının hukukidayanağı Medeni Kanun'un 320. maddesi olup bu madde uyarınca açılan davalarda,velayet altında bulunan çocuğun verdiği zarardan sadece aile reisi sorumludur.Aile reisinin tanımı ise itiraz konusu edilen 152. maddenin birinci fıkrasındayapılmaktadır.
Bu nedenle eldeki davanın çözümünde, aile reisinin tespiti içinMedeni Kanun'un 152. maddesinin birinci fıkrasının uygulanması zorunludur.
B- Ancak ikinci fıkra "evin intihabı karı ve çocuklarınmünasip veçhile iaşesini" düzenlediğinden davanın çözümünde uygulanacakkural olma özelliği bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle 1) 17.2.1926 günlü, 743 sayılı"Türk Kanunu Medenisi"nin 152. maddesinin birinci fıkrasına ilişkinitirazın esasının incelenmesine,
2) 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi'nin 152. maddesinin ikincifıkrası ise itiraz başvurusunda bulunan Mahkeme'nin davada uygulayacağı kuralolmadığından bu fıkraya ilişkin itirazın Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniylereddine oybirliğiyle karar verilmiştir.
IV- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu kural ve dayanılan Anayasa kuralları, bunlarla ilgili gerekçeler vediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Mahkeme, görülmekte olan tazminat davasında Medenî Kanun'un 152.maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğunu ileri sürerek iptali istemiyle AnayasaMahkemesi'ne başvurmuştur.
22.11.2001 gün ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu 8 Aralık 2001 günve 24607 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. MedenîKanun'da yapılan yeni düzenlemeler ile evliliğin genel hükümlerindedeğişiklikler yapılmış olup; itiraz konusu edilen "koca birliğininreisidir" hükmünü düzenleyen Medenî Kanun'un 152. maddesinin birincifıkrasındaki kural, kabul edilen yeni Yasa'da yer almamıştır.
8 Aralık 2001 gün ve 24607 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 4722sayılı Türk Medenî Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un 9.maddesinin son fıkrasında ise, evliliğin genel hükümlerine ilişkindüzenlemelerin bu Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce kurulmuş evliliklerhakkında da geçerli olacağı belirtilmiştir. Bu durumda, Türk Medenî Kanunu'nunyürürlüğe girmesinden önce açılmış olan tazminat davalarının da yeni kanunhükümlerine göre karara bağlanması gerekeceğinden; itiraz konusu kuralgörülmekte olan davada uygulanacak kural olma niteliğini yitirmiştir.
Açıklanan nedenlerle konusu kalmayan itiraz başvurusu hakkındakarar verilmesine yer bulunmamaktadır.
V- SONUÇ
22.11.2001 günlü, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu ile yürürlüktenkaldırılan 17.2.1926 günlü, 743 sayılı "Türk Kanunu Medenisi"ninkonusu kalmayan 152. maddesinin birinci fıkrasına ilişkin itiraz başvurusuhakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, 20.3.2002 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.
Başkan
Mustafa BUMİN
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Samia AKBULUT
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Rüştü SÖNMEZ
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Enis TUNGA