Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2002/103, K.2002/54 Sayılı Karar - 06/06/2002

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2002/103

Karar Sayısı : 2002/54

Karar Günü : 6.6.2002

Resmi Gazete tarih/sayı: 9.7.2002/24810

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Ankara 4. İdare Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU : 8.6.1949 günlü ve 5434 sayılı "TürkiyeCumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu"nun 74. maddesinin, Anayasa'nın 2., 10.ve 60. maddelerine aykırılığı iddiasıyla iptali istemidir.

I- OLAY

Yetim aylığı bağlanması için T.C. Emekli Sandığı'na yapılanbaşvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada, T.C. EmekliSandığı Kanunu'nun 74. maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varanMahkeme, iptali için başvurmuştur.

II- İTİRAZ KONUSU KURAL

5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu'nun 74. maddesi şöyledir:

"Madde 74.- ( Değişik : 7/ 5/ 1986- 3284/11 md.)

Ölüm tarihinde (18) yaşını, ortaöğrenim yapmakta ise (20) veyükseköğrenim yapmakta ise (25) yaşını doldurmamış erkek çocuklara aylıkbağlanır.

Ölüm tarihinde (18) yaşını doldurmuş ve öğrenci olmamalarınedeniyle aylık bağlanmamış erkek çocuklara, öğrenim durumlarına göreyukarıdaki bentte belirtilen yaşları geçmemek şartıyla aylık bağlanır.

Yetim aylığını almakta iken öğrenim durumlarına göre yukarıdabelirtilen yaşları doldurmaları veya öğrencilik durumlarının sona ermesinedeniyle aylıkları kesilen veyahut ortaöğrenimde (20) yaşını doldurmuşolmaları nedeniyle aylık bağlanmamış erkek çocuklardan, yukarıda belirtilenyaşları geçmemek şartıyla yeniden veya ilk defa öğrenci olanlara öğrenci olduklarıtarihi takip eden aybaşından itibaren aylık bağlanır.

Ortaöğrenimi bitirdikten sonra ve (20) yaşını doldurmadan önce ilkders yılında yükseköğrenime başlayan erkek çocukların aylıkları aralıksızödenir.

Ortaöğrenimi bitirdikten sonra yükseköğrenime devam edebilmek içinyurt dışında yabancı dil öğreniminde geçen sürenin en çok bir yılı ile masterve lisans üstü uzmanlık öğrenimlerinde geçen sürelerin tamamı yükseköğrenimdensayılır.

Bir yükseköğrenimin bitirilmesinden sonra ikinci biryükseköğrenimde geçen süreler ile doktora veya ikinci defa yapılan masterveyahut lisans üstü uzmanlık öğreniminde geçen sürelerde aylık ödenmez.

Ölüm tarihinde iyileşmesi olanaksız hastalıklarının veyasakatlıklarının çalışmalarına engel olduğu sağlık kurulunca onaylanacakraporlarla tesbit edilenlere muhtaç olmaları şartıyla, ölüm tarihindeki yaşlarıne olursa olsun ölüm tarihini izleyen aybaşından, sonradan bu şekilde malul vemuhtaç duruma düştükleri anlaşılanlara kendileri veya veli veyahut vasileritarafından Sandığa müracaat tarihlerini takip eden aybaşından itibaren aylıkbağlanır.

Aylık almakta iken yukarıdaki bent kapsamına girdikleri aynışekilde anlaşılanların aylıkları, yaşları dolayısıyla aylıklarının kesilmesigereken tarihte kesilmeyerek ödenmeye devam edilir.

5 yıl ve daha fazla fiilî hizmeti bulunanların aylık bağlanan kızve erkek çocukları hakkında da (malûllük şartları hariç) bu madde hükümleriuygulanır."

III- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itirazkonusu yasa kuralı ve ilgili Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri vediğer yasama belgeleri incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A- Davada Uygulanacak Kural sorunu

Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre Anayasa Mahkemesi'neitiraz yoluyla yapılacak başvurular, itiraz yoluna başvuran Mahkeme'ninbakmakta olduğu davada uygulayacağı yasa kuralı ile sınırlıdır.

İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 5434 sayılı Emekli SandığıKanunu'nun 74. maddesinin tümüyle iptalini istemiştir. Madde, yetim aylığıalınabilmesi ile ilgili çeşitli durumları düzenlemektedir. Davacının İdareMahkemesi'nde dava konusu yaptığı idarî işlem ise, maddenin yedinci fıkrası ileilgili olduğundan bu fıkra dışında kalan diğer fıkralar, itiraz yoluna başvuranMahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanacak kurallar değildir.

Bu nedenle, sözü edilen kurallara yönelik itirazın başvuranMahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddine oybirliği ile karar verilmiştir.

B- On Yıllık Süre Sorunu

İptali istenilen 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu'nun 74. maddesiiçin daha önce yapılan başvuru üzerine, bu maddenin davada uygulanacak yasakuralı olan yedinci fıkrasına yönelik bölümü 22.10.1996 günlü ve E:1996/10,K:1996/40 sayılı kararla esastan incelenerek Anayasa'ya aykırı olmadığıgerekçesi ile reddedilmiş ve karar 21.10.1997 günlü, 23147 sayılı ResmîGazete'de yayımlanmıştır.

Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Kanun'un 28. maddesine göre,Anayasa Mahkemesi'nin işin esasına girerek verdiği red kararının ResmîGazete'de yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmününAnayasa'ya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.

Anayasa Mahkemesi'nce işin esasına girilerek reddedilen itirazkonusu kural hakkında yeni bir başvurunun yapılabilmesi için, önceki kararınResmî Gazete'de yayımlandığı 21.10.1997 gününden başlayarak geçmesi gereken onyıllık süre henüz geçmemiştir.

Bu nedenle, başvurunun Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Kanun'un28. maddesi uyarınca reddi gerekir.

IV- SONUÇ

8.6.1949 günlü, 5434 sayılı "Türkiye Cumhuriyeti EmekliSandığı Kanunu"nun 3284 sayılı Yasa ile değiştirilen 74. maddesininyedinci fıkrasına ilişkin itiraz başvurusunun, Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılıYasa'nın 28. maddesinin son fıkraları gereğince REDDİNE, 6.6.2002 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.