ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2001/493
Karar Sayısı : 2002/11
Karar Günü : 8.1.2002
R.G. Tarih-Sayı :12.04.2002-24724
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Bigadiç Asliye Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 21.12.2000 günlü, 4616 sayılı "23Nisan 1999 Tarihine Kadar İşlenen Suçlardan Dolayı Şartla Salıverilmeye,Dava ve Cezaların Ertelenmesine Dair Kanun"un 1. maddesinin 5.bendinin (a) alt bendinde yer alan
kuralın "...Türk Ceza Kanununun ....303..." bölümünün, Anayasa'nın2., 10. ve 13. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Sanık hakkında, Türk Ceza Kanunu'nun 303. maddesi gereğincecezalandırılması için açılan kamu davasında, 4616 sayılı "23 Nisan 1999Tarihine Kadar İşlenen Suçlardan Dolayı Şartla Salıverilmeye, Dava ve CezalarınErtelenmesine Dair Kanun" un 1. maddesinin 5. bendinin (a) alt bendindeyer alan kuralın "...Türk Ceza Kanununun .....303........" bölümünüAnayasa'ya aykırı gören Mahkeme, iptali istemiyle başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A-İtiraz Konusu Yasa Kuralı
4616 sayılı "23 Nisan 1999 Tarihine Kadar İşlenen SuçlardanDolayı Şartla Salıverilmeye Dava ve Cezaların Ertelenmesine Dair Kanun" un1. maddesinin 5. bendinin itiraz konusu kuralı da içeren (a) alt bendişöyledir:
"Ancak:
a) Türk Ceza Kanununun 125 ilâ 157, 161, 162, 168, 171, 172, 188,191, 192, 202, 205, 208, 209, 211 ilâ 214, 216 ilâ 219, 240, 243, 264, 298, 301ilâ 303, 305 inci maddelerinde, 312 nci maddenin ikinci fıkrasında,313üncü maddesinde, 314 üncü maddenin birinci fıkrasında, 339 ilâ 349, 366, 367,383, 394, 403 ilâ 408, 414 ilâ 418 ve 503 ilâ 506 ncı maddelerinde,
yer alan suçları işleyenler hakkında bu madde hükümleriuygulanmaz."
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
İtiraz başvurusunda dayanılan Anayasa kuralları şunlardır:
1- "MADDE 2.- Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru,millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürkmilliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan,demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir."
2- "MADDE 10.- Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasîdüşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırımgözetilmeksizin kanun önünde eşittir.
Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.
Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanunönünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar."
3- "MADDE 13.- Temel hak ve hürriyetler, özlerinedokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplerebağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanınsözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerineve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz."
IV - İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Mustafa BUMİN,Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU, RüştüSÖNMEZ, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN ve Enis TUNGA'nınkatılmaları ile 8.1.2002 günü yapılan toplantıda, dosyada eksiklikbulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliği ile karar verilmiştir.
V-ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusuyasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralı ile bunların gerekçeleri ve diğer yasamabelgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A- İtiraz Konusu Kuralın Anlam ve Kapsamı
4616 sayılı Yasa'nın iptali istenilen kuralı da içeren 1.maddesinin 5. bendinin (a) alt bendinde, bu bentde belirtilen yasa maddelerininuygulanacağı suçları işleyenlerin Yasa'nın 1. maddesinde öngörülen hükümlü vetutukluların lehine olan düzenlemeden istifade edemeyecekleri hüküm altınaalınmıştır.
Türk Ceza Kanunu'nun "Adliye Aleyhinde Cürümler"başlıklı dördüncü babın "Tevkifhane ve Hapishaneden Firar ve FiraraVesatat" isimli yedinci faslında yer alan 303. maddesi, hükümlü veyatutukluların kaçması eyleminin memurun kasta dayalı olmayan kayıtsızlık veyatedbirsizliğinden neşet etmesi halinde ilgili memur hakkında uygulanacakcezai yaptırımı düzenlemektedir.
B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu
İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 303. madde dışında istisna tutulanmaddelerin cürüm cinsinden suçlarla ilgili olduğunu, taksirle işlenen Türk CezaKanunu'nun 383., 455 ve 459. maddelerinde düzenlenen suçlar, 4616 sayılı Yasakapsamına alındığı halde, taksirli nev'iden olan ve 303. maddede yaptırımabağlanan suçun istisna tutulduğunu, bunun ise Anayasa'nın 2., 10. ve 13.maddelerine aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
Anayasa'nın 2. maddesinde tanımı yapılan Hukuk Devleti, insanhaklarına saygılı ve bu hakları koruyan, toplum yaşamında adalete ve eşitliğeuygun bir hukuk düzeni kuran ve bu düzeni sürdürmekle kendini yükümlü sayan,bütün davranışlarında hukuk kurallarına ve Anayasaya uyan, işlem ve eylemleriyargı denetimine bağlı olan devlettir.
Hukukun temel ilkeleri arasında yer alan eşitlik ilkesine,Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilmiştir. Buna göre, "yasa önündeeşitlik ilkesi" hukuksal durumları aynı olanlar için sözkonusudur. Bu ilkeile eylemli değil, hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı,aynı durumda bulunan kişilerin yasalar karşısında aynı işleme bağlıtutulmalarını sağlamak, ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasınıönlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklaraayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır.Yasa önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağıanlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklariçin değişik kuralları ve uygulanmaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlaraynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'daöngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez.
Yasakoyucunun, itiraz konusu kuralı, kamu yararı ve kamugüvenliğini gözeterek diğer suçlardan ayrık tutup 4616 sayılı Yasa kapsamıdışında bıraktığı anlaşılmaktadır.
İtiraz konusu kural ile cezai yaptırıma bağlanan suç, kasta dayalısuçlar ile dikkatsizlik ve tedbirsizlikle yangına, ölüme, yaralamaya neden olmasuçlarından farklı hukuksal durumu içermekte ve niteliği ile kamu güvenliğiyönünden ayrıcalık göstermektedir. Belirtilen suçların eşitlik ilkesi yönündenkarşılaştırılmasına olanak yoktur.
Kaldıki yasakoyucu, kuşkusuz Anayasa'nın ve Ceza Hukukunun temelilkelerine bağlı kalmak koşuluyla düzenleme yapabilir.
Açıklanan nedenlerle kural Anayasa'nın 2. maddesindeki hukukDevleti ve 10. maddesindeki eşitlik ilkelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir.
Konunun Anayasa'nın 13. maddesiyle ilgisi görülmemiştir.
VI- SONUÇ
21.12.2000 günlü, 4616 sayılı "23 Nisan 1999 Tarihine Kadarİşlenen Suçlardan Dolayı Şartla Salıverilmeye, Dava ve Cezaların ErtelenmesineDair Kanun"un 1. maddesinin 5. bendinin (a) alt bendinin, Türk CezaKanunu'nun 303. maddesi yönünden Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazınREDDİNE, 8.1.2002 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Mustafa BUMİN
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Rüştü SÖNMEZ
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Enis TUNGA