ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2002/5
Karar Sayısı : 2002/14
Karar Günü : 15.1.2002
R.G. Tarih-Sayı :17.04.2002-24729
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Urla Asliye Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU : 21.12.2000 günlü, 4616 sayılı "23 Nisan1999 Tarihine Kadar İşlenen Suçlardan Dolayı Şartla Salıverilmeye, Dava veCezaların Ertelenmesine Dair Kanun"un 1. maddesinin 5. bendinin (a) altbendinde yer alan kuralın "......Türk Ceza Kanunun .... 303......."bölümünün, Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırılığı savıyla iptaliistemidir.
I- OLAY
Sanıklar hakkında, Türk Ceza Kanunu'nun 303. maddesinin 1. fıkrasıgereğince cezalandırılmaları için Asliye Ceza Mahkemesine açılan vemahkumiyetle sonuçlanan kamu davası sonucu verilen kararın Yargıtay ilgilidairesince bozularak mahalline gönderilmesi üzerine, 4616 sayılı "23 Nisan1999 Tarihine Kadar İşlenen Suçlardan Dolayı Şartla Salıverilmeye, Dava veCezaların Ertelenmesine Dair Kanun" un 1. maddesinin 5. bendinin (a) altbendinde yer alan kuralın "...TCK'nun ... 303 ..." bölümününAnayasa'ya aykırı olduğuna ilişkin iddiayı ciddî gören mahkeme, iptali içinbaşvurmuştur.
III- YASA METİNLERİ
A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı
4616 sayılı "23 Nisan 1999 Tarihine Kadar İşlenen SuçlardanDolayı Şartla Salıverilmeye, Dava ve Cezaların Ertelenmesine Dair Kanun'un 1.maddesinin 5. bendinin itiraz konusu kuralı da içeren (a) alt bendi şöyledir:
"Ancak:
a)Türk Ceza Kanununun 125 ila 157, 161, 162, 168, 171, 172, 188,191, 192, 202, 205, 208, 209, 211 ila 214, 216 ila 219, 240, 243, 264, 298, 301ila 303, 305 nci maddelerinde, 312 nci maddenin ikinci fıkrasında, 313 üncümaddesinde, 314 üncü maddenin birinci fıkrasında, 339 ila 349, 366, 367, 383,394, 403 ila 408, 416 ila 418 ve 503 ila 506 nci maddelerinde,
yer alan suçları işleyenler hakkında bu madde hükümleriuygulanmaz"
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
İtiraz başvurusunda dayanılan Anayasa kuralları şunlardır:
1- "MADDE 2.- Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millîdayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürkmilliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan,demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir."
2- "MADDE 10.- Herkes, dil, ırk.renk, cinsiyet, siyasîdüşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırımgözetilmeksizin kanun önünde eşittir.
Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.
Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanunönünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar"
IV- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi içtüzüğünün 8. maddesi uyarınca, Mustafa BUMİN,Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, FulyaKANTARCIOĞLU, Rüştü SÖNMEZ, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU ve Enis TUNGA'nınkatılmaları ile 15.1.2002 günü yapılan toplantıda, dosyada eksiklikbulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliği ile karar verilmiştir.
V- ESASIN İNCELENMESİ
Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itirazkonusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri vediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A- İtiraz Konusu Kuralın Anlam ve Kapsamı
4616 sayılı Yasa'nın iptali istenilen kuralı da içeren 1.maddesinin 5. bendinin (a) alt bendinde, bu bendde belirtilen yasa maddelerininuygulanacağı suçları işleyenlerin yasanın 1. maddesinde öngörülen hükümlü vetutukluların lehine olan düzenlemeden istifade edemeyecekleri hüküm altınaalınmıştır.
Türk Ceza Kanununun "Adliye Aleyhinde Cürümler" başlıklıdördüncü babın "Tevkifhane ve Hapishaneden Firar ve Firara vesatat"isimli yedinci faslında yer alan 303. maddesi, hükümlü veya tutuklularınkaçması eyleminin memurun kasta dayalı olmayan kayıtsızlık veyatedbirsizliğinden neşet etmesi halinde ilgili memur hakkında uygulanacak cezaiyaptırımı düzenlemektedir.
B- Anayasaya Aykırılık Sorunu
İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, Türk Ceza Kanunu'nun 299.maddesinde yaptırımı öngörülen hapsedildikten sonra firar suçunun 4616 sayılıYasa kapsamına alındığı ve tutuklandıktan sonra firar suçunu düzenleyen TürkCeza Kanunu'nun 298. maddesi ile memurun görevini kötüye kullanma suçunu hükmebağlayan Türk Ceza Kanunu'nun 240. maddesinin yasa kapsamına alınması yolundaAnayasa Mahkemesince verilen iptal kararı bulunduğu halde 303. maddesindeyaptırıma bağlanan suçun istisna tutulmasının Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerineaykırı olduğunu ileri sürmüştür.
Anayasa'nın 2. maddesinde tanımı yapılan Hukuk Devleti, insanhaklarına saygılı ve bu hakları koruyan toplum yaşamında adalete ve eşitliğe,uygun bir hukuk düzeni kuran ve bu düzeni sürdürmekle kendini yükümlü sayan,bütün davranışlarında hukuk kurallarına ve Anayasaya uyan, işlem ve eylemleriyargı denetimine bağlı olan devlettir.
Hukukun temel ilkeleri arasında yer alan eşitlik ilkesine,Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilmiştir. Buna göre, "yasa önündeeşitlik ilkesi" hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur. Builke ile eylemli değil, hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesininamacı, aynı durumda bulunan kişilerin yasalar karşısında aynı işleme bağlıtutulmalarını sağlamak, ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir.Bu ilkeyle aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallaruygulanarak yasa karşısında eşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır. Yasa önündeeşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez.Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişikkuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrıhukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasada öngörülen eşitlikilkesi zedelenmez.
Yasakoyucunun itiraz konusu kuralı, kamu yararı ve kamugüvenliğini gözeterek diğer suçlardan ayrık tutup 4616 sayılı Yasa kapsamıdışında bıraktığı anlaşılmaktadır.
İtiraz konusu kural ile cezaî yaptırıma bağlanan suç,hapsedildikten sonra ve tutuklandıktan sonra firar, görevi kötüye kullanma suçlarındanfarklı hukuksal durumu içermekte ve niteliği ile kamu güvenliği yönündenayrıcalık göstermektedir. Belirtilen suçların eşitlik ilkesi yönündenkarşılaştırılmasına olanak yoktur.
Kaldı ki yasakoyucu, kuşkusuz Anayasa'nın ve Ceza Hukukunun temelilkelerine bağlı kalmak koşuluyla düzenleme yapabilir.
Açıklanan nedenlerle, kural Anayasa'nın 2. maddesindeki hukukDevleti ile 10. maddesindeki eşitlik ilkelerine aykırı değildir. İtirazın reddigerekir.
VI- SONUÇ
21.12.2000 günlü, 4616 sayılı "23 Nisan 1999 Tarihine Kadarİşlenen Suçlardan Dolayı Şartla Salıverilmeye, Dava ve Cezaların ErtelenmesineDair Kanun"un 1. maddesinin 5. bendinin (a) alt bendinin, Türk CezaKanunu'nun 303. maddesi yönünden Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE,15.1.2002 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Mustafa BUMİN
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Samia AKBULUT
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Rüştü SÖNMEZ
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Enis TUNGA