ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı: 2002/29
Karar Sayısı : 2004/43
Karar Günü : 31.3.2004
Resmi Gazete tarih/sayı: 18.06.2004/25496
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Hatay 1. Asliye CezaMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 1.3.1926 günlü, 765sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 510. maddesinin, Anayasa'nın 38. maddesineaykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Hizmet nedeniyle emniyeti suistimal suçundan açılan kamudavasında, Türk Ceza Kanunu'nun 510. maddesini Anayasa'ya aykırı bulan mahkeme,iptali için re'sen başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
1.3.1926 günlü, 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun itiraz konusu 510.maddesi şöyledir:
"Madde 510- Geçen iki maddede yazılı cürümlermeslek ve sanat veya ticaret veya hizmet sebebiyle veya emanetçi sıfatiyleveyahut idare etmek için kendisine tevdi olunan veya teminat olarak teslimedilen şeyler üzerinde yapılırsa faili hakkında bir seneden beş seneye kadarhapis cezası tertip olunur ve şikayetname itasına hacet kalmaksızın takibatyapılır."
B- Dayanılan Anayasa Kuralı
Başvuru kararında, itiraz konusu kuralın Anayasa'nın 38. maddesineaykırı olduğu ileri sürülmüştür.
IV- İLK İNCELEME KARARI
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca MustafaBUMİN, Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, FulyaKANTARCIOĞLU, Rüştü SÖNMEZ, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN ve EnisTUNGA'nın katılmalarıyla 13.2.2002 günü yapılan ilk inceleme toplantısında,dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesineoybirliğiyle karar verilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında, iddia ve yargılamaya konu edilen olayınsözleşmeden doğan bir yükümlülüğün yerine getirilmemesi eylemi olduğu,bu eylem için ise Türk Ceza Kanunu'nun 510. maddesinde hürriyeti bağlayıcıceza öngörüldüğü belirtilerek, bu durumun Anayasa'nın 38. maddesinde yeralan "hiç kimsenin yalnızca sözleşmeden doğan bir yükümlülüğüyerine getirememesinden dolayı özgürlüğünden alıkonulamayacağı"nailişkin hükmüne aykırılık oluşturduğu, sözü edilen maddenin iptal edilmesigerektiği ileri sürülmüştür.
AİHS 4 Nolu Protokolden aynen alınarak 3.10.2001 gün ve 4709sayılı Yasanın 15. maddesiyle Anayasa'nın 38. maddesine eklenen sekizincifıkrada, hiç kimsenin, yalnızca sözleşmeden doğan bir yükümlülüğü yerinegetirememesinden dolayı özgürlüğünden yoksun bırakılamayacağı öngörülmüş,maddenin gerekçesinde de, "... 4 nolu protokol gereği sözleşmedendoğan bir yükümlülük nedeniyle hiç kimsenin özgürlüğünden alıkonulamayacağı hükmüeklenmiştir. Sözleşmeden doğan yükümlülük içinde borçlar da vardır..." denilmiştir.
38. maddede geçen "yerine getirememe" sözcüğü birkimsenin sözleşme karşındaki durumunu anlatmaktadır. Bu nedenle, sözleşmedenkaynaklanan bir borcu ödeyebilecek durumda olup da, ödemeyi reddeden kişiler bumadde hükmünden yararlanamaz. Nitekim, protokolün değişikliğe esas alınan 1.maddesi iradi olmayan ödeyememe durumuna ilişkindir.
İtiraz konusu kuralın Anayasa'nın 38. maddesinin sekizinci fıkrasıkapsamında değerlendirilebilmesi için ilişkinin yalnızca sözleşmeden doğması veborcun yerine getirilememesi hali için hürriyeti bağlayıcı ceza öngörülmüşolması gerekmektedir.
Yasakoyucunun Türk Ceza Kanunu'nun 510. maddesinde düzenleyerekyaptırıma bağladığı hizmet sebebiyle emniyeti suistimal suçu kasten işlenebilenbir suçtur. Suçun oluşabilmesi için failde suç işleme kastının bulunması, başkabir ifadeyle failin kendisinin veya başkasının yararına olmak üzere maddedebelirtilen eylemleri bilerek ve isteyerek gerçekleştirmiş olması gerekir.
Maddede suç olarak düzenlenen eylemler "yükümlülüğün yerinegetirilememesi" durumu ile ilgili olmayıp, failin, suçun mağduru aleyhinehileli ve kötü niyete dayanan eylemler gerçekleştirmesi, kısaca,"yükümlülüğünü yerine getirmemesi" haline ilişkin bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, Türk Ceza Kanunu'nun itiraza konu edilen510. maddesinde düzenlenen hizmet sebebiyle emniyeti suistimal suçu Anayasa'nın38. maddesine aykırı değildir.
İtirazın reddi gerekir.
VI- SONUÇ
1.3.1926 günlü, 765 sayılı "Türk Ceza Kanunu"nun 510.maddesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 31.3.2004 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Mustafa BUMİN
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Aysel PEKİNER
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Fazıl SAĞLAM
Üye
A. Necmi ÖZLER