ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2002/162
Karar Sayısı:2007/89
Karar Günü:27.11.2007
Resmi gazete tarihi ve Sayısı:26.01.2008 - 26768
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Ermenek Asliye Hukuk Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 22.11.2001 günlü, 4721sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 112. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan"...tüzükte gösterilen sebeplerle..." ibaresinin Anayasa'nın 2., 11.,13., 33. ve 38. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Vakfı zarara uğrattıkları gerekçesiyle Türk Medeni KanunuHükümlerine Göre Kurulan Vakıflar Hakkında Tüzük'ün 23. maddesi uyarınca vakıfyöneticilerinin görevden uzaklaştırılmaları amacıyla açılan davada, itirazkonusu ibarenin Anayasaya aykırılığı iddiasını ciddi bulan Mahkeme iptaliistemiyle başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
22.11.2001 günlü, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun itirazkonusu ibareyi de içeren 112. maddesi şöyledir:
"Haklı sebepler varsa mahkeme, vakfın yönetim organı veya denetimmakamının istemi üzerine diğerinin yazılı görüşünü aldıktan sonra vakfınörgütünü, yönetimini ve işleyişini değiştirebilir.
Mahkeme, denetim makamının başvurusu üzerine, tüzüktegösterilen sebeplerle duruşma yaparak yöneticileri görevden alabilir vevakıf senedinde başka bir hüküm yoksa yenisini seçebilir."
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
Başvuruda Anayasa'nın 2., 11., 13., 33. ve 38. maddelerinedayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince MustafaBUMİN, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU,Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN, Enis TUNGA ve Mehmet ERTEN'inkatılımlarıyla 12.11.2002 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında; dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, oybirliğiyle kararverilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında, temel hakların ancak kanunlasınırlanabileceği, Anayasa'nın 33. maddesinde herkesin önceden izin almaksızın dernekkurma özgürlüğünün bulunduğu, bu kuralın vakıflar için de geçerli olduğu,kuralın bir cezai yaptırım niteliğinde olması nedeniyle yasayla düzenlenmesigerekirken tüzükte düzenlenmesine olanak tanındığı, vakıf yöneticilerinin hanginedenlerle görevden alınacağı hususunun yasanın yollamasıyla düzenleyici biridari işlem niteliğinde olan tüzükte gösterilmesi ve tüzük hükmüne göreyaptırım uygulanmasına olanak tanınmasının Anayasa'nın 2., 11. 13., 33. ve 38.maddelerine aykırılık oluşturacağı ileri sürülmüştür.
İtiraz konusu kural 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun vakıflarailişkin üçüncü bölümünde yer almaktadır. Vakıf yöneticilerinin değiştirilmesinikonu alan kuralın birinci fıkrasında, haklı nedenlerin varlığı durumunda,vakfın yönetim organı veya denetim makamının istemi üzerine diğerinin yazılıgörüşü alındıktan sonra vakfın örgütü, yönetimi ve işleyişinin mahkemekararıyla değiştirilebileceği öngörülmektedir. İtiraz konusu ibarenin de yeraldığı ikinci fıkrasında, denetim makamının başvurusu üzerine, tüzüktegösterilen sebeplerle ve duruşma yapılarak vakıf yöneticilerinin mahkemetarafından görevden alınabileceği ve vakıf senedinde başka bir hükümbulunmadığı hallerde yenisinin yine mahkemece seçilebileceği belirtilmektedir.
3.12.2001 günlü, 4722 sayılı Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü veUygulama Şekli Hakkında Kanun'un 22. maddesinde 4721 sayılı Türk MedeniKanunu'nda öngörülen tüzük ve yönetmeliklerin çıkartılması ya da eski kanunagöre çıkartılmış olanların değiştirilmesine kadar Türk Medeni Kanunu'na aykırıolmayan hükümlerinin uygulanacağı öngörülmektedir. İtiraz konusu kuralın atıftabulunduğu tüzük, 21.8.1970 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Türk Medeni KanunuHükümlerine Göre Kurulan Vakıflar Hakkında Tüzük'tür. Bu Tüzüğün 23. maddesinegöre yöneticilerin görevden alınması amacıyla dava açma yetkisi, denetim makamıolan Vakıflar Genel Müdürlüğü'nündür.
Anayasa'nın 33. maddesinin dördüncü fıkrasında dernek kurmahürriyetinin kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunda gösterilirdenilmektedir. Buna göre derneklerin organlarının oluşumunun, görevdenalınmasının, seçiminin, faaliyet esas ve usullerinin kanunla düzenleneceğiaçıktır. Maddenin son fıkrasında bu hükümlerin vakıflarla ilgili olarak dauygulanacağı öngörüldüğünden, iptali istenen kuralda vakıf yöneticileriningörevden alınma nedenlerinin yasa yerine tüzüğe bırakılması Anayasa'yaaykırılık oluşturur.
Açıklanan nedenlerle itiraz konusu ibare Anayasa'nın 33.maddesine aykırıdır; iptali gerekir.
Ahmet AKYALÇIN karara ek gerekçe ile katılmıştır.
VI- SONUÇ
22.11.2001 günlü, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 112.maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "... tüzükte gösterilensebeplerle..." ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE,27.11.2007 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Mustafa YILDIRIM
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
EK GEREKÇE
Anayasa'nın 7. maddesinde, "Yasama yetkisi Türk Milletiadına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez"denilmektedir.
Buna göre Anayasa'da yasa ile düzenlenmesi öngörülen konulardayürütme organına genel ve sınırları belirsiz bir düzenleme yetkisinin verilmesiolanaklı değildir. Yürütmenin düzenleme yetkisi, sınırlı, tamamlayıcı ve bağlıbir yetkidir. Bu nedenle, Anayasa'da öngörülen ayrık durumlar dışında, yürütmeorganına yasalarla düzenlenmemiş bir alanda genel nitelikte kural koyma yetkisiverilemez. Ayrıca, yürütme organına düzenleme yetkisi veren bir yasa kuralınınAnayasa'nın 7. maddesine uygun olabilmesi için temel ilkelerin konulması,çerçevesinin çizilmesi, sınırsız, belirsiz, geniş bir alanın bırakılmamasıgerekir.
Bu nedenle, iptali istenilen kuralla vakıf yöneticileriningörevden alınma sebeplerinin çerçevesi çizilmeden sınırsız ve belirsiz olaraktüzüğe bırakılması ayrıca Anayasa'nın 7. maddesine de aykırılık oluşturur.
Üye
Ahmet AKYALÇIN