ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2002/155
Karar Sayısı : 2002/99
Karar Günü : 5.11.2002
Resmi Gazete tarih/sayı: 4.12.2002 Tebliğ edildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Darende Sulh Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 13.10.1983 günlü, 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu'nun 3493 sayılı Yasa ile değiştirilen 115. maddesinin son fıkrasında yeralan "...para cezaları..." sözcüklerinin, Anayasa'nın 10., 36. ve125. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 51. maddesinin ikincifıkrası uyarınca uygulanan idarî para cezasının kaldırılması istemiyle açılandavada, aynı Yasa'nın değişik 115. maddesinin son fıkrasında yer alan "...para cezaları..." sözcüklerinin Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varanMahkeme iptali için başvurmuştur.
II- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
2918 sayılı "Karayolları Trafik Kanunu"nun itiraz konususözcükleri de içeren değişik 115. maddesi şöyledir:
"Madde 115- Tahsilat derhal yapılmadığı takdirde, paracezalarının tutanağın tebliği tarihinden itibaren 10 gün içinde ödenmesigerekir. 10 gün içinde ödenmeyen cezalar iki katına çıkar ve ödeme süresi 10gün daha uzar, bu süre içinde de ödenmeyen cezalar üç katına çıkar.
Süresinde ödenmeyen para cezaları için 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun Hükümleri uygulanır.
Bu para cezaları, Maliye ve Gümrük Bakanlığının Saymanmutemetlerine, mal sandıklarına veya 114 üncü maddesinin birinci fıkrasına göreyetkili kılınmış personele ödenebileceği gibi, banka veya PTT aracılığı ile deödenir.
116 ncı maddede öngörülen itiraza ilişkin hüküm saklı kalmaküzere, para cezaları ile mahkemelerce verilen ve sadece hafif para cezalarınaait olan hükümler kesindir."
B- İlgili Yasa Kuralları
2918 sayılı Yasa'nın 4262 sayılı Yasa ile değiştirilen 51.maddesinin ikinci fıkrası ile aynı Yasa'nın 3672 sayılı Yasa ile değiştirilen116. maddesi şöyledir:
"Madde 51- ...
Hız ölçen teknik cihaz veya çeşitli usullerle yapılan tespitsonucu hız sınırlarını; yüzde ondan yüzde elliye (elli dahil) kadar aşansürücüler 3.600.000 lira, yüzde elliden fazla aşan sürücüler 7.200.000 lirapara cezası ile cezalandırılırlar."
"Madde 116- Trafiği tehlikeye düşürecek, engel olacak şekildeveya yasaklanmış yerlerde park etmiş araçlara veya trafik kural ve yasaklarınaaykırı davranışları belirlenmiş bulunan, karayolları ağırlık kontrolmahallerinde işaret, ışık, ses veya görevlilerin ikazına rağmen tartı sisteminegirmeden seyrine devam eden ve sürücüsü tespit edilemeyen araçlara tescilplâklarına göre ceza veya suç tutanağı düzenlenir.
Para cezasının ödenmesi gerektiği hallerde trafik kaydında araçsahibi olarak görülen kişiye cezayı ödemesi için tebligat yapılır ve bu cezalar114 ve 115 inci maddelerde belirtilen şekilde takip ve tahsil olunur.
Bu şekilde uygulanan cezalar için araç sahipleri cezanın tebliğitarihinden itibaren yedi gün içinde yetkili mahkemeye itiraz edebilirler.
İtiraz ödemeyi ve ödeme ile ilgili süreyi durdurur.
İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir."
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında, dava dosyası ve ekleri, ilk inceleme raporu, itirazkonusu ve ilgili görülen yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ilebunların gerekçeleri ve diğer belgeler okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre mahkemeler, bakmaktaoldukları davalarda uygulayacakları yasa ya da kanun hükmünde kararnamekurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık savının ciddî olduğu kanısına varırlarsa, o hükmün iptali içinAnayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca birmahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmışve görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen kuralların da odavada uygulanacak olması gerekir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 112. maddesinin birincifıkrasında adlî yargının görev ve yetkisine giren suçlar belirlenmiş, 115.maddesinin son fıkrasında, 116. maddede öngörülen itiraza ilişkin hüküm saklıkalmak üzere, para cezaları ile mahkemelerce verilen ve sadece hafif paracezalarına ilişkin hükümlerin kesin olduğu, 116. maddesinin birinci fıkrasında,trafik kural ve yasaklarına aykırı davranışları belirlenen ve sürücüsü tespitedilemeyen araçlara tescil plâkalarına göre ceza ve suç tutanağı düzenleneceği,üçüncü fıkrasında, birinci fıkraya göre uygulanan para cezaları için araçsahiplerinin yetkili mahkemeye itiraz edebilecekleri; son fıkrasında da, itirazüzerine verilen kararların kesin olduğu hükme bağlanmıştır.
Böylece, idarî para cezaları için yalnız 116. maddenin birincifıkrasında gösterilen fiillerle sınırlı olarak adlî yargıya görev verilmiş, bufıkrada belirtilenler dışında kalan eylemler nedeniyle verilen idarî paracezalarının kaldırılması için adlî yargıya başvurma olanağı tanınmamıştır.
2918 sayılı Yasa'nın 51. maddesinin ikinci fıkrasında, hızsınırlarının aşılması yasaklanarak, bu kurallara uymayanlara idarî para cezasıverileceği öngörülmüştür. Buna göre, olayda sürücünün yüzüne karşı düzenlenentutanakta belirtilen idarî para cezasının kaldırılmasına ilişkin itirazın, adlîyargı yerinde görülemeyeceği açıktır.
Bu durumda, başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddigerekir.
IV- SONUÇ
13.10.1983 günlü, 2918 sayılı "Karayolları TrafikKanunu"nun 3493 sayılı Yasa ile değiştirilen 115. maddesinin sonfıkrasında yer alan "... para cezaları..." sözcüklerine ilişkinbaşvurunun, Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 5.11.2002 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Mustafa BUMİN
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Aysel PEKİNER
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Enis TUNGA
Üye
Mehmet ERTEN