ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2002/48
Karar Sayısı : 2006/22
Karar Günü : 15.2.2006
Resmi Gazete Tarih-Sayısı : 10.11.2006-26342
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Emirdağ Asliye HukukMahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 19.3.1969 günlü, 1136 sayılıAvukatlık Kanunu'nun 4667 sayılı Kanun'la değiştirilen 27. maddesinin üçüncüfıkrasının Anayasa'nın 141. maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir.
I- OLAY
Davacı vekili tarafından açılan boşanma davasında davalı vekilininsunduğu vekaletnamede vekaletname pulu bulunmaması ve davalı vekilinin puluibraz etmek için süre istemesi üzerine, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırıolduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
1136 sayılı Yasa'nın itiraz konusu fıkrayı da içeren 27. maddesişöyledir:
“Staj süresince stajyerlere Türkiye Barolar Birliğince krediverilir.
Ödenecek kredinin kaynağı; avukatların yetkili mercilere sunduğuvekaletnamelere avukatın yapıştıracağı pul bedelleri ile geri ödemeden gelenparalar ve bunların gelirleridir. Bu pullar, Türkiye Barolar Birliğincebastırılır. Yapıştırılacak pulun değeri; 2.7.1964 tarihli ve 492 sayılı HarçlarKanununun Yargı Harçları bölümünde yer alan vekaletname örnekleri içinkullanılan harç tarifesi kadardır. Yapıştırılacak pulun değeri; 2.7.1964 tarihlive 492 sayılı Harçlar Kanununun Yargı Harçları bölümünde yer alan vekâletnameörnekleri için kullanılan harç tarifesinin yüzde elli fazlası kadarıdır. Buşekilde toplanan tüm pul bedelleri malî yönden Sayıştay denetimine tâbidir.
Avukatlarca vekaletname sunulan merciler, pul yapıştırılmamış veyapulu noksan olan vekaletname ve örneklerini kabul edemez. Gerektiğinde ilgiliyeon günlük süre verilerek bu süre içinde pul tamamlanmadıkça vekaletname işlemekonulamaz.
Kredi ödemelerinden arta kalan miktar, meslektaşlara destek vemeslekte gelişmeyi sağlamakta kullanılır.
Bu kredinin ilke ve koşulları, kimlere verileceği, miktarı, geriödeme şekli, geri ödemeden gelen paralar ile kredi ödemelerinden sonra artakalan miktarın barolar ve Türkiye Barolar Birliği arasında dağıtım ve sarfesasları ve diğer hususlar Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kuruluncahazırlanacak ve Adalet Bakanlığınca onaylanacak yönetmelikte gösterilir.
Pul bedelleri ile geri ödemeden gelen paralar ve bunlarıngelirleri, kredi ödemelerinden arta kalan miktarın dağıtımı ve sarfı, her yılAdalet Bakanlığı tarafından ek 4 üncü maddedeki esas ve usullere göredenetlenir.”
B- Dayanılan Anayasa Kuralı
Başvuru kararında Anayasa'nın 141. maddesine dayanılmıştır.
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca Mustafa BUMİN,Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU,Rüştü SÖNMEZ, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN ve Enis TUNGA'nınkatılmalarıyla 27.3.2002 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, oybirliğiyle, kararverilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğeryasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Başvuru kararında, vekaletnamelere yapıştırılacak pulunmahkemelerce tamamlatılması için ilgiliye on günlük süre verilmesini öngörenitiraz konusu kuralın, yargılama sürecini yavaşlatıp davaların uzamasına sebepolduğu, yargılama gideri niteliği olmayan baro pulunun staj yapacaklara krediteminine yönelik bir gelir olduğu, bunun tahsilinin ve denetiminin yargılamayıuzatma pahasına mahkemeye verildiği, bu nedenlerle Anayasa'nın 141. maddesininson fıkrasına aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 4667 sayılı Yasa ile değiştirilen27. maddesinin üçüncü fıkrasında, “Avukatlarca vekaletname sunulanmerciler, pul yapıştırılmamış veya pulu noksan olan vekaletname ve örneklerinikabul edemez. Gerektiğinde ilgiliye on günlük süre verilerek bu süre içinde pultamamlanmadıkça vekaletname işleme konulamaz.” denilmektedir.
Hukuk sistemimizde avukat aracılığı ile temsil edilme hakkıistisnalar dışında isteğe bağlıdır. Vekalet, vekalet verenin tek taraflı iradebeyanı ile gerçekleşen bir hukuki işlem olup bu yolla müvekkilin temsil yetkisivekile verilmektedir. Ayrıca, Borçlar Kanunu'nun 396. maddesine göre,vekâletten azil ve istifa her zaman olanaklıdır.
Anayasa'nın 141. maddesinin son fıkrasında “Davaların en azgiderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması, yargının görevidir.”denilmiştir.
Vekaletnamelere Yasa kuralı gereğince yapıştırılması gereken pulunyapıştırılmaması halinde sözkonusu eksikliğin giderilmesi için vekaletnamesunulan mercilerce avukatlara tanınacak on günlük sürenin, vekaletin dava değilispat şartı olduğu, ve hukuki işlemlerin geçirmesi gereken diğer aşamalar dagözetildiğinde makul olduğu ve bitirilmesi gereken davaları uzatan biretkisinin olmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, itiraz konusu kuralla öngörülen vekaletnamelere pulyapıştırma zorunluluğu, aynı maddenin birinci ve ikinci fıkraları gereğince,stajyer avukatlara staj süresince sağlanacak olan krediye kaynak oluşturmakamacı ile getirildiğinden, sosyal hukuk devletinin gereği olarak devletin kişiile kamu yararı arasında denge kurup, kişilerin maddi ve manevi varlıklarınıgeliştirmeleri, sosyal güvenliklerinin sağlanması için her türlümali kaynak yaratabilmesi, sosyal tedbirler alması bağlamında ilgilimercilere denetim yetkisi verilmesinin Anayasa'ya aykırılığından sözedilemez.
Açıklanan nedenlerle itiraz konusu kural, Anayasa'nın 141.maddesine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir.
VI- SONUÇ
19.3.1969 günlü, 1136 sayılı “Avukatlık Kanunu”nun 4667 sayılıYasa ile değiştirilen 27. maddesinin üçüncü fıkrasının Anayasa'ya aykırıolmadığına ve itirazın REDDİNE, 15.2.2006 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Tülay TUĞCU
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Mustafa YILDIRIM
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT