Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2001/276, K.2001/91 Sayılı Karar - 24/05/2001

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2001/279

Karar Sayısı : 2001/91

Karar Günü : 24.5.2001

R.G. Tarih-Sayı :17.01.2002-24643

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Bursa Asliye 1.Ticaret Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU : 18.6.1999 günlü, 4389 sayılı"Bankalar Kanunu"nun 14. maddesinin beşinci fıkrasının (a) bendininson paragrafında yer alan, "Hakkında bu fıkranın (aa) alt bendi hükümleriuygulanan bankanın devredilen aktiflerinin toplamının devredilen pasiflerinintoplamını karşılamaması halinde aradaki fark Fon tarafından ödenir"tümcesinin; 20. maddesinin birinci bendinin (a) alt bendi ile sonparagrafının;

14.1.1970 günlü, 1211 sayılı "Türkiye Cumhuriyet MerkezBankası Kanunu"nun 40. maddesinin II numaralı paragrafının (d) bendinin,"Bankaca, banka sisteminde belirsizlik ve güvensizlik oluşması ve fonçekilişlerinin hızlanması halinde ...4389 sayılı Bankalar Kanunu'nun 14 üncümaddesi kapsamında bulunan bankalara, şartları Banka tarafındankararlaştırılmak üzere, fon çekilişlerini karşılayacak miktarda kredi verilir.Bu hüküm gereğince kendisine kredi verilen bankalarla ilgili olarak bankanınbankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabul etme izninin kaldırılması halindeBanka, verilen kredi miktarı ile sınırlı olmak üzere iflas masasına imtiyazlıalacaklı sıfatıyla iştirak eder" bölümünün,

Anayasa'nın 5., 11., 167/1., 172. ve 173. maddelerine aykırılığısavıyla iptali istemidir.

I- OLAY

İnterbank Anonim Şirketi'nin İcra ve İflas Kanunu'nun 67. maddesiuyarınca açtığı itirazın iptali davasında, 4389 sayılı Bankalar Kanunu'nun ve1211 sayılı T.C. Merkez Bankası Kanunu'nun itiraz konusu kurallarınınAnayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme iptalleri için başvurmuştur.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itirazkonusu yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre mahkemeler bakmaktaoldukları davalarda uygulayacakları yasa ya da kanun hükmünde kararnamekurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırlarsa o hükmün iptali içinAnayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca birmahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmışve görevine giren bir dava bulunması ve iptali istenen kuralların da o davadauygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları, davanın değişikevrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmadaolumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır.

A- 4389 Sayılı Bankalar Kanunu"nun 14. Maddesinin DeğişikBeşinci Fıkrasının (a) Bendinin Son Paragrafında Yer Alan İtiraz Konusu Tümceile 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanununun 40. Maddesinin II.Paragrafının Değişik (d) Bendinin İtiraz Konusu Bölümünün İncelenmesi

4389 sayılı Kanun'un 14. maddesinin itiraz konusu tümcesinde,"Hakkında bu fıkranın (aa) bendi hükümleri uygulanan bankanın devredilenaktiflerinin toplamının devredilen pasiflerinin toplamını karşılamaması halindearadaki fark Fon tarafından ödenir"; 1211 sayılı Yasa'nın 40. maddesininitiraz konusu bölümünde ise, "Bankaca, banka sisteminde belirsizlik vegüvensizlik oluşması ve fon çekilişlerinin hızlanması halinde... 4389 sayılıBankalar Kanununun 14 üncü maddesi kapsamında bulunan bankalara, şartlarıBanka tarafından kararlaştırılmak üzere, fon çekilişlerini karşılayacakmiktarda kredi verilir. Bu hüküm gereğince kendisine kredi verilen bankalarlailgili olarak bankanın bankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabul etme iznininkaldırılması halinde Banka, verilen kredi miktarı ile sınırlı olmak üzere iflasmasasına imtiyazlı alacaklı sıfatıyla iştirak eder" denilmektedir.

4389 sayılı Bankalar Kanunu'nun Geçici 2. maddesinin (l) bendindede, bu Kanunun yayımı tarihinden önce yönetimi veya hisseleri Fon'a intikaleden bankalar hakkında da 14. madde hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.

İnterbank Anonim Şirketi'nin yönetimi 3182 sayılı BankalarKanunu'nun 64. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Tasarruf Mevduatı SigortaFonu'na devredilmiş ve 25. maddesi uyarınca da Banka'nın zararları,hisselerinin tamamı karşılığında Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'ncadevralınmıştır. Bu durumda Banka'nın bir başka bankaya devri söz konusu olmayıpTasarruf Mevduatı Sigorta Fonu mülkiyetinde bankacılık faaliyetlerine devametmektedir. Kaldı ki, itiraz yoluna başvuran Mahkeme'nin elindeki dava,İnterbank Anonim Şirketi'nin kredi alacağından dolayı kredi borçluları hakkındaİcra ve İflas Kanunu'nun 67. maddesi uyarınca açtığı itirazın iptalidavasıdır. Bu nedenle, itiraz konusu kurallar Mahkeme'nin bakmakta olduğudavada uygulanmayacağından, istemin başvuran Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniylereddi gerekir.

