ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2000/13
Karar Sayısı : 2000/4
Karar Günü : 3.3.2000
R.G. Tarih-Sayı :10.05.2000-24045
İPTAL DAVASINI AÇAN :Anamuhalefet (Fazilet) Partisi Türkiye BüyükMillet Meclisi Grubu Adına Grup Başkanı Mehmet Recai KUTAN
İPTAL DAVASININ KONUSU :30.12.1999 gün ve 23922 Mükerrer sayılıResmî Gazete'de yayımlanan 4494 sayılı "2000 Malî Yılı BütçeKanunu"nun, 29., 30., 31., 32., 33., 34., 35., 36., 37., 38., 41., 42.,43., 44., 45., 47., 48., 49., 50., 51., 52., 53., 55., 56., 57., 58., 59., 60.,61.,62., 63., 65., 68. ve 69. maddelerinin, Anayasa'nın 87., 88., 89., 161. ve162. maddelerine aykırılığı savıyla iptali ve aynı Kanun'un 47. maddesinin (c)bendi ile 48. ve 63. maddelerinin yürürlüklerinin durdurulması istemidir.
I- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Haşim KILIÇ,Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, FulyaKANTARCIOĞLU, Mahir Can ILICAK, Rüştü SÖNMEZ, Ertuğrul ERSOY ve Tülay TUĞCU'nunkatılmalarıyla 3.3.2000 günü yapılanilk inceleme toplantısında, dava dosyası veekleri, ilk inceleme raporu, iptali istenen Yasa kuralları, dayanılan Anayasakurallarıyla, bunların gerekçeleri ve öteki yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Anamuhalefet (Fazilet) Partisi TBMM Grubu adına Grup Başkanıtarafından, 28.12.1999 gün ve 4494 sayılı "2000 Malî Yılı BütçeKanunu"nun bazı maddelerinin iptali için, 22.2.2000 günlü Grup GenelKurulu kararıyla verilen yetkiye dayanılarak dava açılmıştır. Bu kararda,"2000 Malî yılı Bütçe Kanunu'nun bazı maddelerinin iptali ve yürürlüğündurdurulması ile ilgili Anayasa Mahkemesi'ne müracaat edileceğinden;Anamuhalefet Partisi olarak Anayasa Mahkemesi'ne başvurmak üzere GrupBaşkanımız Sayın Mehmet Recai KUTAN'a yetki verilmesine" denilmektedir.
Anayasa'nın "iptal davası" başlıklı 150. maddesine koşutolarak düzenlenen 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun'un 20. maddesinde, kanunların, kanun hükmündekararnamelerin, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün veya bunların belirlimadde ve hükümlerinin şekil ve esas bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiasıylaAnayasa Mahkemesi'nde doğrudan iptal davası açabilme hakkı ve yetkisininCumhurbaşkanına, iktidar ve anamuhalefet partisi Meclis grupları ile TürkiyeBüyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki üyelere aitolduğu, "İptal davasının açılmasında temsil" başlıklı 26. maddeninbirinci fıkrasında da, kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve TürkiyeBüyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün veya bunların belirli madde ve hükümlerininAnayasa'ya aykırılığı sebebiyle açılacak iptal davasının, 20. maddenin (2)numaralı bendinde yazılı siyasî parti gruplarının genel kurullarının, üyetamsayısının salt çoğunluğu ile alacakları karar üzerine, grup başkanları veyavekilleri tarafından açılacağı belirtilmiştir.
Buna göre, Anamuhalefet Partisi adına dava, Parti Meclis GrubuGenel Kurulu'nun verdiği yetkiye dayanılarak grup başkanı veya vekilitarafından açılabilir. Davanın açılabilmesi için Parti Meclis Grubu kararında,iptali istenen Yasa, Kanun Hükmünde Kararname, TBMM İçtüzüğü'nün veya bunlarınbelirli madde ve hükümlerinin açıkça gösterilmesi gerekir. Oysa, AnamuhalefetPartisi Meclis Grubu Genel Kurul kararında 2000 MalîYılı Bütçe Kanunu'nun hangimaddelerinin iptalinin istendiği açıkça belirtilmeden, "bazımaddeler" ifadesi kullanılarak belirsizliğe yol açılmıştır. Bu nedenle,söz konusu kararın usulüne uygun olarak alınmış bir grup kararı olarak kabulüolanaklı değildir.
İstemin başvuranın yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
II- SONUÇ
Usulüne uygun olarak alınmış grup genel kurulu kararına dayanmayanbaşvurunun, başvuranın yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, Haşim KILIÇ, SamiaAKBULUT, Sacit ADALI ile Ali HÜNER'in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 3.3.2000gününde karar verildi.
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Samia AKBULUT
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Mustafa BUMİN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mahir Can ILICAK
Üye
Rüştü SÖNMEZ
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU
KARŞIOYYAZISI
Anamuhalefet (Fazilet) Partisi TBMM Grubu adına Grup Başkanıtarafından, 28.12.1999 günlü, 4494 sayılı "2000 Malî Yılı BütçeKanunu"nun bazı maddelerinin iptali istemiyle açılan davanın, yapılan ilkinceleme toplantısında, "Usulüne uygun olarak alınmış grup genel kurulukararına dayanmayan başvurunun, başvuranın yetkisizliği nedeniyle reddine"oyçokluğuyla karar verilmiştir.
Anayasa'nın "İptal davası" başlıklı 150. maddesinde,Anayasa Mahkemesi'nde kimlerin iptal davası açabileceği gösterilmiş, bu maddeyeuygun düzenleme getiren 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun'un 20., 22., 26. ve 27. maddelerinde de, iptal davasıaçmaya yetkili olanlar, iptal davası açma süresi, davanın açılmasında kimlerintemsilci oldukları ve uyulması gereken esaslar gösterilmiştir. Yasa'nın 20.maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendi uyarınca, Anamuhalefet Partisiolan Fazilet Partisi TBMM Grubu adına Grup Başkanı tarafındanişbu davaaçılmıştır. Aynı Yasa'nın iptal davasının açılmasında temsil başlıklı 26.maddesinde, kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve TBMM İçtüzüğü'nün veyabunların belirli madde veya hükümlerinin Anayasa'ya aykırılığı sebebiyleaçılacak iptal davasının, 20. maddenin (2) numaralı bendinde yazılı siyasî partigrupları genel kurullarının üye tamsayısının salt çoğunluğu ile alacaklarıkarar üzerine, grup başkanları veya vekilleri tarafından açılacağı hükmebağlanmıştır.
Dava dosyasında mevcut belgelere göre, dava tarihinde FaziletPartisi'nin, Anamuhalefet Partisi olduğu; dava açan Parti Genel Başkanının, buParti'nin TBMM Grup Başkanı olarak Parti'yi temsil ettiği; Parti'nin 104milletvekili ile TBMM'de temsil edildiği; 22.2.2000 tarihinde yapılanParti GrupGenel Kurulu'na 92 üyenin katıldığı ve bu toplantıda, "2000 Malî YılıBütçe Kanunu'nun bazı maddelerinin iptali ve yürürlüğün durdurulması ile ilgiliAnayasa Mahkemesi'ne müracaat edileceğinden, Anamuhalefet Partisi olarakAnayasa Mahkemesi'ne başvurmak üzere Grup Başkanımız Sayın Mehmet Recai KUTAN'ayetki verilmesine, toplantıya katılan tüm milletvekillerimizin oybirliği ilekarar verildi" şeklinde karar alındığı ve bu karar üzerine süresinde işbudavanın açıldığı anlaşılmaktadır.
2949 sayılı Yasa'nın 20. maddesi uyarınca iptal davası açmayayetkili olan Anamuhalefet Partisi Meclis Grubu, bu yetkisini aynı Yasa'nın 26.maddesi gereğince Parti Meclis Grubu Başkanı tarafından kullanmıştır. PartiMeclis Grubu Genel Kurulu'nun Parti Grup Başkanınaverdiği yetki, 2000 Malî YılıBütçe Kanunu'nun bazı maddelerinin iptali ve yürürlüğün durdurulması ile ilgiliAnayasa Mahkemesi'ne açılacak iptal davasına ilişkindir. Grup Başkanı da, PartiMeclis Grubu Genel Kurulundan aldığı bu yetkiye dayanarak iptal davasınıaçmıştır. Üzerinde durulması gereken husus, Meclis Grubuna ait olan buyetkinin, Meclis Grup Başkanına devredilmesi değil, onun tarafındankullanılmasıdır. Parti Meclis Grubu Genel Kurulu, kendisine ait olan AnayasaMahkemesi'ne iptal davası açmasıhususunda Grup Başkanını görevlendirmiştir.Bunu yaparken aldığı kararla, "2000 Malî Yılı Bütçe Kanunu'nun bazımaddelerinin" iptali için Grup Başkanına yetki vermiştir. Hangi maddeleriniptalinin isteneceği Grup Başkanına bırakılmıştır. Bu yetkinin verilmesinde,iptali istenen Yasa maddelerinin tek tek belirlenmesinde zorunlulukbulunmamaktadır. Burada, yetki devri değil, verilen yetkinin kullanılması sözkonusudur. Meclis Grubuna ait yetkinin devrinden söz edilemez.
Bir an için Parti Meclisi Genel Kurulu'nun verdiği yetkinin,Yasa'nın belirlediği kurallara uygun olmadığı düşünülse bile, bu noksanlığın2949 sayılı Yasa'nın 27. maddesi uyarınca ve belirli bir süre verilerektamamlattırılması yoluna gitmek gerekirdi.
Parti Meclisi Genel Kurulu'nun Grup Başkanına verdiği yetkinin,"belirsiz yetki devri" biçiminde yorumlanarak başvurunun,yetkisizlikten reddine ilişkin çoğunluk kararı, kanunların, kanun hükmündekararnamelerin ve Meclis İçtüzüğü'nün Anayasal denetiminin yapılacağı genelkuralına da uygunlukarz etmemektedir. Asıl olan belirtilen kuralların Anayasaldenetiminin yapılmasıdır. Değişik anlayış ve yorumlarla bu denetiminengellenmemesi gerekmektedir.
Açıkladığımız nedenlerle başvurunun, başvuranın yetkisizliğinedeniyle reddine ilişkin çoğunluk kararına katılmıyoruz.
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Samia AKBULUT
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER