ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1999/9
Karar Sayısı : 1999/4
Karar Günü : 11.3.1999
R.G. Tarih-Sayı :R.G.'de yayımlanmamıştır. (Red)
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN :Simav Sulh Hukuk Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU :22.11.1984 günlü, 3083sayılı "Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım ReformuKanunu"nun 13. maddesinin, Anayasa'nın 9., 10., 35., 36., 46. ve 142.maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Satış yoluyla ortaklığın giderilmesi davasında, davacıların 3083sayılı Yasa'nın 13. maddesinin, Anayasa'nın 9., 10., 35., 36., 46. ve 142.maddelerine aykırılığı savını ciddi bulan Mahkeme, iptali istemiyle başvurudabulunmuştur.
II-İTİRAZ KONUSU KURAL
3083 sayılı "Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine DairTarım Reformu Kanunu"nun iptali istenilen 13. maddesi şöyledir:
" Madde 13- Uygulama alanlarında Bakanlar Kurulu kararınınResmî Gazete'de yayımı tarihinden itibaren, kamulaştırma, toplulaştırma, arazideğiştirilmesi ve dağıtım işlemlerinin tamamlanması veya tapuya tescilisonuçlandırılıncaya kadar, gerçek kişilerle özel hukuk tüzelkişilerine aitarazinin mülkiyet ve zilyetliği devir ve temlik edilemez. Bu araziler ipotekedilemez ve satış vaadinekonu olamaz. Ancak, bu kısıtlama süresi beş yılıaşamaz. Sulama şebekesi tamamlanıp sulamaya geçinceye kadar da aynı işlemleryapılmaz. Bu kısıtlamada ise süre, beş yılı aşamaz.
Kısıtlama süresi içerisinde arazisini ve varsa üzerindekitesisleri satmak isteyen gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerin müracaatlarıhalinde, uygulayıcı kuruluş bu kişilere ait tarım toprağını ve varsa üzerindekitesisleri, altmış gün içinde bu Kanun hükümlerine göre kamulaştırır veyayönetmelikle tespit edilecek esaslar dahilindebunların başkalarına satışınaizin verir.
Yukarıda belirtilen süre içinde, bu gibi arazi sadece T.C. ZiraatBankası, Türkiye Ziraî Donatım Kurumu ve Tarım Kredi Kooperatiflerine ipotekedilebilir.
Bu kısıtlama süresi içerisinde ipoteğin paraya çevrilmesigerektiğinde bedel, bu Kanun hükümlerine göre uygulayıcı kuruluş tarafındanalacaklıya ödenerek arazinin Hazine mülkiyetine geçirilmesi sağlanır.
Birinci fıkrada belirtilen süreler içinde mahkemeler veya icraiflas daireleri tarafından bu arazi hakkında devir ve temliki gerektiren birkarar verilemez. Miras yoluyla intikaller, bu hükmün kapsamı dışındadır. Ayrıcamahkemeler satış suretiyle miras ortaklığının giderilmesine kararveremezler"
III-İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında, ilk inceleme raporu, dava dosyası ve ekleri, iptaliistenilen yasa hükmü ve ilgili Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri veöbür yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü :
A- Uygulanacak Kural Sorunu
Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddelerine göre, Anayasa Mahkemesi'neitiraz yoluyla yapılacak başvurular, itiraz yoluna başvuran mahkemenin bakmaktaolduğu davada uygulayacağı yasa kuralları ile sınırlıdır.
Uygulanacak yasa kurallarından amaç, davanın değişik evrelerindeortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya daolumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan yahut tarafların istek vesavunmaları çerçevesinde bir karar verilmesi için ön plânda tutulması gerekenkurallardır.
İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 22.11.1984 günlü, 3083 sayılıKanun'un 13. maddesinin iptalini istemiştir. Oysa, Mahkeme'nin bakmakta olduğudava, 3083 sayılı Yasa'nın 13. maddesinin son fıkrasındaki, "Ayrıca mahkemelersatış suretiyle miras ortaklığının giderilmesine karar veremezler"biçimindeki tümceyle ilgilidir. Yasa'nın bu tümce dışındaki kurallarının davadauygulanmaları sözkonusu değildir. Buna göre, Yasa'nın 13. maddesinin sonfıkrasının son tümcesi dışında kalan kuralları bakılmakta olan davadauygulanacak kurallar olmadıklarından, bunlara ilişkin itirazın Mahkeme'ninyetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
B-Anayasa'nın 152. Maddesinin Son Fıkrası Yönünden İnceleme
Anayasa Mahkemesi'nce 3083 sayılı Yasa'nın 13. maddesinin sonfıkrasının son tümcesi bir mahkemenin başvurusu üzerine incelenerek 13.9.1994günlü, Esas 1993/53, Karar 1994/67 sayılı kararla kuralın, Anayasa'ya aykırıolmadığına karar verilerek istem reddedilmiştir.
Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Yasa'nın 28. maddesine göre,Anayasa Mahkemesi'nin işin esasına girerek verdiği red kararının ResmîGazete'de yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmününAnayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvurulamaz.
Aynı kural hakkında yeni bir başvurunun yapılabilmesi için, öncekikararın Resmî Gazete'de yayımlandığı 1.5.1998 gününden başlayarak geçmesigerekli on yıllık süre henüz geçmemiştir.
Bu nedenlerle, 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi DüzenlenmesineDair Tarım Reformu Kanunu'nun 13. maddesinin sınırlama kararı uyarıncaincelenen son fıkrasının son tümcesine ilişkin başvurunun, Anayasa'nın 152. ve2949 sayılı Yasa'nın 28. maddesi gereğince reddi gerekir.
IV- SONUÇ
22.11.1984 günlü, 3083 sayılı "Sulama Alanlarında AraziDüzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu"nun 13. maddesinin son fıkrasınınson tümcesine ilişkin itiraz başvurusunun, Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılıYasa'nın 28. maddesinin son fıkraları gereğince REDDİNE, 11.3.1999 günündeOYBİRLİĞİYLEkarar verildi.
Başkan
Ahmet Necdet SEZER
Başkanvekili
Güven DİNÇER
Üye
Samia AKBULUT
Üye
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Mustafa BUMİN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mahir Can ILICAK
Üye
Rüştü SÖNMEZ