B - 4389 Sayılı "Bankalar Kanunu"nun 20. Maddesinin 1Numaralı Bendinin (a) Alt Bendi ile Son Paragrafının İncelenmesi

İtiraz konusu kurallarda Bakanlar Kurulunun bankaların ödünç paraverme işlemleri ve mevduat kabulünde uygulayacakları azami faiz oranları ilesağlayacakları diğer menfaatlerin nitelikleri ile azami miktar ya da oranlarınıtespit etmeye, bunları kısmen veya tamamen serbest bırakmaya yetkili olduğu vebu yetkilerini Merkez Bankasına devredebileceği belirtilmiştir.

Davacı Banka, kredi sözleşmesine dayanarak açtığı krediden doğanalacağından dolayı kredi borçlusu davalılar hakkında 12.4.1999 tarihinde hacizyoluyla icra takibine başlamıştır. Davalıların, %250 oranında temerrüt faiziistemenin akdi ve yasal dayanağı bulunmadığını ileri sürerek borca itirazlarıüzerine, 26.4.1999 tarihinde takip durdurulmuştur. Davacı Banka, duran takibindevamını sağlamak için, İcra ve İflas Kanunu'nun 67. maddesi uyarınca,23.9.1999 tarihinde itirazın iptali davası açmıştır.

Bankaların ödünç para verme işlemlerinde uygulayacakları azamifaiz oranlarına ilişkin düzenlemeler Bankalar Kanunu'nda yer almaktadır.

Her davada uyuşmazlığın dava tarihinde yürürlükte bulunan mevzuatagöre çözülmesi gerekir. İcra ve İflas Kanunu'nun 67. maddesi uyarınca açılacakitirazın iptali davası ilamsız icranın devamıdır. Bu nedenle, Mahkeme'ninelindeki itirazın iptali davasında "temerrüt faizine ilişkin"uygulayacağı kural, icra takibinin başladığı tarih olan 12.4.1999'da yürürlüktebulunan 25.4.1985 günlü, 3182 sayılı Bankalar Kanunu'nun kredi faiz oranlarınailişkin düzenlemeleri içeren 40. maddesidir. Bu durumda icra takibibaşladıktan sonra 23.6.1999 tarihinde yürürlüğe giren 4389 sayılı BankalarKanunu'nun 20. maddesinde yer alan itiraz konusu kurallar, Mahkeme'nin bakmaktaolduğu davada uygulanmayacağından, istemin başvuran Mahkeme'nin yetkisizliğinedeniyle reddi gerekir.

III- SONUÇ

A- 18.6.1999 günlü, 4389 sayılı "Bankalar Kanunu"nun;

1- 14. maddesinin 4491 sayılı Yasa ile değiştirilen beşincifıkrasının (a) bendinin son paragrafında yer alan "Hakkında bu fıkranın(aa) alt bendi hükümleri uygulanan bankanın devredilen aktiflerinin toplamınındevredilen pasiflerinin toplamını karşılamaması halinde aradaki fark Fontarafından ödenir" tümcesi,

2- 20. maddesinin (1) numaralı bendinin (a) alt bendi ile sonparagrafı,

B- 14.1.1970 günlü, 1211 sayılı "Türkiye Cumhuriyet MerkezBankası Kanunu"nun 40. maddesinin (II) numaralı paragrafının 4491 sayılıYasa'nın 16. maddesi ile değiştirilen (d) bendinin,

"Bankaca, banka sisteminde belirsizlik ve güvensizlikoluşması ve fon çekilişlerinin hızlanması halinde,... 4389 sayılı BankalarKanununun 14 üncü maddesi kapsamında bulunan bankalara, şartları Bankatarafından kararlaştırılmak üzere, fon çekilişlerini karşılayacak miktardakredi verilir.

Bu hüküm gereğince kendisine kredi verilen bankalarla ilgiliolarak bankanın bankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabul etme iznininkaldırılması halinde Banka, verilen kredi miktarı ile sınırlı olmak üzere iflasmasasına imtiyazlı alacaklı sıfatıyla iştirak eder"

bölümü,

itiraz başvurusunda bulunan Mahkeme'nin davada uygulayacağıkurallar olmadığından, bunlara ilişkin başvurunun, Mahkeme'nin yetkisizliğinedeniyle REDDİNE, 24.5.2001 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.