Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2002/69, K.2002/45 Sayılı Karar - 17/04/2002

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2002/69

Karar Sayısı : 2002/45

Karar Günü : 17.4.2002

R.G. Tarih-Sayı :24.05.2002'de tebliğ edildi.

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN : Danıştay Onuncu Dairesi

İTİRAZIN KONUSU :7.12.1994 günlü, 4054 sayılı"Rekabetin Korunması Hakkında Kanun"un 39. maddesinin birincifıkrasının (b) bendinin Anayasa'nın 2. maddesine aykırılığı savıyla iptaliistemidir.

I- OLAY

Rekabet Kurulu'nun 27.6.2000 günlü, 00-24/255-138 sayılı kararınınkimi bölümlerinin iptali istemiyle açılan davada, 4054 sayılı Yasa'nın 39.maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin Anayasa'ya aykırılığı savını ciddîbulan Danıştay 10. Dairesi iptali için başvurmuştur.

II- İTİRAZ KONUSU KURAL

4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un itiraz konusu(b) bendini de içeren 39. maddesi şöyledir:

"Madde 39-Kurumun gelirleri Kurumunbütçesini oluşturur ve aşağıdaki gelir kalemlerinden oluşur:

a) Bakanlık bütçesine konacak ödenek,

b) Kurulca bu Kanunun 16 ve 17 nci maddelerine göre verilencezaların yüzde yirmibeşi,

c) Yayın ve sair gelirler.

Kuruma ait gelirler T.C. Merkez Bankası veya bir devlet bankasınezdinde açılacak bir hesapta toplanır. (b) bendinde belirtilen gelirlercezaların kesinleşmesinden sonra cezanın Hazine veznesine yatırılması esnasındaKurumun ilgili hesabına yatırılır."

III- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilkinceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itirazkonusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğeryasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre mahkemeler, bakmaktaoldukları davalarda uygulayacakları yasa ya da kanun hükmünde kararnamekurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırlarsa o hükmün iptali için AnayasaMahkemesi'ne başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca birmahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmışve görevine giren bir dava bulunması ve iptali istenen kuralların da o davadauygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa kuralları, davanın değişikevrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmadaolumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır.

4054 sayılı Kanun'un 39. maddesinin birinci fıkrasının itirazkonusu (b) bendinde, "Kurulca bu Kanunun 16 ve 17 nci maddelerine göreverilen cezaların yüzde yirmibeşi" Kurum gelirleri arasında sayılmış,ikinci fıkrasında da Kuruma ait gelirlerin T.C. Merkez Bankası veya bir devletbankası nezdinde açılacak bir hesapta toplanacağı, (b) bendinde belirtilengelirlerin cezaların kesinleşmesinden sonra cezanın Hazine veznesineyatırılması esnasında Kurum'un ilgili hesabına yatırılacağı belirtilmiştir.

Davacının 4054 sayılı Yasa'nın 4. maddesinde gösterilenyasaklanmış faaliyetlerde bulunduğu gerekçesiyle 16. maddesi uyarınca verilenpara cezasına ilişkin Rekabet Kurulu Kararı'nın kimi bölümlerinin iptaliistemiyle açtığı davada, Danıştay 10. Dairesi Yasa'nın 39. maddesinin birincifıkrasının (b) bendine ilişkin Anayasa'ya aykırılık savını ciddî bularak 16.maddesi yönünden iptali için başvurmuştur.

Dava konusu uyuşmazlık Yasa'nın 4. maddesiyle yasaklananfaaliyetlerin saptanmasındaki usul ve esaslarla uygulanan para cezasınailişkindir. Yasa'nın 39. maddesinin itiraz konusu birinci fıkrasında iseRekabet Kurumu'nun gelirleri sayılmakta itiraz konusu (b) bendinde belirtilenve Yasa'nın 16. ve 17. maddelerine göre verilen para cezalarının yüzdeyirmibeşi de anılan gelirler arasında yer almaktadır.

Bu durumda Rekabet Kurumu'nun gelirlerine ilişkin itiraz konusukuralın bakılmakta olan davada uygulanma olanağı bulunmadığından başvurununMahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.

Bu görüşlere Yalçın ACARGÜN, Aysel PEKİNER ve Tülay TUĞCUkatılmamışlardır.

IV- SONUÇ

7.12.1994 günlü, 4054 sayılı "Rekabetin Korunması HakkındaKanun"un 39. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, itiraz başvurusundabulunan Mahkeme'nin davada uygulayacağı kural olmadığından, buna ilişkinbaşvurunun Mahkeme'nin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, Yalçın ACARGÜN, Aysel PEKİNERile Tülay TUĞCU'nun karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, 17.4.2002 gününde kararverildi.

KARŞIOYYAZISI

Rekabet Kurulu Kararı ile, davacı şirketin de aralarında bulunduğuüretici firmaların Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun'un 4. maddesindeöngörülen uyumlu eylemin oluşması sonucunda bayilerin satış fiyatınıyükseltmeleri nedeniyle haklarında anılan Yasa'nın 16. maddesinin ikincifıkrasına göre para cezaları uygulanmıştır. Bu kararın iptali istemiyle açılandavada, 4054 sayılı Yasa'nın 16. maddesi ile birlikte 39. maddesinin (b)bendinin Anayasa'ya aykırılığının ileri sürülmesi üzerine Danıştay Onuncu Dairesi,Yasa'nın 39. maddesinin (b) bendini, 16. madde yönünden Anayasa'nın 2.maddesine aykırı bularak iptali istemiyle başvurmuştur.

4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun'la, mal ve hizmetpiyasalarındaki rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı anlaşma, karar veuygulamaları ve piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu hakimiyetlerini kötüyekullanmalarının önlenmesi, bunun için gerekli düzenleme ve denetlemeleriyaparak rekabetin korunmasının sağlanması amaçlanmıştır. Yasa'da, rekabetisınırlayıcı anlaşma, uyumlu eylem ve kararlar şeklinde ortaya çıkan yasakfaaliyetlerin tanımı yapılmıştır. 4054 sayılı Yasa ile mal ve hizmetpiyasalarının serbest ve sağlıklı bir rekabet ortamı içinde teşekkülünün vegelişmesinin sağlanması görevi Rekabet Kurumu'na verilmiş ve yasaklananfaaliyetler ve hukuki işlemler hakkında, başvuru üzerine veya re'sen inceleme,araştırma ve soruşturma yaparak kurallara aykırı davranıldığının saptanmasıüzerine idari para cezası uygulamak görev ve yetkisi ise Rekabet Kurulu'na verilmiştir.Kurul, Yasa'nın 16. maddesine göre, teşebbüs niteliğindeki gerçek vetüzelkişiler ile teşebbüs birlikleri ve/veya bu birliklerin üyelerine paracezası verir. Kurulun Yasa'nın 16. ve 17. maddelerine göre belirlediğicezaların yüzde yirmi beşi ise Yasa'nın 39. maddesinin (b) bendine göre Kurumungelirleri arasında gösterilmiştir.

Buna göre 4054 sayılı Yasa kapsamındaki aykırılıkların RekabetKurulu tarafından saptanması durumunda Yasa'da öngörülen idari para cezasıverilecek ve bunun yüzde yirmi beşi de kesinleşmesinden sonra cezanın Hazineveznesine yatırılması esnasında Kurum'un ilgili hesabına yatırılacaktır. Budurumda uyuşmazlık konusu olayda Yasa'nın 4. maddesi ile 16. maddesi ve 39.maddesinin (b) bendi, birbirini izleyen ve aykırı durumda uygulanması zorunlukuralları içermektedir. Başka bir anlatımla Yasa'nın 39. maddesinin (b) bendinegöre Rekabet Kurumu'nun ilgili hesabına yatırılan para cezası, yasaklanandavranışların saptanması nedeniyle Kurulca kararlaştırılan para cezasının yüzdeyirmi beşidir.

Dava dilekçesinde, Rekabet Kurumu'nun gelirleri arasında Kurul'caverilen cezaların da yer almasının, verilecek kararlarda tarafsızlık ilkesiningözetilip-gözetilmediği kuşkusuna neden olduğu gibi Kurul'un bağımsızlığınagölge düşürebileceğinden söz edilerek hukuk devleti ilkesinin zedelendiğininileri sürülmesi karşısında Yüksek Mahkeme; hukuk devletinin özünde yer alanadaletin korunması ve hukuk güvenliğinin sağlanması amaçlarına aykırılıkoluştuğunu kabul etmiştir.

Uyuşmazlığın esasının çözümü sonucunda para cezası kesinleştiğindeyüzde yirmi beşi Kurum'a gelir kaydedileceğine göre 4054 sayılı Yasa'nın 39.maddesinin (b) bendinin, 16. madde yönünden Anayasa'ya aykırılığını ilerisürerek başvuruda bulunmaya, bu konuda esasa ilişkin karar verecek olanDanıştay Onuncu Dairesi yetkilidir.

Açıklanan nedenlerle başvuran Mahkeme'nin bu konuda yetkili olduğudüşüncesi ile çoğunluk görüşüne karşıyız.