ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2001/279
Karar Sayısı : 2001/86
Karar Günü : 23.5.2001
R.G. Tarih-Sayı :07.02.2002'de tebliğ edildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 11. Sulh CezaMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 7.11.1979 günlü, 2253sayılı "Çocuk Mahkemelerinin Kuruluşu, Görev ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun"un 3412 sayılı Yasa ile değiştirilen 6. maddesinin birincifıkrasının "15 yaşını bitirmeyen..." bölümünün, Anayasa'nın 2. ve 90.maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında, dava dosyası ve ekleri, ilk inceleme raporu, itirazkonusu yasa kuralı ve dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri vediğer belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, mahkemeler, bakmaktaoldukları davalarda uygulayacakları yasa ya da kanun hükmünde kararnamekurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ilerisürdüğü aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırlarsa, o hükmün iptaliiçin Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarıncabir mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elindeyöntemince açılmış ve görevine giren bir davanın bulunması ve iptaliistenen kuralların da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasakuralı, bakılmakta olan davayı yürütmeye, uyuşmazlığı çözmeye, davayı sonaerdirmeye veya kararın dayanağını oluşturmaya yarayacak kuraldır.
Mahkemede bakılmakta olan davada, 26.10.2000 tarihinde hırsızlıksuçu işlediği iddia olunan sanığın 14.5.1984 doğumlu olduğu, suç tarihinde 15 yaşındanbüyük 18 yaşından küçük olduğu anlaşılmaktadır.
2253 sayılı "Çocuk Mahkemelerinin Kuruluşu, Görev veYargılama Usulleri Hakkında Kanun"un, "Çocuk MahkemelerininGörevi" başlıklı, 25.8.1998 gün ve 3412 sayılı Yasa ile değişik 6.maddesinin birinci fıkrasında "15 yaşını bitirmeyen küçükler tarafındanişlenen ve genel mahkemelerin görevine giren suçlarla ilgili davalara çocukmahkemelerinde bakılır"; 41. maddesinde de "bu kanundaki küçük deyimisuçu işlediği tarihte henüz 15 yaşını bitirmemiş kimseleri kapsar"denilmektedir.
Bu durumda, 15 yaşını bitirip 18 yaşını bitirmemiş sanığınyargılanmasının, 2253 sayılı Yasa'nın kapsamı dışında kalması nedeniyle 6.maddesinin birinci fıkrasının itiraz konusu "15 yaşını bitirmeyen"bölümü, mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulayacağı kural değildir.Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Yasa'nın 28.maddeleri uyarınca başvurunun reddi gerekir.
II- SONUÇ
7.11.1979 günlü, 2253 sayılı "Çocuk Mahkemelerinin Kuruluşu,Görev ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun"un 3412 sayılı Yasa iledeğiştirilen 6. maddesinin birinci fıkrasının "15 yaşınıbitirmeyen..." bölümü, itiraz başvurusunda bulunan Mahkeme'nin davadauygulayacağı kural olmadığından, buna ilişkin başvurunun, Mahkeme'ninyetkisizliği nedeniyle REDDİNE, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER ileFulya KANTARCIOĞLU'nun karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 23.5.2001 gününde kararverildi.
Başkan
Mustafa BUMİN
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mahir Can ILICAK
Üye
Rüştü SÖNMEZ
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
KARŞIOYGEREKÇESİ
Onsekiz yaşından küçük olan sanığın yargılanması sırasında, 2253sayılı Çocuk Mahkemelerinin Kuruluşu, Görev ve Yargılama Usulleri HakkındaKanun'un 3412 sayılı Yasa ile değiştirilen 6. maddesinin "15 yaşınıbitirmeyen küçükler tarafından işlenen ve genel mahkemelerin görevine girensuçlarla ilgili davalara çocuk mahkemelerinde bakılır" biçimindeki ilkfıkrasındaki "15 yaşını bitirmeyen" ibaresinin, Anayasa'ya aykırıolduğu kanısına varan Ankara 11. Sulh Ceza Mahkemesi iptali için başvurmuştur.
Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, mahkemeler, bakmaktaoldukları davalarda uygulayacakları yasa ya da kanun hükmünde kararnamekurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırlarsa, o hükmün iptali içinAnayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca birmahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmışve görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralların da odavada uygulanacak olması gerekmektedir.
Mahkeme, 15 ile 18 yaş arasındaki küçüklerin de çocukmahkemelerinde yargılanması gerektiği kanısında olmasına karşın 2253 sayılı Yasa'nın6. maddesinin ilk fıkrasındaki "15 yaşını bitirmeyen" ibaresinedeniyle 15 yaşından büyük 18 yaşından küçük sanığın Çocuk Mahkemelerindeyargılanması için görevsizlik kararı verememektedir. Bu durumda, itiraz konusu"15 yaşını bitirmeyen" ibaresinin Mahkeme'nin bakmakta olduğu davadauygulanacak kural olmadığı ileri sürülemez.
Açıklanan nedenlerle, başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliğinedeniyle reddi yolundaki çoğunluk görüşüne katılmıyorum.
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
KARŞIOYYAZISI
Anayasa'nın 152 ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, Mahkemeler bakmaktaoldukları davalarda uygulama durumunda bulundukları bir yasanın madde veya kimikurallarının Anayasaya aykırı olduğu kanısına varmaları veya bu yoldakitaraflarca ileri sürülen iddiaları ciddi bulmaları durumunda o yasa madde veyakurallarının iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler.Kuşkusuz mahkemelerin bakmakta oldukları davaların usulünce açılmış ve omahkemenin bakmakla görevli ve yetkili olduğu bir dava olması gerekir.
Olayımızda ise, başvuran mahkemenin görmekte olduğu davada sanıksıfatıyla yargılanan 15 yaşından büyük 18 yaşından küçük çocuğun, çocukmahkemelerinde yargılanmasını dolayısiyle başvuran mahkemenin görevsizlikkararı vererek bu davayı çocuk mahkemesine intikal ettirmesini önleyen 2253sayılı Çocuk Mahkemelerinin Kuruluşu, Görev ve Yargılama UsulleriHakkında Kanunun 3412 sayılı yasayla değişik 6. maddesinin "15 yaşınıbitirmeyen küçükler tarafından işlenen ve genel mahkemelerin görevine girensuçlarla ilgili davalara çocuk mahkemelerinde bakılır." kuralıdır. Bunedenle mahkemenin "15 yaşından küçük" ibaresinin iptalini istemeyeyetkili olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durum karşısında davada uygulanacak kural durumundaki ibareniniptali istemiyle yapılan başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddiyolunda oluşan çoğunluk görüşüne karşıyız.
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER