Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2001/252, K.2002/102 Sayılı Karar - 12/11/2002

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2001/252

Karar Sayısı : 2002/102

Karar Günü : 12.11.2002

Resmi Gazete tarih/sayı:27.02.2003/25033

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Ankara 8. İdareMahkemesi

İTİRAZIN KONUSU : 18.1.1972 günlü, 1512sayılı Noterlik Kanunu'nun 6. maddesinin birinci fıkrasının "Adli veyaaskeri hakimlik yahut savcılıklara ..." bölümünün Anayasa'nın 10. ve 140.maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.

I- OLAY

Hukuk Fakültesi mezunu olup, Ankara Bölge İdare Mahkemesi'ndehâkimlik görevi yapan davacının, noterlik belgesi verilmesi isteminin reddineilişkin Adalet Bakanlığı işleminin iptali için açtığı davada, itiraz konusukuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali içinbaşvurmuştur.

III- YASA METİNLERİ

A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı

1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun itiraz konusu bölümü de içeren 6.maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

"Adli veya askeri hakimlik yahut savcılıklara atanmışveya avukat unvanını kazanmış olan veya Avukatlık Kanununa göre staj veavukatlık sınavı şartlarından bağışıklı olarak avukatlığa kabul olunmaya hakkazanmış bulunanlar, noterlik stajına tabi değildirler."

B- Dayanılan Anayasa Kuralları

İtiraz başvurusunda Anayasa'nın 10. ve 140. maddelerinedayanılmıştır.

IV- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Mustafa BUMİN,Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU, MahirCan ILICAK, Rüştü SÖNMEZ, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU ve Ahmet AKYALÇIN'ınkatılmalarıyla 17.4.2001 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliği ile kararverilmiştir.

V- ESASIN İNCELENMESİ

Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri vediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A- Anayasaya Aykırılık Sorunu

Başvuru kararında, Anayasa ile Hakimler ve Savcılar Kanunuuyarınca, hakimlik ve savcılık görevlerini yürütenlerin adli ve idari yargıhakim ve savcıları olarak ayrıldığı ancak bu iki yargı yerinde görev yapanhakim ve savcıların adaylığa alınmaları, mesleğe kabul edilmeleri, terfi veatama usulleri ile maaş ve özlük hakları, emeklilik ve disiplin işlemleribakımından bir ayırıma tabi tutulmadıkları, adli ve askeri yargı hâkim vesavcıları ile hukuk fakültesi mezunu idari yargı hâkim ve savcılarının aynıhukuksal konumda bulunmalarına karşın bu yargı mensupları arasında 1512 sayılıNoterlik Kanunu'nun 6. maddesinde yer alan hükmün farklılık yarattığı bunedenle kuralın, Anayasa'nın 10. ve 140. maddelerine aykırılık oluşturduğu ilerisürülmüştür.

Anayasa'nın 10. maddesinde, "Herkes dil, ırk, renk, cinsiyet,siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırımgözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veyasınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütünişlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmekzorundadırlar" denilmektedir.

Buna göre yasaların uygulanmasında dil, ırk, renk, cinsiyet,siyasî düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep ayrılığı gözetilmeyecek ve bunedenlerle eşitsizliğe yol açılmayacaktır. Bu ilkeyle, birbirlerinin aynıdurumunda olanlara ayrı kuralların uygulanması ve ayrıcalıklı kişi vetoplulukların yaratılması engellenmektedir. Yasa önünde eşitlik, herkesin heryönden aynı kurallara bağlı olacağı anlamına gelmez. Durum ve konumlarındakiözellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve değişikuygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksaldurumlar ayrı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesizedelenmez.

Anayasa'nın 138. maddesinde mahkemelerin bağımsızlığı; 139.maddesinde hâkimlik ve savcılık teminatı; 140. maddesinde de hâkimlik vesavcılık mesleği düzenlenmiş olup bu maddelerde, görev alanları dışında adli veidari yargı hâkim ve savcıları arasında bir ayırım gözetilmemiştir.

Bu nedenle, adli veya askeri yargı hâkim ve savcıları ile idariyargı hâkim ve savcıları, yasalar önünde aynı hukuksal konumundabulunduklarından, noterlik stajından muaf tutulacaklar arasında hukuk fakültesimezunu idari yargı hâkim ve savcılarının sayılmaması Anayasa'nın eşitlikilkesine aykırıdır. Kuralın iptali gerekir.

Konunun, ayrıca Anayasa'nın 140. maddesi yönünden incelenmesinegerek görülmemiştir.

B- İptal Kararının Yürürlüğe Gireceği Gün Sorunu

Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Kanun, kanunhükmünde kararname veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunlarınhükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlüktenkalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceğitarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığıgünden başlayarak bir yılı geçemez" denilmekte, Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 53. maddesinin dördüncüfıkrasında da bu kural tekrarlanmakta, beşinci fıkrasında ise, AnayasaMahkemesi'nin, iptal sonucunda meydana gelecek hukuksal boşluğu kamu düzeninitehdit veya kamu yararını ihlâl edici mahiyette görmesi halinde yukarıdakifıkra hükmünü uygulayacağı belirtilmektedir.

1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 6. maddesinde yer alan "Adliveya askeri hakimlik yahut savcılıklara ..." bölümünün iptal edilmesisonucunda doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlâl edici niteliktegörüldüğünden, bu konuda gerekli düzenlemenin yapılabilesi amacıyla iptalkararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak bir yıl sonra yürürlüğegirmesi uygun görülmüştür.

VI- SONUÇ

A- 18.1.1972 günlü, 1512 sayılı "Noterlik Kanunu"nun6. maddesinin birinci fıkrasının "Adli veya askeri hakimlik yahutsavcılıklara..." bölümünün, Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE,

B- İptal edilen bölümün doğuracağı hukuksal boşluk kamuyararını ihlal edici nitelikte görüldüğünden, Anayasa'nın 153. maddesininüçüncü fıkrasıyla 2949 sayılı Yasa'nın 53. maddesinin dördüncü ve beşincifıkraları gereğince İPTAL HÜKMÜNÜN, KARARIN RESMİ GAZETE'DE YAYIMLANMASINDANBAŞLAYARAK BİR YIL SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE,

12.11.2002 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.