ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2001/376
Karar Sayısı : 2007/82
Karar Günü : 22.11.2007
R.G. Tarih-Sayı :25.05.2009'da tebliğ edildi.
İPTAL DAVASINI AÇAN:Anamuhalefet Partisi (DYP)TBMM Grubu adına Grup Başkanı Tansu ÇİLLER
İPTAL DAVASININ KONUSU:12.5.2001 günlü, 4672 sayılı"Bankalar Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun"un 8.maddesindeki "banka kayıtlarına göre gerçek bir muameleye dayandığı tesbitedilen doğmuş ve doğacak borçlarını garanti etmeye" ibaresi ile 9. veGeçici 3. maddelerinin Anayasa'nın 2., 5., 6., 7., 9., 10., 13., 36., 87. ve167. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- İPTALİ İSTENİLEN YASA KURALLARI
12.5.2001 günlü, 4672 sayılı Bankalar Kanununda DeğişiklikYapılmasına İlişkin Kanun'un itiraz konusu kuralları içeren 8., 9. ve Geçici 3.maddesi şöyledir:
"MADDE 8-4389 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinin; (5)numaralı fıkrasının (c) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, bu bentten sonragelmek üzere aşağıdaki (d) bendi eklenmiş, (6) numaralı fıkrasının (b) bendindeyer alan "vadeleri uzatılmak kaydıyla borçlarını garanti etmeye"ibaresi, "banka kayıtlarına göre gerçek bir muameleye dayandığı tespitedilen doğmuş veya doğacak borçlarını garanti etmeye" şeklindedeğiştirilmiş ve (7) numaralı fıkrasına ikinci bendinden sonra gelmek üzereaşağıdaki bent eklenmiştir.
...
MADDE 9- 4389 sayılı Kanunun 15 inci maddesinin (2) numaralıfıkrasının son paragrafında yer alan "uzun vadeli" ibaresiçıkarılmış, fıkranın sonuna "Hazine Müsteşarlığınca Fona ikrazen ihraçedilmiş bulunan Devlet iç borçlanma senetlerinden doğan borçlar Bakanlar Kurulukararı ile tasfiye edilebilir." cümlesi eklenmiş, maddenin (3) ve (4)numaralı fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki (7),(8) ve (9) numaralı fıkralar eklenmiştir.
3. Fon her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır. 14 üncü maddenin(6) numaralı fıkrasının (b) bendi ile verilen yetkiler saklı kalmak kaydıyla,Fon kaynakları ile her türlü alacaklarının ve hisseleri kısmen veya tamamenFona intikal eden bankaların; yönetim ve denetimini doğrudan ya da dolaylıolarak tek başına veya birlikte elinde bulunduran ortaklarından, bu ortaklarınyönetim ve denetimini doğrudan ya da dolaylı olarak tek başına veyabaşkalarıyla birlikte elinde bulundurdukları şirketlerden ve iştiraklerinden, yönetimve denetim kurulu üyeleri, genel müdür ve yardımcıları, kredi komitesi başkanve üyeleri ile imzaları bankayı ilzam eden memurları ve bunların eş veçocuklarından olan alacakları ile hisseleri Fona intikal eden diğer bankalarınbunlardan olan alacaklarından Fon tarafından devralınanlar ile (7) numaralıfıkranın (b) bendinde belirtilen kişilere ait olup Fon tarafından devralınanalacakların takip ve tahsilinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil UsulüHakkındaKanunhükümleriuygulanır. Fon, devraldığı alacağın takibine, alacağın devralındığı günitibariyle banka defter, kayıt ve belgelerine göre anapara, her türlü faiz,komisyon ve sair giderlerin toplamından oluşan birikmiş alacak tutarı üzerindenbaşlar. Bu alacaklar, Fon tarafından devralındığı tarihten itibaren ammealacağı niteliğini kazanır ve birikmiş alacak tutarına, 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesinde belirtilenoranda gecikme zammı uygulanır. Ancak Fon, her türlü alacakları ve devraldığıalacaklarla ilgili olarak borçlu aleyhine 2004 sayılı İcra ve İflasKanunuhükümlerine görebaşlatılmış bulunan takipler ile alacağın tahsiline yönelik davalara kaldığıyerden devam edebileceği gibi, takibi devam ettirmekten ve/veya davanıntakibinden sarfınazar ederek devraldığı alacağın kaldığı yerden 6183 sayılıAmme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre takip vetahsiline de karar verebilir. Yukarıda sözü edilen sarfınazar, haktan feragatitazammun etmez. Fon, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunuyarınca takibine karar verdiği alacaklarına ilişkin her türlü teminatın parayaçevrilmesinde de anılan Kanun hükümlerini uygulayabilir. Fon, 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uygulamasında anılan Kanunun MaliyeBakanlığı, tahsil dairesi ve diğer makam, merci ve komisyonlara verdiğiyetkileri kullanır. Bu yetkilerin kullanılmasına ilişkin esas ve usuller FonYönetmeliğinde gösterilir. Fona borçlu olanların iflası halinde 2004 sayılıİcra ve İflas Kanununun 221 inci maddesindeki iflas bürosu Fon temsilcisininkatılımıyla teşekkül eder. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 223 üncümaddesindeki iflas idaresinin, Fonun talep etmesi halinde üyelerinden biri veyaikisi, Fonun göstereceği iki kat aday arasından icra tetkik mercii tarafındanseçilir. Fon, bir üye seçtirmişse icra tetkik mercii diğer bir üyeyi alacaktutarı itibariyle çoğunlukta olanların göstereceği iki aday arasından, birüyeyi de alacaklı sayısı itibariyle çoğunlukta olanların göstereceği adaylararasından seçer. Fon iki üye seçtirmişse, diğer bir üye icra tetkik merciitarafından alacaklı sayısı itibariyle çoğunlukta olanların göstereceği iki adayarasından seçilir. Fon, devraldığı alacakla ilgili olarak iskonto da dahilolmak üzere her türlü tasarrufta bulunmaya, sulh olmaya, alacağına mahsubenmenkul ve gayrimenkul mallar ile her türlü hak ve alacakları hiçbir sınırlamayatabi olmaksızın devralmaya yetkilidir. 5682 sayılı PasaportKanununun22 ncimaddesi hükümleri, Fonun talebi üzerine Fona borçlu olanlar ile tüzel kişiborçluların kanuni temsilcileri hakkında da uygulanır. Fon, 1050 sayılıMuhasebei UmumiyeKanunu, 2886 sayılıDevlet İhaleKanunuve 832 sayılıSayıştayKanunuile bunların ekve değişikliklerine tabi değildir.
4. Fon, Kurulca hazırlanacak Fon Yönetmeliği dahilinde Kurumtarafından idare ve temsil olunur. Fonun karar organı, Kurul Başkanı, İkinciBaşkan ve Kurulun kendi üyeleri arasından seçeceği üç üye ile Kurulcabelirlenecek Fon Başkan Yardımcısı ve Kurum Başkan Yardımcısından oluşan FonYönetim Kuruludur.
Fon mevcudunun kullanılış usul ve esasları ile bu Kanunla Fonaverilen yetkilerin kullanılmasına ilişkin usul ve esaslar Fon Yönetmeliğindegösterilir.
7.a) Fon, alacağının tahsili bakımından yarar görmesi halinde,hisseleri kısmen veya tamamen kendisine intikal eden bir bankanın yönetim vedenetimine sahip olduğu iştiraklerinin, bu bankanın yönetim ve denetiminidoğrudan veya dolaylı olarak tek başına veya birlikte elinde bulunduran tüzelkişi ortaklarının, gerçek ve tüzel kişi ortaklarının yönetim ve denetiminidoğrudan ya da dolaylı olarak tek başına veya birlikte elinde bulundurduklarışirketlerin, temettü hariç ortaklık hakları ile yönetim ve denetiminidevralmaya veya yönetim, müdürler ve denetim kurulu üyelerinin tamamını veyabir kısmını, hisselerinin imtiyazlı olup olmadığına bakılmaksızın, görevdenalarak veya üye sayısını artırarak bu kurullara üye atamaya yetkilidir. Buhüküm, bankanın yönetim ve denetimini doğrudan ya da dolaylı olarak, tek başınaveya birlikte elinde bulunduran ortakların, banka kaynaklarını bankanın eminşekilde çalışmasını tehlikeye düşürecek biçimde doğrudan veya dolaylı olarakkendi lehlerine kullandıkları veya bankayı bu suretle zarara uğrattıklarınıntespiti halinde uygulanır.
b) Hisseleri kısmen veya tamamen Fona intikal eden bir bankanınyönetim ve denetimini doğrudan veya dolaylı olarak tek başına veya birlikteelinde bulunduran ortaklarının veya yöneticilerinin, yönetim kurulu, kredikomiteleri, şubeler, diğer yetkili ve görevliler aracılığıyla veya sairsuretlerle banka kaynaklarını ve varlıklarını doğrudan veya üçüncü kişilererehnetmek, teminat göstermek, ekonomik gücü olmayan kişilere kredi vermek,karşılığında kredi temin etmek amacıyla kredi kullandırmak, yurt içi veya yurtdışı banka ve mali kuruluşlar nezdinde depo veya sair adlarla hesap açtırmakveya bu hesapları teminat göstermek ve sair şekillerde kullanmak suretiyle veyabaşkaca dolanlı işlemlerle edindikleri veya bu suretle üçüncü kişilereedindirdikleri para, mal, her türlü hak ve alacakların temininde kullanılanbanka kaynakları ve varlıkları nedeniyle doğan alacak Fon alacağı sayılır. Bualacaklar hakkında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunhükümleri uygulanır. Fon, bu para, mal, her türlü hak ve alacaklara ihtiyatihaciz koymaya, muhafaza altına almaya ve bunlardan değeri Fon tarafındanbelirlenemeyenleri 213 sayılı Vergi UsulKanununun72 nci maddesine göre kurulantakdir komisyonlarının Fon tarafından belirlenecek kurum ve kuruluşlarcahazırlanacak raporları da dikkate alarak tespit edeceği değeri üzerinden,alacağına ve/veya bu bankaların Fon tarafından devralınan zararlarına mahsubendevralmaya yetkilidir. Bu alacaklara zararın ve/veya alacağın doğmasınasebebiyet veren haksız işlemin yapıldığı tarihten itibaren 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesinde belirtilenoranda gecikme zammı uygulanır.
(a) ve (b) bentlerindeki yetki, banka hisselerinin kısmen veyatamamen üçüncü kişilere satış, devir veya intikalinden sonra da kullanılabilir.
Fon tarafından bu fıkra hükümlerine istinaden tesis edilenişlemlere karşı idari yargı mercilerinde açılan davalarda mahkemelerceyürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için teminat aranmaz.
Fon tarafından bu madde hükümlerine istinaden yapılacak işlemlerde6762 sayılı Türk TicaretKanunuhükümleriuygulanmaz. Bu işlemler her türlü vergi, resim ve harçtan istisna tutulur. Bufıkra ile Fona tanınan yetkiler Fon tarafından başkaca bir işleme gerekolmaksızın Fonun karar alması ile tekemmül eder. Yapılan işlemlerden tesciletabi olanlar Fonun talebi üzerine tescil ve gerektiğinde ilan olunur.
8. Kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler, bu maddekapsamına giren işlemlerle sınırlı olmak üzere, Devletin güvenliği ve temel dışyararlarına karşı ağır sonuçlar doğuracak haller ile meslek sırrı, ailehayatının gizliliği ve savunma hakkına ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla,özel kanunlardaki yasaklayıcı ve sınırlayıcı hükümler dikkate alınmaksızıngizli dahi olsa Fon tarafından istenecek her türlü bilgiyi uygun süre veortamda, sürekli veya münferit olarak vermeye, istenecek defter ve belgeleriibraz etmeye mecburdurlar.
9.a) Hisseleri kısmen veya tamamen Fona intikal eden bir bankanınalacaklarının Fon tarafından devralınması halinde, bu alacaklarla ilgiliolarak, 3167 sayılı Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin KorunmasıHakkındaKanunve 2004 sayılı İcra ve İflasKanunundan doğanlar dahil, açılmış veya açılacak her türlü ceza davalarında,alacağın devralındığı tarihten itibaren, suçtan zarar gören olarak, Fon müdahilsıfatını kazanır. Bu davalara bağlı şahsi haklar dahi Fona ait olur.
b) Hisseleri kısmen veya tamamen Fona intikal eden bir bankanınalacaklarının Fon tarafından devralınması halinde, bu alacaklarla ilgiliolarak, Fonun taraf olduğu icra takipleri ile icra takiplerinden kaynaklananher türlü hukuk davalarının kısmen veya tamamen Fon aleyhine neticelenmesihalinde, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununda yazılı tazminat ve cezalar Fonhakkında uygulanmaz.
c) Hisseleri kısmen veya tamamen Fona intikal eden bir bankanınalacaklarının Fon tarafından devralınması halinde, bu alacaklarla ilgili olarakaçılmış veya açılacak dava ve icra takiplerinde kanunlarda yazılı zamanaşımı vehak düşürücü süreler dahil her türlü süre alacağın temlik edildiği tarihtenitibaren Fon bakımından dokuz ay süre ile durur.
d) Bu Kanunun uygulanmasına veya alacağın tahsiline ilişkin olarakFonun 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre yapılan ihalelereiştiraklerinde teminat şartı aranmaz.
GEÇİCİ MADDE 3- Başkan dışındaki Kurul üyelerinin görevleri, buKanunun yürürlüğe girdiği tarihte sona erer. Yeni üyeler, yürürlük tarihindenitibaren onbeş gün içinde Bakanlar Kurulunca atanır ve bu süre içinde, mevcutüyelerin görevleri devam eder. Bu suretle atanan üyelerden, ikinci yılınsonunda kur'a sonucunda belirlenecek iki üye ve dördüncü yılın sonunda kalanüyelerden, kur'a sonucu belirlenecek iki üyenin yerine, bu Kanunda belirtilenhükümlere uygun olarak yeni üye ataması yapılır."
II-İLK İNCELEME
AnayasaMahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, YalçınACARGÜN, Sacit ADALI, Nurettin TURAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Aysel PEKİNER, RüştüSÖNMEZ, Ahmet AKYALÇIN, Mustafa Y. AYGÜN ve Enis TUNGA'nın katılımlarıyla,26.9.2001 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyadaki eksiklikgiderildiğinden işin esasının incelenmesine oybirliğiyle karar verilmiştir.
III-ESASIN İNCELENMESİ
Başvurukararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, dava konusu yasa kuralları veilgili yasama belgeleriyle bunların gerekçeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
4672 sayılı Yasa'nın8. maddesiyle değiştirilen 18.6.1999 günlü,4389 sayılı Bankalar Kanunu'nun 14. maddesinin (6) numaralı fıkrasının (b)bendindeki "banka kayıtlarına göre gerçek bir muameleye dayandığı tespitedilen doğmuş veya doğacak borçlarını garanti etmeye" ibaresi, 9. maddesiile Geçici 3. maddesi,
19.10.2005 günlü, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 168.maddesinin (A) fıkrası ile yürürlükten kaldırılmıştır.Buna göre, sözkonusu kurallara yönelik iptalisteminin konusununkalmadığı anlaşılmaktadır.
Bu nedenle, konusu kalmayan iptal istemi hakkında kararverilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir.
IV-SONUÇ
12.5.2001 günlü, 4672 sayılı Bankalar Kanununda DeğişiklikYapılmasına İlişkin Kanun'un;
1- 8. maddesiyle değiştirilen 18.6.1999 günlü, 4389 sayılıBankalar Kanunu'nun 14. maddesinin (6) numaralı fıkrasının (b) bendindeki"banka kayıtlarına göre gerçek bir muameleye dayandığı tespit edilendoğmuş veya doğacak borçlarını garanti etmeye" ibaresi,
2- 9. maddesi,
3- Geçici 3. maddesi,
19.10.2005 günlü, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 168.maddesinin (A) fıkrası ile yürürlükten kaldırılmış olduğundan,KONUSU KALMAYANİSTEMHAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA. 22.11.2007 gününde OYBİRLİĞİYLEkarar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
OsmanAlifeyyazPAKSÜT
Üye
SacitADALI
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Mustafa YILDIRIM
Üye
A.NecmiÖZLER
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
SerruhKALELİ
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