Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2002/101, K.2004/44 Sayılı Karar - 31/03/2004

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı: 2002/101

Karar Sayısı : 2004/44

Karar Günü : 31.3.2004

Resmi Gazete tarih/sayı: 19.06.2004/25497

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Amasya Sulh CezaMahkemesi

İTİRAZIN KONUSU: 1.3.1926 günlü, 765sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 3756 sayılı Yasa ile eklenen 521/a maddesininbirinci fıkrasında yer alan "...onbeş günden üç aya kadar hapis ... cezasıverilir." ibaresinin, Anayasa'nın 38. maddesine aykırılığı savıyla iptaliistemidir.

I- OLAY

Karşılıksız yararlanma suçundan açılan kamu davasında Türk CezaKanunu'nun 521/a maddesinin birinci fıkrasında yer alan "...onbeşgünden üç aya kadar hapis ... cezası verilir." ibaresinin, Anayasa'yaaykırı olduğu kanısına varan Mahkeme iptali için başvurmuştur.

III- YASA METİNLERİ

A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı

Türk Ceza Kanunu'nun itiraz konusu ibareyi de içeren 521/a maddesi şöyledir:

"Madde 521/a- Ödeme yeteneği olmadığını bildiği halde;

1. Ücreti karşılığı hizmet veren pansiyon, otel ve han gibi geçiciikamete tahsis edilmiş yerlerde kalan,

2. Ücret karşılığı hizmette bulunan lokanta ve benzeri yerlerdeyiyip içen,

3. Taksi ve benzeri ulaşım araçlarında kendisini bir yerden diğerbir yere taşıtan,

Ve ödemede bulunmayan kimse onbeş günden üç aya kadar hapis veborçlu olunan miktarın on katı kadar ağır para cezası verilir.

Bu maddedeki suçların koğuşturulması şikayete bağlıdır."

B- Dayanılan Anayasa Kuralı

Başvuru kararında itiraz konusu kuralın Anayasa'nın 38. maddesineaykırı olduğu ileri sürülmüştür.

IV- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi hükmü gereğince,Mustafa BUMİN, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Nurettin TURAN, FulyaKANTARCIOĞLU, Aysel PEKİNER, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN veEnis TUNGA'nın katılmalarıyla 6.6.2002 günü yapılan ilk inceleme toplantısında,dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE kararverilmiştir.

V- ESASIN İNCELENMESİ

Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğeryasama belgeleri incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Başvuru kararında, sanığa Türk Ceza Kanunu'nun 521/a maddesigereğince hürriyeti bağlayıcı ceza verilmesi halinde, Anayasa'nın 38.maddesinde yer alan "hiç kimsenin yalnızca sözleşmeden doğan biryükümlülüğü yerine getirememesinden dolayı özgürlüğündenalıkonulamayacağı"na ilişkin hükmüne aykırı davranılmış olunacağı ilerisürülerek, 521/a maddesinin birinci fıkrasında yer alan "...onbeş gündenüç aya kadar hapis ... cezası verilir." ibaresinin iptali istenilmektedir.

Türk Ceza Kanunu'nun 521/a maddesinin birinci fıkrasında ödemeyeteneği olmadığını bildiği halde, ücret karşılığı hizmet veren pansiyon, otelve han gibi geçici ikamete tahsis edilmiş yerlerde kalan, ücret karşılığıhizmette bulunan lokanta ve benzeri yerlerde yiyip içen, taksi ve benzeriulaşım araçlarında kendisini bir yerden diğer bir yere taşıtan ve ödemedebulunmayan kimseye 15 günden 3 aya kadar hapis ve borçlu bulunan miktarın 10katı kadar ağır para cezası verilebileceği öngörülmüştür.

3.10.2001 gün ve 4709 sayılı Yasa'nın 15. maddesiyle Anayasa'nın38. maddesine eklenen sekizinci fıkrada, hiç kimsenin, yalnızca sözleşmedendoğan bir yükümlülüğü yerine getirememesinden dolayı özgürlüğünden yoksunbırakılamayacağı belirtilmiş, maddenin gerekçesinde de, "AİHS 4 nolu protokolgereği sözleşmeden doğan bir yükümlülük nedeniyle hiç kimsenin özgürlüğündenalıkonulamayacağı hükmü eklenmiştir. Sözleşmeden doğan yükümlülük içindeborçlar da vardır ..." denilmiştir.

Anayasa'nın 38. maddesindeki "yerine getirememe" ibaresikişinin istese bile borcunu ödeyemeyecek durumda olmasını anlatmaktadır. Bunedenle, sözleşmeden kaynaklanan bir borcu ödeyebilecek durumda olup da ödemeyireddeden kişiler bu madde hükmünden yararlanamaz. Nitekim, 4 nolu protokolünAnayasa değişikliğine esas alınan birinci maddesi iradi olmayan ödeyememedurumuna ilişkindir.

İtiraz konusu kuralın Anayasa'nın 38. maddesinin sekizinci fıkrasıkapsamında değerlendirilebilmesi için ilişkinin yalnızca sözleşmeden doğması veborcun yerine getirilememesi hali için hürriyeti bağlayıcı cezanın öngörülmüşolması gerekmektedir.

Yasakoyucunun Türk Ceza Kanunu'nun 521/a maddesinde düzenleyerekyaptırıma bağladığı karşılıksız yararlanma suçu, kasten işlenebilen bir suçtur.Suçun oluşabilmesi için failde suç işleme kastının bulunması, diğer bir deyişlefailin kendisinin veya başkasının yararına olmak üzere maddede belirtileneylemleri bilerek ve isteyerek gerçekleştirmiş olması gerekir.

Bu nedenle, itiraz konusu maddede suç olarak düzenlenen eylemsözleşmeden doğan borcu ödeyememe durumu ile ilgili olmayıp, ödeme gücününbulunmadığını bildiği halde failin, suçun mağduru aleyhine hileli ve kötüniyete dayanan eylemler gerçekleştirmesi, kısaca, "ödememesi" halineilişkin bulunmaktadır. Nitekim bu unsur madde metninin başında "ödemeyeteneği olmadığını bildiği halde" ibaresiyle ayrıca ve açıkça vurgulanmışbulunmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, Türk Ceza Kanunu'nun itiraza konu 521/amaddesinde düzenlenen karşılıksız yararlanma suçu bakımından, yasakoyucunun suçkabul ederek yaptırıma bağladığı eylemler, Anayasa'nın 38. maddesinin sekizincifıkrasına aykırı değildir.

İtirazın reddi gerekir.

VI- SONUÇ

1.3.1926 günlü, 765 sayılı "Türk Ceza Kanunu"nun3756 sayılı Yasa ile eklenen 521/a maddesinin birinci fıkrasında yer alan"... onbeş günden üç aya kadar hapis ... cezası verilir." ibaresininAnayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 31.3.2004 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.