ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2001/228
Karar Sayısı : 2002/9
Karar Günü : 3.1.2002
R.G. Tarih-Sayı :16.04.2002-24728
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Ankara 11. Sulh Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 15.7.1950 gün ve 5680 sayılı Basın Kanunu'nun3445 sayılı Yasa'nın 7. maddesi ile değişik 19. maddesinin III numaralıbendinin ikinci paragrafının birinci tümcesinde yer alan "...iki güniçinde..." sözcüklerinin, Anayasa'nın 32. maddesine aykırılığı savıylaiptali istemidir.
I- OLAY
5680 sayılı Basın Kanunu'nun 19. maddesine istinaden sorumlu yazıişleri müdürüne tebliğ edilen düzeltme ve cevap yazısının mevkutedeyayımlanmaması nedeniyle, bu yazının yayımlanması için başvurulması üzerine,Yasa'nın 19. maddesinin III numaralı bendinin üçüncü paragrafının ikincitümcesinde yer alan "...iki gün içinde..." sözcüklerini Anayasa'yaaykırı bulan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
5680 sayılı Basın Kanunu'nun itiraz konusu "iki güniçinde" sözcüklerini de içeren 19. maddesinin III numaralı bendi şöyledir:
"III- Cevap veya düzeltmenin zamanında yayınlanmaması halindeilgili, yayınlanması gereken tarihten itibaren yirmi gün içinde evrakı ilebirlikte bulunduğu yer sulh ceza hâkimine başvurur.
Sulh ceza hâkimi iki gün içinde, cevap veya düzeltmeyi; suçmahiyetinde olup olmadığı, yayın ile ilgisi bulunup bulunmadığı, Kanunda yazılışekil ve şartları taşıyıp taşımadığı ve mevkuteye yapılan başvurunun yayındanitibaren iki ay içinde yapılıp yapılmadığı cihetlerinden inceleyerek, cevapveya düzeltmenin yayınlanmamasına veya aynen ya da uygun göreceği değişiklikleriyaparak yayınlanmasına karar verir. Bu karar ilgililere tebliğ olunur.
Bu karara karşı ilgililer dört gün içinde asliye ceza hâkimineevraklarını da vermek suretiyle itiraz edebilirler. Asliye ceza hâkiminin (I)numaralı fıkradaki hususları da dikkate almak suretiyle iki gün içinde itirazıinceleyerek vereceği karar kesindir"
B- Dayanılan Anayasa Kuralı
İtiraz başvurusunda dayanılan Anayasa kuralı şöyledir :
"MADDE 32.- Düzeltme ve cevap hakkı, ancak kişilerin haysiyetve şereflerine dokunulması veya kendileriyle ilgili gerçeğe aykırı yayınlaryapılması hallerinde tanınır ve kanunla düzenlenir.
Düzeltme ve cevap yayımlanmazsa, yayımlanmasının gerekipgerekmediğine hâkim tarafından ilgilinin müracaat tarihinden itibaren en geçyedi gün içerisinde karar verilir"
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Mustafa BUMİN,Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU, MahirCan ILICAK, Rüştü SÖNMEZ, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU ve Ahmet AKYALÇIN'ınkatılımlarıyla 17.4.2001 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında; dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, oybirliğiyle kararverilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptaliistenilen yasa kuralıyla aykırılık savına dayanak yapılan Anayasa kuralı,bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:
A- İtiraz Konusu Kuralın Anlam ve Kapsamı
5680 sayılı Basın Kanunu'nun cevap ve düzeltme hakkını düzenleyen19. maddesinde, kişilerin, haysiyet ve şerefine dokunan veya kendileri ileilgili gerçeğe aykırı hareketler, düşünceler ve sözler isnat edilmek suretiyleaçık veya kapalı bir biçimde yapılan yayımlara karşı izleyecekleri yöntemdüzenlenmiştir.
Yasa'nın itiraz konusu "iki gün içinde" sözcüklerinin deyer aldığı 19. maddesinin III numaralı bendinin ikinci paragrafında, düzeltmeve cevap yazısının zamanında yayımlanmaması sonucu ilgilinin bulunduğu yer SulhCeza Mahkemesi'ne başvurması halinde hâkimin iki gün içinde karar vereceğibelirtilmiştir.
B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu
İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, Anayasa'nın 32. maddesindedüzeltme ve cevabın yayımlanmaması nedeniyle ilgilinin başvurusu halinde, buyazının yayımlanmasının gerekip gerekmediğine müracaat tarihinden itibaren engeç yedi gün içerisinde hâkim tarafından karar verileceğinin belirtilmesinekarşın, 5680 sayılı Basın Kanunu'nun 19. maddesinin III numaralı bendininikinci paragrafında, başvuru üzerine Sulh Ceza Hâkiminin iki gün içindebaşvuruyu inceleyerek karar vereceğinin öngörüldüğü, Yasa'daki "iki güniçinde" sözcüklerinin Anayasa'nın 32. maddesine aykırılık oluşturduğuileri sürülmüştür.
İtiraz konusu kural, cevap veya düzeltmenin sorumlu müdürtarafından Yasa'da öngörülen sürede yayımlanmaması halinde ilgilinin Sulh CezaHâkimi'ne müracaatı üzerine iki gün içinde bu konuda karar verileceğini hükmebağlamaktadır.
Anayasa'nın 32. maddesinde, düzeltme ve cevap hakkı, kişilerinhaysiyet ve şereflerine dokunulması veya kendileri ile ilgili gerçeğe aykırıyayımlar yapılması halinde tanınmış ve bu hakkın kullanılması ile ilgilidüzenlemelerin yasayla yapılacağı, düzeltme ve cevabın yayımlanmaması halindehâkim tarafından ilgilinin müracaat tarihinden itibaren en geç yedi güniçerisinde bu konuda karar verileceği belirtilmiştir.
Haberleşme organlarının kamuoyuna doğru haber ve bilgi sunmalarıhizmet gereklerinden olup, bu faaliyetlerinde de, kişilerin haysiyet veşereflerine saygılı olmakla yükümlüdürler. Anayasa'nın 32. maddesindebelirtilen yedi gün azami süredir. Gerçeğe aykırı, şeref ve haysiyeti kırıcıbir yayımın hafızalardaki etkisi henüz silinmeden mümkün olan en kısa zamanda,karşı bir yayım ile doğrunun bildirilmesi amacıyla Yasa ile yedi günden dahakısa süre öngörülmesinde Anayasa'ya aykırılık bulunmamaktadır.
İtiraz başvurusunun reddi gerekir.
VI- SONUÇ
15.7.1950 günlü, 5680 sayılı "Basın Kanunu"nun 3445sayılı Yasa ile değiştirilen 19. maddesinin (III) numaralı bendinin ikinciparagrafının birinci tümcesinde yer alan "...iki gün içinde,..."sözcüklerinin, Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 3.1.2002gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Mustafa BUMİN
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Rüştü SÖNMEZ
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Enis TUNGA