Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2000/37, K.2000/14 Sayılı Karar - 15/06/2000

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2000/37

Karar Sayısı : 2000/14

Karar Günü : 15.6.2000

R.G. Tarih-Sayı :30.06.2000-24095

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN :Van İdare Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU :22.7.1981 günlü, 2495 sayılı"Bazı Kurum ve Kuruluşların Korunması ve Güvenliklerinin SağlanmasıHakkında Kanun"un 16. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinin,Anayasa'nın 10., 67., 68. ve 70. maddelerine aykırılığı savıyla iptaliistemidir.

I- OLAY

TEDAŞ'ta koruma ve güvenlik görevlisi olarak görev yapan davacınınsiyasî bir partide parti üyesi olduğunun saptanması nedeniyle görevine sonverilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada, 2495 sayılıYasa'nın 16. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendini Anayasa'ya aykırı görenMahkeme, kuralın iptali için doğrudan başvurmuştur.

II- YASA METİNLERİ

2495 sayılı Yasa'nın itiraz konusu (h) bendini de içeren 16.maddesi şöyledir :

"Madde 16 -Özel güvenlik teşkilâtında çalıştırılacakpersonelde aşağıdaki şartlar aranır:

a. Türk vatandaşı olmak,

b. En az ortaokul mezunu bulunmak,

c. Muvazzaf askerlik hizmetini tamamlamış olmak,

d. Ağır hapis veya taksirli suçlar hariç olmak üzere altı aydan fazlahapis yahut affa uğramış olsa bile zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık,dolandırıcılık, sahtekârlık, emniyeti suiistimal, dolanlı iflas gibi yüzkızartıcı bir fiilden dolayı hükümlü bulunmamak,

e. Kamu haklarından kısıtlı olmamak,

f. Yasa dışı ideolojik amaçlı faaliyetlere, anarşi ve teröreylemlerine herhangi bir suretle karışmamış veya katılmamış olmak,

g. Görevini yapmasına engel olabilecek vücut veya akıl hastalığı veyavücut sakatlığı ile özürlü bulunmamak,

h. Yapılacak soruşturma sonucu, başvurma tarihine göre son beş yıliçinde herhangi bir siyasi partiye üye olmamak veya siyasi partinin organlarıveya bağlı kuruluşlarına görev yapmamış bulunmak.

Yukarıdaki şartları haiz olanlar için, daha önce güvenlikhizmetlerinde çalışmış olmak göreve alınmada tercih sebebi sayılır."

III- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında, ilk inceleme raporu, dava dosyası ve ekleri, iptaliistenilen yasa hükmü ve ilgili Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri veöbür yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

22.7.1981 gününde kabul edilip, 24.7.1981 günlü Resmî Gazete'deyayımlanarak yürürlüğe giren 2495 sayılı "Bazı Kurum ve KuruluşlarınKorunması ve Güvenliklerinin Sağlanması Hakkında Kanunun 16. maddesinin birincifıkrasının (h) bendinde daha sonra herhangi bir değişiklik yapılmamıştır.

Anayasa'nın Geçici 15. maddesinde, "12 Eylül 1980 tarihinden,ilk genel seçimler sonucu toplanacak Türkiye Büyük Millet Meclisinin BaşkanlıkDivanını oluşturuncaya kadar geçecek süre içinde, yasama ve yürütme yetkileriniTürk milleti adına kullanan, 2356 sayılı Kanunla kurulu Millî GüvenlikKonseyinin, bu Konseyin yönetimi döneminde kurulmuş hükümetlerin, 2485 sayılıKurucu Meclis Hakkında Kanunla görev ifa eden Danışma Meclisininher türlü kararve tasarruflarından dolayı haklarında cezaî, malî veya hukukî sorumlulukiddiası ileri sürülemez ve bu maksatla herhangi bir yargı merciinebaşvurulamaz.

Bu karar ve tasarrufların idarece veya yetkili kılınmış organ,merci ve görevlilerce uygulanmasından dolayı, karar alanlar, tasarruftabulunanlar ve uygulayanlar hakkında da yukarıdaki fıkra hükümleri uygulanır.

Bu dönem içinde çıkarılan kanunlar, kanun hükmünde kararnamelerile 2324 sayılı Anayasa Düzeni Hakkında Kanun uyarınca alınan karar vetasarrufların Anayasaya aykırılığı iddia edilemez" denilmektedir.

Bu kuralla, 12 Eylül 1980'den, ilk genel seçimler sonucutoplanacak Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin Başkanlık Divanı oluşturuluncayakadar geçecek süre içinde, yasama ve yürütme yetkilerini Türk Milleti adınakullanan Millî Güvenlik Konseyi'nin çıkardığı yasaların, Anayasa'ya aykırılığısavında bulunulamayacağı öngörülmektedir.

7.11.1982 günlü, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nınhalkoyu ile kabulünden sonra yapılan ilk seçimler sonucu oluşan Türkiye BüyükMillet Meclisi'nin Başkanlık Divanı 6.12.1983'de toplanmıştır.

Anayasakoyucunun, söz konusu kural ile Millî Güvenlik Konseyi'ninyasama yetkisini tek başına ya da Danışma Meclisi'yle birlikte kullandığıdönemde çıkarılan yasalar ve kanun hükmünde kararnameler ile 2324 sayılıAnayasa Düzeni Hakkında Kanun uyarınca alınan karar ve yapılan işlemleriAnayasa Mahkemesi'nin denetimi dışında tutmak amacında olduğu açıktır.

Anayasa'da belirli konuları düzenleyen genel kurallar yanında,özel kurallara da yer verilmiştir. Bir konu özel kurallarla düzenlenmemişse,sorunların çözümünde genel kurallar uygulanır. Ancak, o konuda özeldüzenlemeler varsa artık genel kurallara başvurulmaz.

Anayasa kuralları etki ve değer bakımından eşit olup hangi nedenleolursa olsun birinin ötekine üstün tutulmasına olanak bulunmadığından, bunlarınbir arada ve hukukun genel kuralları gözönünde tutularak uygulanmalarızorunludur. Sözü edilen maddenin "Geçici Madde" olarak adlandırılmışbulunmasıetki ve değer bakımından Anayasa'nın öteki maddelerinden daha zayıf veönemsiz olduğu biçiminde yorumlanmasına neden olamaz. Geçici maddeler,genellikle geçiş dönemlerine ilişkin işlemlerin uygulama yöntemini ve kapsamınıgösteren ayrık hükümleri içerirler.Hukukta genel kural olarak, yasalar,yayımlanmalarından sonraki olaylara ve durumlara uygulanırlar. Bu ilkenin ençarpıcı ayrıklığı, yasalardaki geçici kurallardır. Bu nedenle yasaların geçicimaddeleri ile esas maddeleri arasında farklılık varsa, özel niteliği nedeniyle,geçici maddeler esas maddeden önce uygulanırlar. Çünkü, yasakoyucu, kuralınayrıklığında kamu yararı görmüştür. Özel düzenlemenin genel düzenlemeden öncegeleceği hukukun genel bir ilkesidir. Anayasa'da da belli bir konuyu düzenleyenözelkural varken, o konuyu da kapsamı içine alabilecek nitelikte bir genelkural bulunsa bile, onun değil, konuya özgü Anayasa kurallarının uygulanmasıgerekir. Bir yasada, öncelik alan geçici maddeler, uygulanıp sonuçları tümüylealındıktan sonra işlevleriniyitirirler. Tersine durumda, yasalardaki geçicimaddeler, yasanın bir ayrıklık olarak kapsadıkları konularla birliktegeçerliliklerini sürdürürler.

Geçici l5. madde kapsamındaki, olağanüstü yönetimin olağanüstükoşulları altında çıkarılan yasalarla kanun hükmündeki kararnamelerin, geçilendemokratik düzen içinde değiştirilmesine ya da yürürlükten kaldırılmasına değinAnayasa'ya uygunluk denetimi dışında bırakılmasında kamu yararı görülmüştür.Ancak, yasakoyucu, siyasal ve sosyal gelişmelere ve gereksinimlere göre, sözkonusu yasal kurallardan gerekli gördüklerini değiştirebileceği ya da kaldırabileceğigibi Anayasa'da öngörülen koşullara uyarak Anayasa'daki geçici maddeleri dekaldırabilir. Bunun dışında, yorum yoluyla Anayasa'nın geçici l5. maddesiningeçersizve etkisiz duruma getirilmesi olanaksızdır.

Anayasa'nın geçici l5. maddesi kapsamına giren kuralların hukukdevleti ilkesine uygun biçimde yargı denetimine açılması, Anayasa'ya aykırılıksavında bulunma ve inceleme yasağının kaldırılmasına bağlı olup bu daAnayasa'nın 87. maddesi uyarınca doğrudan yasama organının görev ve yetkisikapsamına girmektedir.

Bu nedenlerle, söz konusu kural hakkında Anayasa'ya aykırılıksavında bulunulmasına Anayasa'nın geçici l5. maddesi olanak vermediğinden,itirazın, başvuran Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.

IV- SONUÇ

22.7.1981 günlü, 2495 sayılı "Bazı Kurum ve KuruluşlarınKorunması ve Güvenliklerinin Sağlanması Hakkında Kanun"un 16. maddesininbirinci fıkrasının (h) bendinin, Anayasa'nın Geçici 15. maddesinin son fıkrasıkapsamında olması nedeniyle Anayasa'ya aykırılığı savında bulunulamayacağından,Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle BAŞVURUNUN REDDİNE, 15.6.2000 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.