ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2001/8
Karar Sayısı : 2004/95
Karar Günü : 14.7.2004
Resmi Gazete tarih/sayı:02.06.2005 / 25833
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : ŞereflikoçhisarAsliye Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : A) 1.3.1926 günlü, 765 sayılıTürk Ceza Kanunu'nun 88. maddesinin, B) 13.07.1965 günlü, 647sayılı Cezaların İnfazı Hakkında Kanun'un 5. maddesinin başvuru tarihindekialtıncı fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü tümcelerinin Anayasa'nınBaşlangıç'ı ile 5., 10., 90. ve 138. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Tehdit suçundan açılan kamu davasında, itirazkonusu kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme iptali içinbaşvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralları
1- Türk Ceza Kanunu'nun itiraz konusu 88. maddesi şöyledir:
"Tekerrür hükümlerinin tatbikatında diğer bir cezadankalbolunmuş ceza asıl ceza addolunur."
2- Cezaların İnfazı Hakkında Kanun'un başvuru tarihinde altıncıfıkrasında, 4786 sayılı Yasa ile yapılan değişiklikle yedinci fıkrasındayeralan itiraz konusu kurallar şöyledir:
" Hükümlü, tebliğ olunan ödeme emri üzerine bellisüre içinde para cezasını ödemezse, Cumhuriyet Savcısının kararıyla bir gün üçmilyon lira sayılmak üzere hapsedilir. Artıklar nazara alınmaz. Ancak, üçmilyonliradan aşağı hükmolunan para cezaları bir gün hapse çevrilir."
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuru kararında Anayasa'nın Başlangıç'ı ile 5., 10., 90. ve 138.maddelerine dayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Mustafa BUMİN,Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, FulyaKANTARCIOĞLU, Mahir Can ILICAK, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU ve AhmetAKYALÇIN'ın katılımlarıyla, 15.1.2001 günü yapılan ilk inceleme toplantısında,dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle kararverilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü.
A- Kuralların Anlam ve Kapsamı
Türk Ceza Kanunu'nun 88. maddesinde "Tekerrürhükümlerinin tatbikatında diğer bir cezadan kalbolunmuş olan ceza asıl cezaaddolunur" denilerek tekerrür hükümlerinin uygulanması sırasındaönceki mahkumiyet ilamında belirtilen cezanın bir başka cezadan dönüştürülmüşolması durumunda hangisinin esas alınacağı belirtilmektedir.
647 sayılı Kanun'un para cezalarının tarifi, tespiti veyerine getirilmesine ilişkin kuralların düzenlendiği 5. maddesininbaşvuru tarihinde altıncı fıkrası iken 8.1.2003 gün ve4786 sayılı Yasa ile yedinci fıkrasına dönüşen kuralın iptali istenilen birinci, ikinci ve üçüncü tümcelerinde ise, para cezalarının ödenmemesi halindegünlüğü üç milyon liradan hapse çevrileceği, artıkların dikkate alınmayacağı veüç milyon liradan aşağı hükmolunan para cezasının bir gün hapis cezasınaçevrileceği belirtilerek para cezalarına ilişkin ilâmların infaz biçimidüzenlenmektedir.
Türk Ceza Kanunu'nun genel olarak tekerrür hükümlerini düzenleyen81. maddesinin 3. fıkrasına göre, tekerrürden dolayı artırılan miktarın hiçbirşekilde önceki suç için hükmolunmuş cezaların en ağırından fazla belirlenmesimümkün değildir. 88. madde hükmüne göre de önceki suç bir başka cezadançevrilmiş para cezası ise, 647 sayılı Kanun'un 5. maddesi gereğince hapiscezasına çevrilerek tekerrür nedeniyle yapılacak artırım miktarı buna görebelirlenecektir.
B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu
Başvuru kararında, itiraz konusu kuralların Türk Ceza Kanunu'nunaynı hükmüne aykırı davranan ancak sonuçta aldığı özgürlükten yoksun bırakmacezası para cezasına çevrilen ve çevrilmeyen sanıklar açısından bumahkumiyetlerine ilişkin olarak tekerrür hükümlerinin uygulanmasında farklıartırıma neden olduğu, bu durumun eşitlik ilkesine, cezaların önleyiciliği vesuçta ve cezada orantılılık ilkelerine dolayısıyla Anayasa'nın Başlangıç'ı ile5., 10., 90. ve 138. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
Türk Ceza Kanunu'nun itiraz konusu 88. maddesinde "Tekerrürhükümlerinin tatbikatında diğer bir cezadan kalbolunmuş olan ceza asıl cezaaddolunur" denilmekte, Cezaların İnfazı Hakkında Kanun'un 5.maddesinin itiraz konusu yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncütümcelerinde, "Hükümlü, tebliğ olunan ödeme emri üzerine bellisüre içerisinde para cezasını ödemezse, Cumhuriyet Savcısının kararıyla bir günüç milyon lira sayılmak üzere hapsedilir. Artıklar nazara alınmaz. Ancaküçmilyon liradan aşağı hükmolunan para cezaları bir gün hapseçevrilir" kuralı getirilmektedir.
Anayasa'nın 10. maddesinde, "Herkes, dil, ırk,cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerleayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Kadınlar ve erkekler eşithaklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür.Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organlarıve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarakhareket etmek zorundadırlar" denilmektedir. Bu yasak,birbirininaynı durumunda olanlara ayrı kurallar uygulanmasını, ayrıcalıklı kişi vetoplulukların yaratılmasını engellemektedir. Aynı durumda olanlar için farklıdüzenleme, eşitliğe aykırılık oluşturur. Anayasa'nın amaçladığı eşitlik, mutlakve eylemli eşitlik değil hukuksal eşitliktir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrıhukuksal durumlar ayrı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'nın öngördüğü eşitlikçiğnenmiş olmaz. Başka bir anlatımla, kişisel nitelikleri ve durumları özdeşolanlar arasında, yasalara konulan kurallarla değişik uygulamalar yapılamaz.
Daha önce aynı suçu işlemiş olmalarına rağmen 647 sayılı Kanun'un4. maddesi uyarınca suçlunun kişiliği, suçun işlenmesindeki özelliklergözetilmek suretiyle cezaları ferdileştirilerek önceki mahkumiyetlerine esashapis cezaları para cezasına çevrilip asıl cezaları para cezası olanlar ileçevrilmemiş olanlar, asıl ceza bakımından aynı hukuksal konumda değillerdir.Bunların daha sonra işledikleri suçlarda tekerrür nedeniyle cezalarınınartırılmasında farklı uygulama yapılması, önceki mahkumiyetlerine konu bu ikiceza nevinin farklı nitelikte olmasından kaynaklanmaktadır.
647 sayılı Kanun'un 5. maddesinin para cezalarının ödenmemesihalinde hapse dönüştürülmesine ilişkin yedinci fıkrasındaki itiraz konusukuralların, ceza adaleti, hakkaniyet ve hukuk devleti ilkeleri yönündenincelenebilmesi için 4421 sayılı Kanun'la Türk Ceza Kanunu'ndaki paracezalarına getirilen sistemle birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. 4421sayılı Kanun ile cezaların önleyiciliğini sağlamak için para cezalarınınartırılmasında, Vergi Usul Kanunu'nun 298. maddesi uyarınca tespit ve ilânedilen yeniden değerleme oranının baz alınması öngörülmektedir. Paracezalarının artırılmasında benimsenen bu ilkeye göre, para cezasından hapseçevirmede de Türk Ceza Kanunu'nun Ek 2 ve Ek 6. maddeleri gereğince aynısistemin benimsenmesi ceza siyasetinin gereğidir.
Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kurallar, Anayasa'nın 10.maddesine aykırı değildir.
Kuralların Anayasa'nın Başlangıç'ı, 5., 90. ve 138. maddeleriyleilgisi görülmemiştir.
VI- SONUÇ
A- 1.3.1926 günlü, 765 sayılı "Türk CezaKanunu"nun 88. maddesinin,
B- 13.7.1965 günlü, 647 sayılı "Cezaların İnfazı HakkındaKanun"un 5. maddesinin 4421 sayılı Yasa ile değiştirilen yedincifıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü tümcelerinin,
Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 14.7.2004gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Mustafa BUMİN
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Fazıl SAĞLAM
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR