ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2001/368
Karar Sayısı : 2002/17
Karar Günü : 15.1.2002
R.G. Tarih-Sayı :27.03.2002'de tebliğ edildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Danıştay İdari Dava Daireleri GenelKurulu
İTİRAZIN KONUSU : 9.6.2000 günlü 601 sayılı "Mühendislik veMimarlık Hakkında Kanun ile Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği KanunundaDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname"nin Anayasa'nın 7.,87., 91., 130. ve 135. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
601 sayılı "Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun ile TürkMühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair KanunHükmünde Kararname"ye dayanılarak çıkarılan "Uzman Mühendis ve UzmanMimar Belge Yönetmeliği"nin iptali istemiyle açılan davanın temyizaşamasında itiraz konusu KHK'nin Anayasa'ya aykırılığı savının ciddî olduğukanısına varan Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu iptali için başvurmuştur.
II- İTİRAZ KONUSU KHK KURALLARI
İtiraz konusu 601 sayılı Kanun Hükmünde Kararname şöyledir:
1- "Madde l- 17/6/1938 tarihli ve 3458 sayılı Mühendislik veMimarlık Hakkında Kanunun 7 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"Madde 7- l inci maddede sayılan diploma ve belgelerdenbirine sahip olmayanlar Türkiyede mühendis veya mimar unvanı ile çalışamazlar.Mühendis ve mimarların uzmanlık gerektiren mühendislik ve mimarlık hizmetleriiçin 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununda belirtilenuzman mühendis veya uzman mimar belgesine sahip olmaları gereklidir.
Kurumlar, kuruluşlar, gerçek ve tüzel kişiler; yapacakları veyayaptıracakları mühendislik ve mimarlık hizmetlerinin önemi ve özelliğine göreülke çapında depreme dayanıklı çağdaş bir yapılaşmanın sağlanmasını teminenuzman mühendis veya uzman mimar çalıştırabilirler veya çalıştırılmasınıisteyebilirler."
2- "Madde 2- 27/1/1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendisve Mimar Odaları Birliği Kanununa aşağıdaki maddeler eklenmiştir.
"Ek Madde 5- Mühendis ve mimarlara, meslek alanlarına girenkonularda hizmet kalitesini yükseltmek amacıyla belirli bir deneyim ve meslekiçi eğitiminden sonra ilgili meslek odasınca uzman mühendis veya uzman mimarbelgesi verilir.
Ek Madde 6- Uzman mühendis ve uzman mimar belgesi almakisteyenler, ilgili meslek odasınca tespit edilen ve Türk Mühendis ve MimarOdaları Birliğinin onayladığı uzmanlık alanları ile ilgili konularda sınavatabi tutulurlar. Bu sınav, ilgili meslek odası tarafından yazılı olarakyapılır.
Sınav komisyonu, ilgili meslek odası tarafından 7 asil ve 7 yedeküyeden oluşturulur. Üyeler, meslek disiplinleri ve uzmanlık alanları dikkatealınarak; 3 asil ve 3 yedek üye ilgili bakanlıklardan, 3 asil ve 3 yedek üyeYükseköğretim Kurulundan, l asil ve l yedek üye ilgili meslek odasından seçilir.Komisyonun asil üyeleri kendi aralarından bir üyeyi komisyon başkanı seçer.
Sınav komisyon üyelerinin, uzman mühendis veya uzman mimarunvanına sahip olmaları ve mesleklerinde fiilen 15 yıl çalışmış veya bu kadarsüre öğretim üyeliği yapmış olmaları şarttır.
Birden fazla sınav komisyonu oluşturulabilir. Sınav komisyonüyeleri üç yıl için seçilir, süresi dolan üyeler yeniden seçilebilir.
Ek Madde 7- Uzman mühendis veya uzman mimar olabilmek içinaşağıdaki şartlar aranır.
a) Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğinin ilgili meslek odasınaüye olmak,
b) Yüz kızartıcı bir suçtan hüküm giymemiş olmak,
c) İlgili meslek alanlarında, uzman mühendisler veya uzmanmimarlar denetiminde en az 5 yıl meslek deneyimi edinmek ve bunu belgelemek,
d) İlgili meslek odalarınca düzenlenen belge edinmeye yönelikmeslek içi eğitim programına katılmış olmak,
e) Uzman mühendis ve uzman mimar sınavında başarılı olmak.
Kamukurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde asli vesürekli görevlerde çalışanlarda ilgili meslek odasına üye olma şartı aranmaz.
Meslek içi eğitim programlarının usul ve esasları, sınavkomisyonunun çalışma usulleri, sınav esasları, sınav konuları, eğitimprogramına katılım ve sınav giriş ücretlerinin belirlenmesi, uzman mühendisveya uzman mimar yanında çalışma şekli ve süresi, uzmanlık belgesi verilmesi,süresi, yenilenmesi, iptali ile ilgili hususlar ve mesleki deneyim için gereklişartlar,Birliğin görüşü alınarak, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından, buKanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir ay içindehazırlanacak yönetmelikle düzenlenir."
3- "Madde 3- 6235 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici maddelereklenmiştir.
"Geçici Madde 6- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğegirdiği tarihte en az 5 yıllık deneyimi bulunan mühendis veya mimarlar için, 2yıl süreyle müracaatları halinde ek 7 nci maddenin birinci fıkrasının (c)bendindeki koşul aranmaz.
Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte 12 yıl vedaha fazla mesleki deneyimi bulunan başvuru sahiplerine;
a) Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğinin ilgili meslek odasınaüye olmaları,
b) Yüz kızartıcı bir suçtan hüküm giymemiş olmaları,
durumlarında ilgili meslek odasınca eğitim programına ve sınavatabi tutulmadan uzmanlık alanları dikkate alınarak uzmanlık belgesi verilir.
Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde aslive sürekli görevlerde çalışan mühendis ve mimarlar için üyelik şartı aranmaz.
Mesleki deneyim için gerekli şartlar yönetmelikle belirlenir.
Geçici Madde 7- Sınav komisyonunun ilk defa oluşturulmasında uzmanmühendis veya uzman mimar olma şartı aranmaz."
4 - "Madde 4 - Bu Kanun Hükmünde Kararname yayımı tarihindeyürürlüğe girer."
5- "Madde 5 - Bu Kanun Hükmünde Kararname hükümleriniBakanlar Kurulu yürütür."
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Mustafa BUMİN,Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU,Rüştü SÖNMEZ, Ertuğrul ERSOY, Ahmet AKYALÇIN ve Enis TUNGA'nın katılımlarıyla12.9.2001 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle uygulanacakkural sorunu görüşüldü.
Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, mahkemeler, bakmaktaoldukları davalarda uygulayacakları kanun ya da kanun hükmünde kararnamekurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık savının ciddî olduğu kanısına varırlarsa o hükmün iptali için AnayasaMahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca birmahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmışve Mahkeme'nin görevine giren bir davanınbulunması ve iptali istenen kurallarında o davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları,davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayısonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak niteliktekikurallardır.
Bakılmakta olan davada iptali istenen Yönetmelik itiraz konusu 601sayılı KHK'nin 2. maddesiyle 6235 sayılı Yasa'ya eklenen Ek Madde 7 ile 3.maddesiyle aynı Yasa'ya eklenen Ek Madde 6'ya dayanılarak çıkarıldığındanKHK'nin bu maddeler dışında kalan kuralları davada uygulanmayacağından bunlarailişkin başvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddine, itirazınesasının incelenmesine oybirliğiyle karar verilmiştir.
IV- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptaliistenilen KHK kuralları, aykırılık savına dayanak yapılan Anayasa kuralları vebunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:
9.6.2000 günlü 601 sayılı "Mühendislik ve Mimarlık HakkındaKanun ile Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununda DeğişiklikYapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname"nin; 2. maddesiyle 27.1.1954günlü, 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu'na eklenen EkMadde 7, 3. maddesiyle de aynıYasa'ya eklenen Geçici Madde 6, 29.6.2001 günlü,4708 sayılı Yasa'nın 13. maddesinin (b) bendi ile yürürlükten kaldırıldığındankonusu kalmayan istem hakkında karar verilmesine yer olmadığı yolunda kararverilmesi gerekir.
V- SONUÇ
9.6.2000 günlü 601 sayılı "Mühendislik ve Mimarlık HakkındaKanun ile Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununda DeğişiklikYapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname"nin;
A- 2. maddesiyle 27.1.1954 günlü, 6235 sayılı Türk Mühendis veMimar Odaları Birliği Kanunu'na eklenen Ek Madde 7,
B- 3. maddesiyle 6235 sayılı Yasa'ya eklenen Geçici Madde 6,
29.6.2001 günlü, 4708 sayılı Yasa'nın 13. maddesinin (b) bendi ileyürürlükten kaldırıldığından KONUSU KALMAYAN İSTEM HAKKINDA KARAR VERİLMESİNEYER OLMADIĞINA, 15.1.2002 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Mustafa BUMİN
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Samia AKBULUT
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Rüştü SÖNMEZ
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Enis TUNGA