ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2002/30
Karar Sayısı : 2007/24
Karar Günü : 15.3.2007
Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 29.11.2007-26715
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Tarsus 2. Asliye CezaMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 21.7.1971 günlü, 1447 sayılıTicari İşletme Rehni Kanunu'nun 12. maddesinin birinci ve ikinci fıkrasının,Anayasa'nın 38. maddesinin sekizinci fıkrasına aykırılığı savıyla iptaliistemidir.
I- OLAY
Ticari işletme rehnine tabi mallardan bir kısmının fabrikadabulunmaması nedeniyle şikayetçi alacaklının zarara uğratıldığı iddiasıylaaçılan kamu davasında, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu savınıciddi bulan Mahkeme iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
21.7.1971 günlü, 1447 sayılı Ticari İşletme Rehni Kanunu'nuniptali istenilen birinci ve ikinci fıkrasını da içeren 12. maddesi şöyledir :
“Ticarî işletme sahibi işletmesini veya rehne dahil münferitunsurları alacaklının muvafakatı olmaksızın başkalarıyla değiştirir veyatemlik, aynî bir hakla takyit veya alacaklıyı ızrar kasdıyla tahrip veya imhaederse bu yüzden alacağını tamamen veya kısmen tahsil edemeyen alacaklınınşikâyeti üzerine uğranılan zararın miktarı nazara alınmak suretiyle bir yıldanbeş yıla kadar hapis ve iki milyar liradan aşağı olmamak üzere ağır paracezasıyla cezalandırılır.
Uğranılan zarar fahiş olduğu takdirde yukarıda yazılı cezalarınazamisine hükmolunur.
Ayrıca talep üzerine hâkim ticarî işletme sahibini, kusurununağırlığını gözönünde tutarak rehinle temin edilen alacak miktarına kadar munzambir tazminata da mahkûm eder.”
B- Dayanılan Anayasa Kuralı
İtiraz başvurusunda Anayasa'nın 38. maddesinin sekizinci fıkrasınadayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Mustafa BUMİN,Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU,Rüştü SÖNMEZ, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN ve Enis TUNGA'nınkatılımlarıyla 13.2.2002 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle kararverilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu kural, dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer yasamabelgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü :
Başvuru kararında itiraz konusu kuralla, rehin sözleşmesi ilemuhafaza altına alınan ve sanığa teslim edilen bazı malların alacaklının rızasıdışında başka mallarla değiştirilmesi, temlik, tahrip veya imha edilmesidurumunda öngörülen hapis cezasının, rehin sözleşmesine aykırılıktankaynaklanması nedeniyle Anayasa'nın 38. maddesinin sekizinci fıkrasına aykırıolduğu ileri sürülmüştür.
Kuralla, ticarî işletme sahibinin işletmesini veya rehne dahilmünferit unsurları alacaklının muvafakatı olmaksızın başkalarıyla değiştirmesi,temlik, aynî bir hakla takyit, alacaklıyı ızrar kastıyla tahrip veya imhaetmesi nedeniyle alacağını tamamen veya kısmen tahsil edemeyen alacaklınınşikâyeti üzerine uğranılan zararın miktarı nazara alınmak suretiyle bir yıldanbeş yıla kadar hapis ve belirtilen adli para cezasıyla cezalandırılması,uğranılan zarar fahiş ise cezaların azamisine hükmolunması öngörülmektedir.
Anayasa'nın 38. maddesinin sekizinci fıkrasında, “Hiç kimse,yalnızca sözleşmeden doğan bir yükümlülüğü yerine getirememesinden dolayıözgürlüğünden alıkonulamaz.”; maddenin gerekçesinde de, “... 4 No'lu protokolgereği sözleşmeden doğan bir yükümlülük nedeniyle hiç kimsenin özgürlüğündenalıkonulamayacağı hükmü eklenmiştir. Sözleşmeden doğan yükümlülük içindeborçlar da vardır ...” denilmiştir.
İtiraz konusu kuralla, alacaklının alacağını alabilmek için tesisedilen ve teslime bağlı olmayan işletme rehni nedeniyle borçlunun alacaklıyızarara uğratmaya ilişkin girişebileceği suç sayılan eylemler müeyyideyebağlanmıştır. Anılan hürriyeti bağlayıcı ceza, borçlu ile alacaklı arasındakiönceden varolan sözleşmeden doğan yükümlülüğün yerine getirilememesinden dolayıöngörülen ceza olmayıp, kanunla belirtilen yükümlülüklerin yerinegetirilmemesinden kaynaklanmaktadır.
Bu nedenle kural, Anayasa'nın 38. maddesinin sekizinci fıkrasınaaykırı değildir, itirazın reddi gerekir.
VI- SONUÇ
21.7.1971 günlü, 1447 sayılı Ticarî İşletme Rehni Kanunu'nun 12.maddesinin birinci ve ikinci fıkralarının Anayasa'ya aykırı olmadığına veitirazın REDDİNE, 15.3.2007 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.
Başkan
Tülay TUĞCU
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT