Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2002/117, K.2006/105 Sayılı Karar - 22/11/2006

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2002/117

Karar Sayısı : 2006/105

Karar Günü : 22.11.2006

Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 30.03.2007-26478

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Küçükçekmece İcraTetkik Mercii Hâkimliği

İTİRAZIN KONUSU: A- 15.11.2000 günlü, 4603sayılı Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası, Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketive Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun'un geçici 3. maddesinin,30.1.2002 günlü, 4743 sayılı Yasa ile eklenen son fıkrasının “4389 sayılıBankalar Kanununun... 16 ncı maddesinin (2) numaralı fıkrası hükümleri bankaaleyhine yapılacak takipler yönünden ...” bölümünün;

B- 18.6.1999 günlü, 4389 sayılı Bankalar Kanunu'nun 16.maddesinin (2) numaralı fıkrasının;

Anayasa'nın 35. ve 36. maddelerine aykırılığı savıyla iptaliistemidir.

I- OLAY

Tasfiye Halinde Emlak Bankası A.Ş.'nin kendisine tebliğ edilenicra emrinin iptali ile takibin durdurulması isteminin incelenmesi sırasında,itiraz konusu kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan İcra TetkikMercii Hâkimliği iptalleri için başvurmuştur.

III- YASA METİNLERİ

A- İtiraz Konusu Yasa Kuralları

1- 15.11.2000 günlü, 4603 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası,Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi ve Türkiye Emlak Bankası Anonim ŞirketiHakkında Kanun'un geçici 3. maddesinin, 4743 sayılı Yasa ile eklenen ve itirazkonusu kuralı da içeren son fıkrası şöyledir:

“4389 sayılı Bankalar Kanununun 14 üncü maddesinin (5) numaralıfıkrasının (c) bendi hükümleri bankanın taraf olduğu davalar yönünden (tesisedilen teminatlar iade olunur); 16 ncı maddesinin (2) numaralı fıkrasıhükümleri banka aleyhine yapılacak takipler yönünden ve 16 ncımaddenin (9) numaralı fıkrası hükümleri Bankanın alacak ve borçları yönündenTasfiye Halinde Emlak Bankası Anonim Şirketi hakkında da uygulanır.”

2- 18.6.1999 günlü, 4389 sayılı Bankalar Kanunu'nun16. maddesinin itiraz konusu (2) numaralı fıkrası şöyledir:

“2. İznin kaldırılmasına ilişkin Bakanlar Kurulu Kararının ResmîGazetede yayımlandığı tarihten itibaren banka hakkındaki ihtiyati tedbir dahilher türlü icra ve iflas takibatı durur.”

B- Dayanılan Anayasa Kuralları

Başvuru kararında, Anayasa'nın 35. ve 36. maddelerinedayanılmıştır.

IV- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Mustafa BUMİN,Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, FulyaKANTARCIOĞLU, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN ve Enis TUNGA'nınkatılmalarıyla 15.7.2002 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle kararverilmiştir.

V- ESASIN İNCELENMESİ

Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu Yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

1. İtiraz Konusu Kuralların Anlam ve Kapsamı

İktisadi devlet teşekkülü statüsünde faaliyet gösterirken, 4603sayılı Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası, Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketive Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun kapsamına alınan TürkiyeEmlak Bankası A.Ş.'nin kimi aktifleri ve şubeleri Türkiye Cumhuriyeti ZiraatBankası A.Ş. ve Türkiye Halk Bankası A.Ş.'ye devredilmiş, Banka'nın yönetimiTasfiye Kurulu'na geçmiştir. Bankacılık lisansı 6.7.2001 gününde BankacılıkDüzenleme ve Denetleme Kurulu tarafından iptal edilen ve Ana Sözleşme'sindedeğişiklik yapılan Banka'nın unvanı “Tasfiye Halinde Türkiye Emlak BankasıAnonim Şirketi” olarak değiştirilmiş, tasfiye hali Ticaret Siciline tesciledilmiştir. Banka'nın tasfiyesiyle ilgili düzenlemelere, 20.6.2001 günlü, 4684sayılı ve 30.1.2002 günlü, 4743 sayılı Yasa'larda yer verilmiştir.

4389 sayılı Yasa'nın 16. maddesinin itiraz konusu (2) numaralıfıkrasında, bir bankanın bankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabul etmeizninin Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu tarafından kaldırılmasıhalinde, iznin kaldırılmasına ilişkin kararın Resmî Gazete'de yayımlandığıtarihten itibaren banka hakkındaki ihtiyati tedbir dahil her türlü icra veiflas hükümlerinin durması öngörülmüştür.

İtiraz konusu kuralda belirtilen “ihtiyati tedbir” ve “icra veiflas”, Banka'dan alacaklı olanların alacaklarını tahsil edebilmeleri içinBanka aleyhine yapacakları bireysel takiplerdendir. Kuralla, alacaklılarınBanka aleyhine yapacakları bu tür takiplerin durdurularak alacaklılartarafından kullanılması engellenmiştir.

4603 sayılı Yasa'nın geçici 3. maddesinin sonuna 4743 sayılı Yasaile eklenen fıkrayla 4389 sayılı Yasa'ya gönderme yapılmak suretiyle, buYasa'nın 16. maddesinin (2) numaralı fıkrasının Tasfiye Halinde Emlak BankasıA.Ş. hakkında da uygulanacağı kuralı getirilmiştir. Böylece, bankacılıkişlemleri yapma ve mevduat kabul etme izni kaldırıldığı halde Fonadevredilmeyen Tasfiye Halinde Emlak Bankası A.Ş., banka aleyhine yapılacaktakipler yönünden 16. maddenin (2) numaralı fıkrası kapsamına alınmıştır.

İtiraz konusu kuralla, Tasfiye Halinde Emlak Bankası A.Ş.alacaklıları bakımından bu Banka aleyhine yapılacak takibatın doğrudan TasfiyeKurulu'nca yapılması ve genel hükümlere göre yapılacak işlemler sonucuBanka'nın borçlarının ödeme yoluyla tasfiye edilerek şirket varlığına hukukenson verilmesi öngörülmüştür.

Tasfiye işlemlerinin amacı, alacakların tahsili, aktiflerin parayaçevrilmesi, borçların ödenmesi, varsa elde kalan aktiflerin ortaklarapaylaştırılması ve şirket tüzel kişiliğinin sona erdirilerek ticaret unvanınınticaret sicilinden silinmesidir. Türkiye Emlak Bankası A.Ş'nin, Ziraat ve HalkBankalarına devredilenler dışında kalan bölümünün tasfiye sürecine sokulmasındada aynı amaç gözetilmiştir. Banka aleyhine yapılacak takipler yönünden,ihtiyati tedbir dahil her türlü icra ve iflas takibatının durdurulmasıylaalacakların tahsili ve borçların ödenmesi konusunda Türk Ticaret Kanunu'nunuygulanması benimsenmiştir.

B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu

Başvuru kararında, borçlu Banka yönünden icra takibatınındurdurularak, para alacağı olan kişilerin bu alacağını alması içinbaşvurabileceği yasal yolların önlenmesinin, söz konusu alacak üzerindemülkiyet hakkı bulunan alacaklının mülkiyet hakkını kullanmasını engellediği,mülkiyet hakkının kamu yararı amacıyla sınırlandırılabileceği, oysa TürkiyeEmlak Bankası A.Ş.'nin tasfiye edilmesinde kamu yararının bulunmadığı,alacaklının mülkiyet hakkının korunmadığı gibi alacaklı sıfatı ile icra dairesinebaşvurma ve icra mahkemesinde itirazda bulunma hakkının ortadan kaldırıldığı,bu nedenlerle itiraz konusu kuralların Anayasa'nın 35. ve 36. maddelerineaykırı olduğu ileri sürülmüştür.

4389 sayılı Yasa'nın 16. maddesinin itiraz konusu (2) numaralıfıkrasında, bir bankanın, bankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabul etmeizninin kaldırılmasına ilişkin Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulukararının Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren banka hakkındakiihtiyati tedbir dâhil her türlü icra ve iflas takibatının duracağıöngörülmüştür. 4603 sayılı Yasa'nın geçici 3. maddesinin 4743 sayılı Yasa ileeklenen son fıkrasındaki itiraz konusu kural ile de 4389 sayılı Yasa'nın 16.maddesinin (2) numaralı fıkrası hükümlerinin, Tasfiye Halinde Emlak BankasıAnonim Şirketi aleyhine yapılacak takipler yönünden de uygulanacağıbelirtilmiştir. Bu düzenlemeye dayanılarak 4389 sayılı Yasa'nın 16. maddesinin(2) numaralı fıkrası, Tasfiye Halinde Emlak Bankası A.Ş.'ye de uygulanacağındaninceleme bu yönden yapılmıştır.

Anayasa'nın 35. maddesinde, herkesin, mülkiyet ve miras haklarınasahip olduğu, bu hakların ancak kamu yararı amacıyla, kanunlasınırlanabileceği, mülkiyet hakkının kullanılmasının toplum yararına aykırıolamayacağı hükme bağlanmıştır.

İtiraz konusu kurallarla, alacaklıların Banka aleyhine yapacaklarıtakipler yönünden ihtiyati tedbir dahil her türlü icra ve iflas takibatınındurdurulmasının öngörülmesi, alacaklıların alacakları üzerindeki mülkiyethakkını ortadan kaldırmamaktadır.

İhtiyati tedbir dâhil icra ve iflas takibatı, alacaklılartarafından banka aleyhine yapılacak bireysel takiplerdir. Tasfiye Halinde EmlakBankası A.Ş.'de ise tasfiyenin amacı alacakların tahsili, aktiflerin parayaçevrilmesi ve borçların ödenerek bu Banka'nın hukuki varlığının sonaerdirilmesidir. Bu amacın gerçekleştirilebilmesi için, ihtiyati tedbir dahilicra ve iflas takibatı yolunu tek tek alacaklılar yönünden benimseyen biryöntemin değil, bütün alacaklıların haklarını güvence altına alan bir yöntemintercihi ve ayrıca Banka'nın alacaklılarına eşit olarak davranılması dışındatasfiye sürecinin amaca uygun olarak hızlı, kesintisiz ve sorunsuzsonuçlandırılması söz konusudur.

Öte yandan, Anayasa'nın, hak arama özgürlüğünün düzenlendiği 36.maddesinde herkesin, geçerli araç ve yollardan faydalanmak suretiyle yargımercileri önünde davacı ya da davalı olarak sav ve savunma ile adil yargılanmahakkına sahip olduğu öngörülmüştür.

İtiraz konusu kurallarla, hak arama yönteminde usul değişikliğiyapıldığı, bu bağlamda hak arama özgürlüğünün sınırlandırılmadığı sonucunavarılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kurallar Anayasa'nın 35. ve36. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

VI- SONUÇ

A- 15.11.2000 günlü, 4603 sayılı “Türkiye Cumhuriyeti ZiraatBankası, Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi ve Türkiye Emlak Bankası AnonimŞirketi Hakkında Kanun”un geçici 3. maddesinin, 30.1.2002 günlü, 4743 sayılıYasa ile eklenen son fıkrasının “4389 sayılı Bankalar Kanununun ... 16 ncımaddesinin (2) numaralı fıkrası hükümleri banka aleyhine yapılacak takipleryönünden ...” bölümünün,

B- 18.6.1999 günlü, 4389 sayılı “Bankalar Kanunu”nun 16.maddesinin (2) numaralı fıkrasının, “Tasfiye Halinde Emlak Bankası AnonimŞirketi” yönünden,

Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 22.11.2006gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy