ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2001/344
Karar Sayısı : 2002/10
Karar Günü : 3.1.2002
R.G. Tarih-Sayı :16.04.2002-24728
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Ankara 20. Asliye Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 15.7.1950 gün ve 5680 sayılı "BasınKanunu"nun 3445 sayılı Yasa'nın 7. maddesi ile değişik 19. maddesinin IIInumaralı bendinin üçüncü paragrafının ikinci tümcesinde yer alan "...ikigün..." sözcüklerinin, Anayasa'nın 32. maddesine aykırılığı savıyla iptaliistemidir.
I- OLAY
Sulh Ceza Mahkemesi'nin tekzip kararına karşı 5680 sayılı BasınKanunu'nun 19. maddesi uyarınca Asliye Ceza Mahkemesi'ne itirazda bulunulmasıüzerine, Yasa'nın 19. maddesinin III numaralı bendinin üçüncü paragrafınınikinci tümcesinde yer alan "...iki gün..." sözcüklerini Anayasa'yaaykırı bulan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
5680 sayılı Basın Kanunu'nun, itiraz konusu, "iki gün"sözcüklerini de içeren 19. maddesinin III numaralı fıkrası şöyledir:
"III- Cevap veya düzeltmenin zamanında yayınlanmaması halindeilgili, yayınlanması gereken tarihten itibaren yirmi gün içinde evrakı ilebirlikte bulunduğu yer sulh ceza hâkimine başvurur.
Sulh ceza hâkimi iki gün içinde, cevap veya düzeltmeyi; suçmahiyetinde olup olmadığı, yayın ile ilgisi bulunup bulunmadığı, Kanunda yazılışekil ve şartları taşıyıp taşımadığı ve mevkuteye yapılan başvurunun yayındanitibaren iki ay içinde yapılıp yapılmadığı cihetlerinden inceleyerek, cevapveya düzeltmenin yayınlanmamasına veya aynen ya da uygun göreceğideğişiklikleri yaparak yayınlanmasına karar verir. Bu karar ilgililere tebliğolunur.
Bu karara karşı ilgililer dört gün içinde asliye ceza hâkimineevraklarını da vermek suretiyle itiraz edebilirler. Asliye ceza hâkiminin (I)numaralı fıkradaki hususları da dikkate almak suretiyle iki gün içinde itirazıinceleyerek vereceği karar kesindir."
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
İtiraz başvurusunda dayanılan Anayasa kuralı şöyledir :
"MADDE 32.- Düzeltme ve cevap hakkı, ancak kişilerin haysiyetve şereflerine dokunulması veya kendileriyle ilgili gerçeğe aykırı yayınlaryapılması hallerinde tanınır ve kanunla düzenlenir.
Düzeltme ve cevap yayımlanmazsa, yayımlanmasının gerekipgerekmediğine hâkim tarafından ilgilinin müracaat tarihinden itibaren en geçyedi gün içerisinde karar verilir."
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Mustafa BUMİN,Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, FulyaKANTARCIOĞLU, Rüştü SÖNMEZ, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU ve Ahmet AKYALÇIN'ınkatılmalarıyla 19.6.2001 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında; dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, oybirliği ile kararverilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptaliistenilen yasa kuralıyla aykırılık savına dayanak yapılan Anayasa kuralı, bunlarıngerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
A- İtiraz Konusu Kuralın Anlam ve Kapsamı
5680 sayılı Basın Kanunu'nun cevap ve düzeltme hakkını düzenleyen19. maddesinde, kişilerin, haysiyet ve şerefine dokunan veya kendileri ileilgili gerçeğe aykırı hareketler, düşünceler ve sözler isnat edilmek suretiyleaçık veya kapalı bir biçimde yapılan yayımlara karşı izleyecekleri yöntemdüzenlenmiştir.
Yasa'nın, itiraz konusu "...iki gün..." sözcüklerinin deyer aldığı 19. maddesinin III numaralı bendinin üçüncü paragrafında, düzeltmeve cevap yazısının zamanında yayımlanmaması sonucu bulunduğu yer Sulh CezaMahkemesine başvuran ilgilinin, mahkemenin verdiği karara karşı tebliğtarihinden itibaren dört gün içinde itirazen asliye ceza hâkiminebaşvurabileceği; asliye ceza hâkiminin, mevkutede açık veya kapalı şekildeyapılan yayımdan dolayı bir kişinin haysiyet ve şerefine dokunan veya kendisiile ilgili gerçeğe aykırı hareket, düşünce ve sözler bulunup bulunmadığını veYasa'nın belirlediği şartların oluşup oluşmadığını dikkate almak suretiyle ikigün içinde karar vereceği belirtilmiştir.
B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu
İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, Anayasa'nın 32. maddesindedüzeltme ve cevabın yayımlanmaması nedeniyle ilgilinin başvurusu halinde, buyazının yayımlanmasının gerekip gerekmediğine müracaat tarihinden itibaren engeç yedi gün içerisinde hâkim tarafından karar verileceğinin belirtilmesinekarşın 5680 sayılı Basın Kanunu'nun 19. maddesinin III numaralı bendinin üçüncüparagrafında, itiraz üzerine Asliye Ceza Hâkimi'nin iki gün içinde itirazıinceleyerek karar vereceğinin öngörüldüğü, Yasa'daki "iki gün"sözcüklerinin Anayasa'nın 32. maddesine aykırılık oluşturduğu ilerisürülmüştür.
İtiraz konusu kural, cevap veya düzeltmenin sorumlu müdürtarafından Yasa'da öngörülen sürede yayımlanmaması halinde, ilgilinin Sulh CezaHâkimine müracaatı üzerine verilen karara karşı itirazın Asliye Ceza Hâkimitarafından incelenerek iki gün içinde karar verileceğini hükme bağlamaktadır.
Anayasa'nın 32. maddesinde, düzeltme ve cevap hakkı, kişilerinhaysiyet ve şereflerine dokunulması veya kendileri ile ilgili gerçeğe aykırıyayımlar yapılması halinde tanınmış ve bu hakkın kullanılması ile ilgili düzenlemelerinyasayla yapılacağı, düzeltme ve cevabın yayımlanması halinde hâkim tarafındanilgilinin müracaat tarihinden itibaren en geç yedi gün içerisinde bu konudakarar verileceği belirtilmiştir.
Haberleşme organlarının kamuoyuna doğru haber ve bilgi sunmalarıhizmet gereklerinden olup, bu faaliyetlerinde de, kişilerin haysiyet veşereflerine saygılı olmakla yükümlüdürler. Anayasa'nın 32. maddesindebelirtilen yedi gün azami süredir. Gerçeğe aykırı, şeref ve haysiyeti kırıcıbir yayımın hafızalardaki etkisi henüz silinmeden mümkün olan en kısa zamanda,karşı bir yayım ile doğrunun bildirilmesi amacıyla Yasa ile yedi günden dahakısa süre öngörülmesinde Anayasa'ya aykırılık bulunmamaktadır.
İtiraz başvurusunun reddi gerekir.
VI- SONUÇ
15.7.1950 günlü, 5680 sayılı "Basın Kanunu"nun 3445sayılı Yasa ile değiştirilen 19. maddesinin (III) numaralı bendinin üçüncüparagrafının ikinci tümcesinde yer alan "... iki gün..."sözcüklerinin, Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 3.1.2002gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Mustafa BUMİN
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Rüştü SÖNMEZ
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Enis TUNGA