Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2001/406, K.2004/20 Sayılı Karar - 17/02/2004

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2001/406

Karar Sayısı : 2004/20

Karar Günü : 17.2.2004

Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 11.02.2005-25724

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN MAHKEMELER:

1- İvrindi Sulh Ceza Mahkemesi (E: 2001/406)

2- Gülnar Sulh Ceza Mahkemesi (E: 2001/447)

3- Biga Sulh Ceza Mahkemesi (E: 2002/109)

4- Kınık Sulh Ceza Mahkemesi (E: 2002/145)

İTİRAZLARIN KONUSU : 31.8.1956 günlü, 6831 sayılıOrman Kanunu'nun 2896 sayılı Yasa ile değişik 91. maddesinin birinci, ikinci,üçüncü, beşinci, dokuzuncu ve onuncu fıkraları ile 93. maddesinin birinci veikinci fıkralarının, Anayasa'nın 2., 10., 11., 30., 38. ve 169. maddelerineaykırılığı savıyla iptali istemidir.

I- OLAY

Bakılmakta olan kimi orman suçlarına ilişkin davalarda 6831 sayılıOrman Kanunu'nun itiraz konusu fıkralarının, Anayasa'ya aykırı olduğu kanısınavaran mahkemeler iptali istemiyle başvurmuşlardır.

III- YASA METİNLERİ

A- İtiraz Konusu Yasa Kuralları

6831 sayılı Orman Kanunu'nun itiraz konusu kuralları da içeren 91.ve 93. maddeleri şöyledir:

1- “Madde 91- 14 üncü maddenin (A) ve (B) bentleriyleyasak edilen fiillerden yapacak emval veren ağaçları kesenler iki aydan birseneye kadar hapis ve yapacak emvalin beher metre küpü için beşbin liradanyirmibin liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır. Ancak yirmisantimetre kutrundan aşağı olanlar için bu cezalar bir misli artırılarakhükmolunur.

14 üncü maddenin (A) ve (B) bentleriyle yasak edilen fiillerdenyakacak emval veren ağaçları keserek odun veya kömür yapanlar bir aydan altıaya kadar hapis ve odunun beher kentali için bin lira, kömürün beher kentaliiçin de beşbin lira ağır para cezasıyla cezalandırılır. Bu suretle verilecekpara cezası üçbin liradan aşağı olamaz.

Yukarıdaki fıkralarda belirtilen ağaç kesme motorlu araç vegereçler kullanılarak yapılmış ise asıl cezaları bir misli artırılarakhükmolunur.

14 üncü maddenin (A) bendinde yazılı yetişmiş veya yetiştirilmişfidanları kesmek, sökmek, ekim sahalarını bozmak, ağaçları boğmak, bunlardanyalamuk, pedavra, hartama çıkarmak fiilleri için verilecek cezalar beş misliartıralarak hükmolunur. Bu maddenin uygulanmasında fidandan maksat sekizsantimetreden daha az orta kuturlu ağaç ve ağaçcıkların fidelik, çırpılık,çubukluk safhalarındaki halidir.

14 üncü maddenin (A) ve (B) bentleriyle yasak edilen ve yukarıdakifıkralarda yazılı bulunmayan fiilleri işleyenler bir aydan üç aya kadar hapisve beşbin liradan otuzbin liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırılır.

14 üncü maddenin (C) bendinde yazılı fiilleri işleyenlere “onbinlira”, (D) bendinde yazılı fiilleri işleyenlere “yüzbin lira” para cezasıverilir.

Bu Kanunun 14 üncü maddesinin (A) ve (B) bentlerine muhalifhareket edenler orman sahipleri ise yapılan zarar miktarına göre bir aydan birseneye kadar hapis ve onbin liradan aşağı olmamak üzere ağır para cezasıylacezalandırılır.

Ancak kendi arazisi üzerinde tohum ekmek veya fidan dikmeksuretiyle yetiştirilecek ormanların sahipleri yukarıdaki fıkra hükmüne tabideğildir.

14 üncü maddedeki suçları hayvan beslemek için işleyenler hakkındayukarıdaki cezalar bir misli artırılır.

14 üncü maddedeki suçları, suçun işlendiği orman içi köy nüfusunakayıtlı ve fiilen bu köyde oturanlar dışındakilerin işlemesi halinde yukarıdakicezalar iki misli artırılır.”

2- “Madde 93- Bu Kanunun 17 nci maddesinde yasakedilen fiilleri işleyenler veya izne bağlı işleri izinsiz yapanlar, altı aydanbir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar.

İşgal ve faydalanma yeniden tarla açmak suretiyle vaki olduğu veyayanmış orman sahalarına ilişkin bulunduğu veya kesinleşmiş orman kadastrosusanırları içerisinde işlendiği takdirde, bir yıldan üç yıla kadar hapiscezasına hükmolunur.

Birinci ve ikinci fıkralarda değinilen işgal ve faydalanılanalanın ve yeniden açılan tarlanın yüzölçümünün beş dekardan fazla olmasıhalinde, bu fıkralarda yazılı cezalar yarı oranında artırılır.

Her türlü mahsul ve tesislerin müsaderesine hükmolunur. Müsadereolunan mahsuller satılarak bedeli Orman Genel Müdürlüğünce irad kaydolunur.Müsadere olunan tesisler ise Orman Genel müdürlüğünce ihtiyaç görüldüğütakdirde ormancılık veya diğer kamu hizmetlerinde kullanılabilir. Aksi takdirdeilgili orman idaresince, yıkılmak suretiyle karar infaz olunur. İdarenin buhusustaki talebi halinde genel zabıta kuvvetleri idareye yardım etmeklemükelleftir.

17 nci maddenin üçüncü fıkrasındaki yerleri amaç dışı kullananlarve amaç dışı kullanılmasına izin verenler bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıile cezalandırılır.”

B- İlgili Görülen Yasa Kuralları

Orman Kanunu'nun ilgili görülen 14 ve 17. maddeleri şöyledir:

“Madde 14- Devlet ormanlarında:

A) Yetişmiş veya yetiştirilmiş fidanları kesmek, sökmek, ekimsahalarını bozmak, yaş ağaçları boğmak, yaralamak, tepelerini veya dallarınıkesmek veya koparmak veya ağaçlardan yalamuk, pedavra hartama çıkarmak;

B) Dikili yaş veya kuru ağaçları kesmek veya bunları kökündensökmek veya bunlardan kabuk veya çıra veya katran veya sakız çıkarmak, yatıkveya devrik ağaçları kesmek veya götürmek, kök sökmek, kömür yapmak;

C) Palamut, ıhlamur çiçeği, her çeşit orman örtüsü, mazı kozalağı,tıbbi ve sınai nebatları veya orman tohumlarını toplayıp götürmek;

D) Ormanlardaki göl, gölet, baraj ve derelerde dinamit atmak veyazehir bırakmak suretiyle avlanmak;

E) Ticaret amacıyla olmaksızın kendi ihtiyacı için toprak, kum veçakıl çıkarmak;

Yasaktır.”

“Madde 17- Devlet ormanları içinde bu ormanlarınkorunması, istihsal ve imarı ile alakalı olarak yapılacak her nevi bina vetesisler müstesna olmak üzere her çeşit bina ve ağıl inşaası ve hayvanlarınbarınmasına mahsus yerler yapılması ve tarla açılması, işlemesi, ekilmesi veorman içinde yerleşilmesi yasaktır.

Devlet ormanlarının herhangi bir suretle yanmasından veyaaçıklıklarından faydalanılarak işgal, açma veya herhangi şekilde olursa olsunkesme, sökme, budama veya boğma yollariyle elde edilecek yerlerle buralardayapılacak her türlü yapı ve tesisler, şahıslar adına tapuya tescil olunamaz.Buralara doğrudan doğruya orman idaresince el konulur. Yanan yerlerde husulegelen enkaz hiçbir suretle eşhasa satılamaz. Bunlar resmî daire ve müesseselerihtiyacına tahsis olunur.

Turizm alan ve merkezleri dışında kalan Devlet Ormanlarında kamuyararına olan her türlü bina ve tesisler için gerçek ve tüzel kişilere, Tarımve Köyişleri Bakanlığı'nca bedeli karşılığı izin verilebilir. Bu izin süresikırkdokuz yılı geçemez. Devletçe yapılan tesisler dışında kalan her türlü binave tesisler izin süresi sonunda eksiksiz ve bedelsiz olarak Orman GenelMüdürlüğü'nün tasarrufuna geçer. Ancak işletmenin maksadına uygun faaliyetgösterdiği Orman Genel Müdürlüğünce belgelenen hak sahiplerinin kullanmahakları yer, bina ve tesislerin rayiç değeri üzerinden belirlenecek yıllıkbedelle doksandokuz seneye kadar uzatabilir. Bu durumda devir işlemleri buuzatma sonunda yapılır. Turizm amaçlı tesisler için hak sahipleri adına tapudairtifak hakkı tesis edilir. İzin ve irtifak hakları amaç dışı kullanılmaz.

Yukarıdaki fıkrada belirtilen bina ve tesislerin, hükmî şahsiyetihaiz amme müesseselerine ait ormanlarda veya hususî ormanlarda yapılmakistenmesi halinde, Maliye Bakanlığı'nın görüşü alınmaksızın Tarım ve OrmanBakanlığı'nca izin verilebilir. Bu takdirde, kullanım bedeli, süresi, yapılanbina ve tesislerin devri gibi hususlar genel hükümlere uygun olarak taraflarcatespit olunur.”

C- Dayanılan Anayasa Kuralları

İtiraz başvurularında, Anayasa'nın 2., 10., 11., 30., 38. ve 169.maddelerine dayanılmıştır.

IV- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, 6.11.2001,25.6.2002, 9.7.2002 ve 11.9.2002 tarihlerinde yapılan ilk incelemetoplantılarında, dosyalarda eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine oybirliğiyle karar verilmiştir.

V- BİRLEŞTİRME KARARI

Orman Kanunu'nun 2896 sayılı Yasa ile değişik 91. ve 93.maddelerindeki kimi kuralların iptalleri için yapılan başvurulara ilişkin2001/447, 2002/109 ve 2002/145 esas sayılı dosyaların aralarındaki hukukiirtibat nedeniyle 2001/406 esas sayılı dava dosyası ile BİRLİŞTİRİLMESİNE,esaslarının kapatılmasına, incelemenin 2001/406 esas sayılı dosya üzerindenyürütülmesine, 17.2.2004 gününde oybirliğiyle karar verilmiştir.

VI- ESASIN İNCELENMESİ

Başvuru kararları ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu ve ilgili görülen Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları vebunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:

Başvuru kararlarında, itiraz konusu kurallarda yer alan suçlariçin öngörülen cezai yaptırımların korunan hukuksal değerler nazara alınıpkarşılaştırıldığında, açık bir biçimde hak ve nasafet kurallarına, eşitlik veadalet ilkelerine aykırılık oluşturduğu belirtilerek, söz konusu kurallarınAnayasa'nın 2, 10, 11, 30, 38 ve 169. maddelerine aykırı oldukları gerekçesiyleiptalleri istenilmiştir.

Orman Kanunu'nun itiraz konusu 91 ve 93. maddelerinde, aynıYasa'nın 14 ve 17. maddeleriyle yasaklanan fiilleri işleyen kişiler hakkında uygulanacakcezai yaptırımlar öngörülmüş, kesilen ağaçların yaş ve türü, suçun işlenişbiçimi, suçu işleyen kişilerin orman içi köy nüfusuna kayıtlı olup, fiilen buköyde oturup oturmadıkları gözetilerek farklı cezalar ve işlenen fiillerinağırlık derecesi de dikkate alınarak değişik artırım nedenleri getirilmiştir.

91. maddenin gerekçesinde de, “...Yetişmiş veyayetiştirilmiş fidanları kesmek, sökmek, ekim sahalarını bozmak, dikili yaş vekuru ağaçları kesmek gibi 14. maddenin (A) ve (B) fıkralarında yazılı fiillerinika ormanların tahribinde en mühlik neticeler tevlid etmektedir. Bu itibarlamezkur fiilleri işleyenlere hapis veya para cezası tertip edilmiş, ayrıcaormanın ümidi ve istikbali bulunan genç ağaçlarda yapılacak tahribat ve hayvanbeslemek suretiyle ika edilecek suçlar için cezaların teşdidi cihetinegidilmiştir...” denilmektedir.

Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan hukuk devleti, eylem veişlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyupgüçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup, bunu geliştirereksürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukun üstünkurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık, yasaların üstündeyasakoyucunun da uyması gereken temel hukuk ilkeleri ve Anayasa'nın bulunduğubilincinde olan devlettir. Hukuk Devletinde yasakoyucu, Anayasa ve Ceza Hukukununtemel ilkelerine bağlı kalmak koşulu ile kamu yararı, kamu düzeni gibinedenleri gözeterek hangi eylemlerin suç sayılacağı ve bunlara verilecekcezaların tür ve miktarını saptayabileceği gibi, kimi suçlar için artırımnedenleri de öngörebilir.

Yasakoyucunun, 6831 sayılı Orman Yasası'nın 14. ve 17. maddeleriile yasaklanan fiiller için, aynı Yasa'nın 91. ve 93. maddeleriyle değişikcezalar ile kimi artırım nedenleri öngörmesi, yukarıda belirtilen takdiryetkisi içinde kalmaktadır.

Öte yandan, yasa önünde eşitlik, herkesin her yönden ayrıkurallara bağlı olacağı anlamına gelmez. Bu ilke, birbiriyle aynı durumdaolanlara ayrı kuralların uygulanmasını ve ayrıcalıklı kişi ve topluluklarınyaratılmasını engellemektedir. Durum ve konumlarındaki değişik özellikler kimikişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamalarıgerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar ayrıkurallara bağlı tutulursa Anayasa'da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez.

Yasa'nın 91. ve 93. maddelerinde yaptırıma bağlanan, 14. ve 17.maddeleriyle yasaklanan fiilleri işleyenler, aynı hukuksal konumdabulunmadıklarından eşitlik karşılaştırılmasına esas alınamazlar.

Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kurallar, Anayasa'nın 2. ve 10.maddelerine aykırı değildir. İstemin reddi gerekir.

Konunun Anayasa'nın 11., 30., 38. ve 169. maddeleriyle de ilgisigörülmemiştir.

VII- SONUÇ

31.8.1956 günlü, 6831 sayılı “Orman Kanunu”nun 2896 sayılı Yasaile değiştirilen 91. maddesinin birinci, ikinci, üçüncü, beşinci, dokuzuncu veonuncu fıkraları ile 93. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarının Anayasa'yaaykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 17.2.2004 gününde OYBİRLİĞİYLEkarar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy