ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2002/41
Karar Sayısı : 2004/90
Karar Günü : 30.6.2004
Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 12.02.2005-25725
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Hatay 1. Asliye CezaMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 1.3.1926 günlü, 765sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 2275 sayılı Yasa ile değiştirilen 508.maddesinin, “…iki aydan iki seneye kadar hapis ve…” ibaresininAnayasa'nın 38. maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Hizmet nedeniyle emniyeti suiistimal suçundan açılan kamudavasında, itiraz konusu ibareyi Anayasa'ya aykırı bulan mahkeme, iptali içinbaşvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
1.3.1926 günlü, 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun itiraz konusuibareyi de içeren 508. maddesi şöyledir:
“Madde 508- Her kim başkasına ait olupta iade veyamuayyen bir suretle istimal etmek üzere kendisine tevdi veya her ne namlaolursa olsun teslim olunan bir şeyi kendisinin veya başkasının menfaatineolarak satar veya rehneder veya sarf ve istihlâk eder yahut ketim ve inkâreyler veyahut tahvil ve tağyir ederse mutazarrır olan kimsenin şikâyeti üzerine ikiaydan iki seneye kadar hapis ve elli liradan aşağı olmamaküzere ağır para cezasiyle cezalandırılır.”
B- Dayanılan Anayasa Kuralı
Başvuru kararında, itiraz konusu kuralın Anayasa'nın 38. maddesineaykırı olduğu ileri sürülmüştür.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Mustafa BUMİN,Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU,Rüştü SÖNMEZ, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN ve Enis TUNGA'nınkatılmalarıyla 14.3.2002 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle kararverilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğeryasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında, itiraz konusu kuralın sözleşmeden doğan biryükümlülüğün yerine getirilmemesi eyleminin cezalandırılmasına ilişkin olduğu,bu eylem için de Türk Ceza Kanunu'nun 508. maddesinde hürriyeti bağlayıcı cezaöngörüldüğü belirtilerek, bu durumun Anayasa'nın 38. maddesinde yer alan “hiçkimsenin yalnızca sözleşmeden doğan bir yükümlülüğü yerine getirememesindendolayı özgürlüğünden alıkonulamayacağı"na ilişkin kurala aykırılıkoluşturduğu ileri sürülmüştür.
AİHS 4 Nolu Protokolden aynen alınarak 3.10.2001 gün ve 4709sayılı Yasanın 15. maddesiyle Anayasa'nın 38. maddesine eklenen sekizincifıkrada, hiç kimsenin, yalnızca sözleşmeden doğan bir yükümlülüğü yerinegetirememesinden dolayı özgürlüğünden yoksun bırakılamayacağı öngörülmüş,maddenin gerekçesinde de, “... 4 nolu protokol gereği sözleşmeden doğanbir yükümlülük nedeniyle hiç kimsenin özgürlüğünden alıkonulamayacağı hükmüeklenmiştir. Sözleşmeden doğan yükümlülük içinde borçlar da vardır ...” denilmiştir.
38. maddenin sekizinci fıkrasında sözü edilen “yerine getirememe”sözcüğü bir kimsenin sözleşme karşındaki durumunu anlatmaktadır. Bu nedenle,sözleşmeden kaynaklanan bir borcu ödeyebilecek durumda olup da, ödemeyireddeden kişiler bu madde hükmünden yararlanamaz. Nitekim, protokolündeğişikliğe esas alınan 1. maddesi iradi olmayan ödeyememe durumuna ilişkindir.
Yasakoyucunun Türk Ceza Kanunu'nun 508. maddesinde düzenleyerekyaptırıma bağladığı hizmet sebebiyle emniyeti suiistimal suçu, kasten işlenenbir suçtur. Suçun oluşabilmesi için failde suç işleme kastının bulunması, başkabir ifadeyle failin kendisinin veya başkasının yararına olmak üzere maddedebelirtilen eylemleri bilerek ve isteyerek gerçekleştirmiş olması gerekir.
İtiraz konusu kuralın, Anayasa'nın 38. maddesinin sekizincifıkrası kapsamında değerlendirilebilmesi için taraflar arasındaki ilişkininyalnızca sözleşmeden doğması ve borcun yerine getirilememesi hali içinhürriyeti bağlayıcı ceza öngörülmüş olması gerekmektedir.
Anılan maddede suç olarak düzenlenen eylemler, “yükümlülüğünyerine getirilememesi” durumu ile ilgili olmayıp, failin, suçun mağdurualeyhine hileli ve kötü niyete dayanan eylemlerle, kısaca, “yükümlülüğünüyerine getirmemesi” haline ilişkin bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu ibare, Anayasa'nın 38.maddesine aykırı değildir, istemin reddi gerekir.
VI- SONUÇ
1.3.1926 günlü, 765 sayılı “Türk Ceza Kanunu”nun 2275 sayılı Yasaile değiştirilen 508. maddesinin “... iki aydan iki seneye kadar hapis ve ...”ibaresinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE, 30.6.2004 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Mustafa YILDIRIM
Üye
Cafer ŞAT
Üye
Fazıl SAĞLAM
Üye
A. Necmi ÖZLER