ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2000/44
Karar Sayısı : 2002/192
Karar Günü : 26.11.2002
Resmi Gazete tarih/sayı:08.04.2003/25073
İPTAL DAVASINI AÇAN : Anamuhalefet Partisi(Fazilet Partisi) TBMM Grubu Adına Grup Başkanı Recai KUTAN
İPTAL DAVASININ KONUSU: 11.5.2000 günlü, 4566Sayılı Harp Okulları Kanununun 40. maddesinin 2. fıkrasının birinci tümcesinin,Anayasanın 2. ve 10. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
II- YASA METİNLERİ
A- İptali İstenen Yasa Kuralı
4566 Sayılı Harp Okulları Kanunu'nun iptali istenen kuralı daiçeren 40. maddesi şöyledir:
"MADDE 40.- Harp okullarında görevli asker öğretimelemanlarının özlük haklarına ilişkin ödemelerde 926 sayılı Türk Silâ hlıKuvvetleri Personel Kanunu hükümleri uygulanır.
Ancak asker öğretim elemanlarına, 2914 sayılı Yüksek ÖğretimPersonel Kanununun 12 nci maddesine göre hesaplanacak üniversite ödeneği ile926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu Ek-17 nci maddesine göreödenen Türk Silâhlı Kuvvetleri hizmet tazminatından hangisi fazla ise o ödenir.Öğretim elemanlarından 28.2.1982 tarihli ve 2629 sayılı Kanundan istifadeedenlerin, bu Kanuna göre ödenen tazminatlarının, Türk Silâ hlı Kuvvetlerihizmet tazminatı ile üniversite ödeneğinden fazla olması halinde, tazminatödemeleri 2629 sayılı Kanun hükümlerine göre ödenir. Ayrıca, Harp OkuluKomutanı, dekan, enstitü müdürü, dekan yardımcıları ve bölüm başkanlarına 2914sayılı Yüksek Öğretim Personel Kanununun 13 üncü maddesine göre idarî görevödeneği verilir. Harp Okulu Komutanına verilecek idarî görev ödeneği,rektörlere ödenecek miktar kadardır.
Harp okullarında görevlendirilen sivil öğretim elemanlarının özlükhakları, 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu ile 2914 sayılı Yüksek ÖğretimPersonel Kanunu hükümlerine göre verilir.
Haftalık okutulması mecburi ders yükü dışında, harp okullarındagörevli öğretim elemanlarına, ilgili kuvvet komutanlıklarınca belirlenecekesaslar çerçevesinde, haftada en çok yirmi saate kadar verilecek dersler için2914 sayılı Yüksek Öğretim Personel Kanununun 11 inci maddesine uygun olarak ekders ücreti ödenir"
B- İlgili Yasa Kuralı
İptali istenen kuralla ilgili görülen 17.11.1983 günlü 2955 sayılıGülhane Askeri Tıp Akademisi Kanununun 49 ncu maddesinin birinci ve ikincifıkraları şöyledir:
"MADDE 49- Gülhane Askeri Tıp Akademisinde görevli askeriöğretim elemanlarının ve bu Akademide yüksek lisans, doktora veya tıptauzmanlık öğrenimi gören askeri personelin özlük haklarına ilişkin ödemelerde,926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu hükümleri uygulanır.
(Değişik: 6/7/2000-KHK-604/22 md.) Uzmanlar hariç olmak üzereöğretim elemanları ile Yüksek Bilim Konseyinden diğer askeri hastahanelerde,Genelkurmay Başkanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, Kuvvet Komutanlıkları veJandarma Genel Komutanlığındaki sağlık şube müdürlüğü veya daire başkanlığıkadrolarında görevlendirilebilen öğretim üyelerine, ayrıca, 2914 sayılı YüksekÖğretim Personel Kanununun 12 nci maddesine göre üniversite ödeneği; idarigörevleri bulunanlara da, aynı Kanunun 13 üncü maddesine göre idari görevödeneği ödenir."
C- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararında Anayasa'nın 2 ve 10. maddelerine dayanılmıştır.
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, MustafaBUMİN, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU,Mahir Can ILICAK, Rüştü SÖNMEZ, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU ve AhmetAKYALÇIN'ın katılımlarıyla 20.7.2000 günü yapılan ilk inceleme toplantısında,dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE kararverilmiştir.
IV- ESASIN İNCELENMESİ
Dava dilekçesi ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptaliistenen ve ilgili görülen Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ilebunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:
Dava dilekçesinde, 2955 Sayılı Gülhane Askeri Tıp AkademisiKanununun 49. maddesi kapsamındaki asker öğretim elemanlarının, 2914 sayılıYükseköğretim Personel Kanununun 12. maddesine göre verilen üniversite ödeneğiile 926 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu Ek-17. maddesi uyarıncaödenen Türk Silahlı Kuvvetleri hizmet tazminatını birlikte almalarına karşın,Harp Okullarında görev yapan asker öğretim elemanlarına üniversite ödeneği vehizmet tazminatından hangisi daha fazla ise sadece onun verilmesininAnayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Anayasa'nın 2. maddesinde, "Türkiye Cumhuriyeti, toplumunhuzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı,Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan,demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir" denilmektedir. Maddedebelirtilen "hukuk devleti", insan haklarına saygı gösteren, bu hak veözgürlükleri koruyup güçlendiren, her eylem ve işlemi hukuka uygun olan, heralanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa'yaaykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemenkılan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayıp yargıdenetimine açık olan, yasaların üstünde yasa koyucunun da bozamayacağı temelhukuk ilkeleri ve Anayasanın bulunduğu bilincinde olan Devlettir.
Anayasa'nın 10. maddesinde, "herkes, dil, ırk, renk,cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerleayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreyeveya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütünişlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar" denilmektedir.Bu mutlak yasak, birbiriyle aynı durumda olanlara ayrı kuralların uygulanmasınıve ayrıcalıklı kişi ve toplulukların yaratılmasını engellemektedir. Aynıdurumda olanlar için farklı düzenleme, eşitliğe aykırılık oluşturur.Anayasa'nın amaçladığı eşitlik, eylemli değil hukuksal eşitliktir. Aynıhukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar ayrı kurallara bağlı tutulursaAnayasa'nın öngördüğü eşitlik ilkesi çiğnenmiş olmaz. Başka bir anlatımla,kişisel nitelikleri ve durumları özdeş olanlar arasında, yasalara konulankurallarla değişik uygulamalar yapılamaz. Durum ve hukuki statüdeki özellikler,kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve değişik uygulamalarıgerekli kılabilir.
926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Yasası'nın 12.maddesinde, Harp Okulları'nın kuruluşu, işleyişi ve diğer hususların özelkanunlara göre yürütüleceği öngörülmüş, bu kural uyarınca 4566 sayılı Yasaçıkarılmıştır. 2955 sayılı Gülhane Askeri Tıp Akademisi Kanunu ile de GATA'daçalışan asker öğretim elemanlarının özlük hakları düzenlenmiştir.
Her iki yüksek öğretim kurumunda çalışan öğretim elemanlarınınyaptıkları işin benzerliğine karşın GATA'daki öğretim elemanlarının çalışmakoşulları, teminlerindeki güçlük, devlet hizmetinde kalmalarınınsağlanmasındaki zorunluluk, yürütülen görevin ve üstlenilen sorumluluğunnitelikleri gözetildiğinde bunların, Harp Okulunda çalışan öğretim elemanlarıile aynı konumda olmadıkları açıktır.
Bu nedenle kural, Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırıdeğildir. İptal isteminin reddi gerekir.
V- SONUÇ
11.5.2000 günlü, 4566 sayılı "Harp Okulları Kanunu"nun40. maddesinin ikinci fıkrasının birinci tümcesinin Anayasa'ya aykırıolmadığına ve iptal isteminin REDDİNE, 26.11.2002 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.
Başkan
Mustafa BUMİN
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Ali HÜNER
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Aysel PEKİNER
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Enis TUNGA
Üye
Mehmet ERTEN